ဒီတခါမှာတော့ disorder အကြောင်းမသွားခင် Personality trait အမျိုးအစားများနဲ့
Personality ကိုစစ်ဆေးတဲ့ test လေးတွေအကြောင်း အကျဥ်းပြောပြပါရစေ။
Psychology မှာ personality trait ကို အမျိုးစားခွဲတဲ့အခါ တကျောင်းတဂါထာဆန်းဆိုသလို အမျိုးမျိုးခွဲကြပါတယ်။
Allport’s Trait theory မှာတော့
- Cardinal traits (အခြေခံအမူအကျင့်)
- Central traits (ပင်မအမူအကျင့်)
- Secondary traits (အခြေနေတခုအရထွက်ပေါ်လာသောအမူအကျင့် ဥပမာ စင်ပေါ်မှာစကားပြောခိုင်းမှ စိတ်လှုပ်ရှားလာခြင်း) ဆိုပြီး
၃မျိုးခွဲထားပါတယ်။
Raymond Cattell ဆိုတဲ့ psychologist ကတော့ trait 16 မျိုးဟု ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြခဲ့ပြီး
Hans Eysenck ဆိုတဲ့ psychologist ကမူ trait များကို Dimension ၃မျိုးနဲ့ ဖော်ပြပြန်ပါတယ်။
အများလက်ခံကြတဲ့ theory ကတော့ Big Five Personality Traits လို့ခေါ်ပြီး အမျိုးစား ၅မျိုးပါဝင်ပါတယ်။
အဲ့တာတွေကတော့
- Extraversion
(ဘယ်လောက် social ကျသလဲ ၊ လူအများနဲ့ဘယ်လောက်ပေါင်းသင်းတတ်သလဲ) - Agreeableness
(တခြားသူတွေအပေါ်ဘယ်လောက် ခင်မင်ရင်းနှီးတတ်လဲ ဘယ်လောက် ယုံကြည်ပြီးသံယောဇဥ်တွယ်တတ်လဲ) - Conscientiousness
(ဘယ်လောက်စနစ်တကျ စေ့စပ်စွာလုပ်ကိုင်တတ်လဲ ၊ ဘယ်လောက်အမျှော်အမြင်ရှိပြီး စိတ်လိုဘကို ထိန်းချုပ်တတ်လဲ) - Neuroticism
(စိတ်ခံစားမှုဘယ်လောက် တည်ငြိမ်လဲ) - Openness
(တီထွင်ကြံဆတတ်မှု ၊စိတ်ကူးစိတ်သန်းကောင်းမှု၊ စိတ်ဝင်စားတတ်မှု ဘယ်လောက်ရှိလဲ) စတဲ့ အချက်၅ချက်ပါဝင်ပြီး Personality တိုင်းဟာ ဒီ trait 5 ခု အချိုးကျကျ ပေါင်းစပ်ပြီး ဖြစ်ပေါ်လာရတယ်လို့ လက်ခံယူဆထားကြပါတယ်။
ဒါဆို Personality ကိုသိအောင် ဘယ်လိုစမ်းသပ်စစ်ဆေးကြမလဲ။
အများအားဖြင့် မိမိဘာသာ မိမိ personality ကိုသတိထားမိကာ နားလည်ပြီးသားဖြစ်ကြပါတယ်။
အမျိုးအစားကို တိတိကျကျ နာမည်တပ်ပြီး သိချင်ရင်တော့ Personality test တွေရှိပါတယ်။
အဲ့ Personality test တွေထဲမှာမှ နာမည်ကြီး test တခုကတော့
Myers-Briggs 16 personalities test ပဲဖြစ်ပါတယ်။
American သူ ၂ဦးဖြစ်တဲ့
Katherine Cook Briggs နဲ့
သူ့သမီး Isabel Briggs Myers တို့က အိမ်ထောင်ဖက်လောင်းရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားကိုသိဖို့အတွက် စတင်လေ့လာရင်း သူတို့နဲ့နီးစပ်တဲ့ဆွေမျိုးများ ၊ ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်များရဲ့ personality တွေကိုပါ သိဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။
ဒီ test မှာ မတူညီတဲ့ trait အစုံ 4 စုံ ပါဝင်ပြီး ထိုtrait များကို စနစ်တကျတွဲလိုက်ခြင်းဖြင့်
မတူညီသော personalities 16 မျိုးရရှိလာမှာဖြစ်ပါတယ်။
Trait 4စုံကတော့
