ဒီလိုကာလမျိုးမှာ ကျနော်တို့အတွက် အကောင်းမြင်စိတ် (positivity) ဆိုတာ ရှာမှရှားဆိုသလိုပါပဲ။ နေ့တိုင်း ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုတွေကြား အခက်အခဲပြဿနာတွေကြားမှာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် စကားတွေပြောရင်း နှစ်သိမ့်အားပေးကြတာတွေရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နှစ်သိမ့်အားပေးတာမှာ မသင့်တော်တဲ့ စကားအသုံးအနှုန်းတွေ၊ ပြောပုံဆိုပုံနည်းလမ်းတွေကြောင့် အပြောခံရသူရဲ့ စိတ်သောက က သက်သာရမယ့်အစား ပိုဆိုးတဲ့ဘက်ကို ရောက်သွားနိုင်ပါတယ်။ အဲ့တာကို toxic positivity လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ကိုယ်ကတော့ ကောင်းစေချင်တဲ့စေတနာနဲ့ ပြောတာဆိုပေမယ့် သူတစ်ပါးအတွက် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်သွားတာမျိုး မဖြစ်ရအောင် ဒီအချက်တွေကို သတိထားသင့်ပါတယ်။
(၁) ပြဿနာ ဖြေရှင်းနည်းတွေ ပြောတာလျှော့ပါ။
များသောအားဖြင့် ကိုယ့်ကိုရင့်ဖွင့်တဲ့သူတွေဟာ သူတို့ပြဿနာအခက်အခဲကို ဖြေရှင်းပေးဖို့ထက် သူတို့ရဲ့ ခံစားချက်ကို နားထောင်ပေးပြီး သူ့ဘက်မှာ ရပ်တည်ပေးတာမျိုးကိုလိုချင်တာများပါတယ်။ ဥပမာပြောရရင် “ဒီနေ့ ငါတော့ ထီးမပါလာလို့ မိုးမိသွားတယ်” ဆိုပြီး လာပြောရင် ကိုယ်က “ဟုတ်လား။ ဖျားတော့မှာပဲ။ နင်ကလည်း မိုးတွင်းပဲရောက်နေပြီ။ နောက်တစ်ခါ အပြင်ထွက်ရင် ထီးလေးဘာလေးယူပေါ့” ဆိုပြီး ယုတ္တိကျကျ ပြန်ပြောလေ့ရှိပါတယ်။ မှန်ကောင်းမှန်ပေမယ့် အဲ့လို ပြဿနာကိုဖြေရှင်းတာက လက်တွေ့မှာ သူ့အတွက် အကျိုးမရှိသလို ဒီလို ပြောတဲ့အတွက် ကျေနပ်မှာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ သူက ဒီနေ့ထီးမယူမိလို့ မိုးမိတယ်။ နောက်နေ့ထီးယူလာရမယ်ဆိုတာကို သိပြီးသားပါ။ ဒါကိုပြောလို့သူ့အတွက် အကျိုးမရှိတဲ့အပြင် အဆိုးမြင်တတ်တဲ့သူသာဆိုရင် “မိုးတွင်းမှာ ထီးယူရမှာတော့ နင်ပြောမှလား ငါလည်းသိတယ်” ဆိုပြီးတော့တောင် ပြန်ပြောပါလိမ့်မယ်။ အဲ့စကားအစား “နင် တော်တော်စိုရွဲပြီး အေးနေမှာပဲ။ ဖျားမှာစိုးတယ် ဂရုစိုက်နော်” ဆိုတဲ့စကားကသာ တစ်ဖက်လူကို စိတ်ချမ်းသာရာရစေပါလိမ့်မယ်။ ကိုယ့်ကိုရင်ဖွင့်တဲ့သူဟာ ပြဿနာဖြေရှင်းနည်းကို လိုချင်တာလား စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအားပေးမှုကို လိုချင်တာလားဆိုတာ အကဲခတ်သင့်ပါတယ်။ ကိုယ်တိုင်လည်း ကိုယ့်ဆီရင်ဖွင့်တဲ့ လူတစ်ယောက်ကို စမ်းသပ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ သူ့ကို ပြဿနာ ဖြေရှင်းပုံအမျိုးမျိုးကို အာပေါက်မတတ် ပြောပြခဲ့ပေမယ့် သူက ကျေနပ်တဲ့ပုံမပေါ်ပါဘူး။ နောက်ဆုံး “ငါ နင်ခံစားနေရတာကို နားလည်ပေးနိုင်ပါတယ်။ ငါလည်း ထပ်တူခံစားရတယ်” လို့ ပြောမှသာ သူပျော်သွားပါတယ်။
(၂) သူ့အကြောင်းနားထောင်ပါ။ ကိုယ့်အကြောင်းနဲ့ တခြားသူအကြောင်းမပြောပါနဲ့။
ကျနော်လည်းအရင်ကထင်ဖူးပါတယ်။ ကိုယ့်ပြဿနာနဲ့ သူများတွေ ကြုံရတဲ့ ဆိုးဝါးမှုကို ပြောပြခြင်းအားဖြင့် လာရင်ဖွင့်သူက သူပြဿနာဟာ သူများတွေနဲ့ ယှဥ်ရင်မဆိုးသေးပါဘူးဆိုပြီး စိတ်သက်သာရာရမယ်လို့ ထင်ခဲ့တာ။ တက်တက်စင်အောင် လွဲတာပါပဲ။ အကုန်လုံးက ကိုယ့်အပူကိုမှ အပူဆုံးဆိုပြီး သတ်မှတ်ကြတဲ့အတွက်ကြောင့်ပါ။ ပြီးတော့ သူ လာရင်ဖွင့်တယ်ဆိုတာက သူ့ခံစားချက်ကိုပြောပြတာဖြစ်တဲ့အတွက် ကိုယ့်အကြောင်းပြောတာ တခြားမဆိုင်တဲ့သူတွေအကြောင်းပြောတာတွေက သူ့ခံစားချက်ကို အသိအမှတ်မပြုတဲ့သဘော သက်ရောက်သွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူပြောတာကို ဂရုစိုက်နားထောင်ပေးတာကသာ သူ့ကိုကူညီနိုင်မယ့်တစ်ခုသာနည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်တွေကို သတိထားခြင်းအားဖြင့် သူတစ်ပါးအပေါ် toxic positivity ဖြစ်မှုကိုဟန့်တားနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ စိတ်ရင်းအပြည့်နဲ့ နားထောင်ခြင်း ကိုယ်ချင်းစာတရားနဲ့ နှစ်သိမ့်ခြင်းကသာ ပြဿနာတွေကိုဖြေရှင်းနိုင်ပါလိမ့်မယ်။
Dr. Jason
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။
Science Nuts 