Extraversion (E) Vs Intraversion (I)
(အပေါင်းသင်းမက်သူလား Vs တယောက်ထဲနေရတာကြိုက်တတ်သူလား)
Sensing (S) Vs Intuition (N)
(လက်တွေ့ကျကျရှာဖွေချဥ်းကပ်သူလား Vs
ဖြစ်နိုင်ချေများ သဘောတရားများကို ဆက်စပ်စဥ်းစားတွေးတောပြီးမှ
အဖြေထုတ်တတ်သူလား)
Thinking (T) Vs Feeling (F)
(အရာရာချင့်ချိန်စဥ်းစားပြီးမှ ဆုံးဖြတ်ချက်ချတတ်သူလား Vs
စိတ်ခံစားချက်ကိုလိုက်၍ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးဆုံးဖြတ်တတ်သူလား)
Judging (J) Vs Perceiving (P)
(အသေးစိတ် plan ချပြီး ဘဝကိုအစီစဥ်တကျ တဆင့်ချင်းသွားတတ်သူလား Vs
ကြုံတွေ့လာမှ ရင်ဆိုင်ပစ်လိုက်ပြီး flexible ဖြစ်စွာနေထိုင်တတ်သူလား)
တို့ပဲဖြစ်ပါတယ်။
သက်ဆိုင်ရာ Personalities 16မျိုးကို အောက်က ပုံမှာလဲ လေ့လာနိုင်ပါတယ်။
အောက်က linkထဲဝင်ပြီး မေးခွန်းများဖြေကာအလွယ်တကူစစ်ဆေးနိုင်ပါတယ်။
https://www.16personalities.com/free-personality-test
ဒါဆို Personality ကို ဘယ်လိုခွဲထားတယ်။ ဘာအမျိုးစားတွေရှိလဲ အနည်းငယ်သဘောပေါက်သွားလောက်ပြီထင်ပါတယ်။
ဒါဖြင့်ရင်
ဘဝတလျှောက် Personality တွေက အမြဲတမ်း တသတ်မတ်ထဲ မပြောင်းလဲတော့ဘူးလား?
ဒီမေးခွန်းကလဲ အခုထိ ပြောရခက်တဲ့ ဒွိဟဆန်တဲ့ကိစ္စတခုဖြစ်နေပါတယ်။
တချို့က Personality တွေက စိတ်ခံစားမှုရင့်ကျက်လာတာနဲ့အမျှ ပြောင်းသွားနိုင်တယ်လို့ ယုံကြည်ကြပါတယ်။
ဥပမာ ငယ်စဥ်က ကျောင်းသားဘဝမှာ လူရှေ့မထွက်ရဲတဲ့ အရှက်ကြောက်ကြီးသူ introvert တွေက အသက်ကြီးလို့ ပညာပြည့်ဝလာပြီးရင့်ကျက်ကာ အတွေ့အကြုံရလာတဲ့အခါ Confidence ရှိရှိနဲ့ လူအများရှေ့မှာ ဟောပြောနိုင်လာတာကို တွေ့ရပါတယ်။
တချို့ကလဲ ဒါကို ရှိရင်းစွဲ personality ပြောင်းသွားတာလို့လက်မခံကြဘဲ နဂိုထဲက borderline ဖြစ်နေတဲ့အတွက် ငယ်ငယ်ကမသိသေးတဲ့ personality ကကြီးမှပေါ်လာတာလို့လဲငြင်းကြပါတယ်။
ခေါင်းကိုအပြင်းအထန်ထိခိုက်မိပြီး အသက်မသေပဲ ရှင်ကျန်ခဲ့တဲ့သူတွေမှာတော့ brain ရဲ့ frontal lobe အပြောင်းလဲဖြစ်ပြီး personality ပြောင်းလဲသွားတဲ့သာဓကမျိုးတော့ရှိခဲ့ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ တခုပြောချင်တာက
Personality တွေကွဲထွက်နေတဲ့ split personality (or) Multiple personality disorder ဆိုတာက Dissociative Disorders ထဲမှာထည့်ထားပါတယ်။
ဒါက ရှိပြီးသား personality ပြောင်းသွားခြင်းမဟုတ်ဘဲ personality များစွာ အတူတကွတည်ရှိနေတာပါ။
ပိုထင်ရှားစွာသိချင်ရင် 2016 ကထွက်ထားတဲ့ “Split” ဆိုတဲ့ English movie ကိုကြည့်ရူနိုင်ပါတယ်။
နောက်အပိုင်းတွေမှာ personality disorder တွေတခုစီ ဆက်လက်တင်ပြမှာဖြစ်လို့ စိတ်ဝင်စားတယ်ဆို
Stay tuned ပါဗျ။
Thanks for your time!
လင်းမူ
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။
Science Nuts 