ဒီ Topic ကို မကြားချင်၊ မမြင်ချင်မှအဆုံး ခဏခဏတွေ့ဖူးကြမှာပါ။
Quantum Mechanics ကိုနားလည်နိုင်ဖို့ သာမန်လူတွေမြင်သာတဲ့ Thought Experiment တစ်ခုအဖြစ်နဲ့ Erwin Schrödinger ကဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
(ဒီစာကို ဆက်မဖတ်ခင် Quantum Mechanics Part 1 ကို အရင်ဖတ်စေလိုပါတယ်၊ အသေးစိတ်များကို Part 1 မှာမြင်လွယ်အောင် တတ်သလောက် ရှင်းပြထားပါတယ်)
စမ်းသပ်မှုအကြောင်း ပြောရအောင်။
ကြောင်တစ်ကောင်ကို အလုံပိတ်သေတ္တာတစ်ခုထဲထည့်ထားလိုက်တယ်။
(ကြောင်ကို ရှေ့အခန်းမှာပြောခဲ့တဲ့ Electron လို့မှတ်ယူလိုက်ပါ)
သေတ္တာထဲမှာ ရေဒီယိုသတ္တိကြွပစ္စည်းတစ်ခု (Radioactive Sample) ကိုထည့်ထားတယ်။
အဲ့ဒီပစ္စည်းမှာ ပျက်စီးယိုယွင်းမှု (Decay) ဖြစ်ပြီး ကြောင်ကိုသေစေဖို့ 50% chance ရှိတယ်ဆိုပါတော့။
သေတ္တာက အလုံပိတ်ဖြစ်တဲ့အတွက် ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ ကြောင်ကလေးသေ၊ မသေကို ဘယ်လိုမှ မသိနိုင်ဘူး။
အဖုံးကိုလှပ်ကြည့်မှ သိနိုင်မယ်။
(အဖုံးဖွင့်ကြည့်လိုက်တယ်ဆိုတာ Observe လုပ်လိုက်ခြင်းပါပဲ)
အဖုံးဖွင့်စရာမလိုဘဲမြင်ရအောင် မှန်အကြည်နဲ့သေတ္တာကို လုပ်ထားပါလားလို့ စကားကပ်စရာရှိပါတယ်။
အထဲထဲကအရာကို ကျွန်တော်တို့မြင်နိုင်နေသမျှ သူ့အပေါ်မှာ အလင်းရဲ့သက်ရောက်မှုရှိနေမယ်ဆိုတာပါပဲ။ အဲ့ဒီအတွက်ကြောင့် မှန်ကန်တဲ့အဖြေကို မရနိုင်တော့ပါ။
(မြင်တယ်ဆိုတာ အလင်းက ကျွန်တော်တို့မြင်နေတဲ့အရာဝတ္ထုကနေ Reflect လုပ်ပြီး မြင်လွှာပေါ်ရောက်လာလို့ပါ)
အဖုံးမလှပ်ကြည့်ခင် ကြောင်ကလေးက သေနေတာလည်းဖြစ်နိုင်သလို၊ ရှင်နေတာလည်းဖြစ်နေနိုင်တယ်။ အခြေအနေ ၂ခုလုံးမှာ တပြိုင်တည်းရှိနေနိုင်တယ်။
(Electron တစ်ခု Superposition ဖြစ်နေတာနဲ့ ခိုင်းနှိုင်းလိုခြင်းဖြစ်တယ်)
အဖုံးဖွင့်လိုက်ခြင်းက ကြောင်ကလေး သေခြင်း၊ ရှင်ခြင်းကို ဆုံးဖြတ်ပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်တယ်။
(Electron ရဲ့ Wave Function Collapse ဖြစ်သွားတာကိုပြောချင်တာပါ)
သင့်ရဲ့စူးစမ်းလိုစိတ်ကြောင့် ကြောင်ကလေးသေသွားနိုင်ပါတယ်။
ဒါဟာလက်တွေ့ဘဝနဲ့တော်တော်ဝေးကွာတဲ့ Thought Experiment တစ်ခုလို့ထင်စရာရှိပါတယ်။ Electron တွေနဲ့ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ ကျွန်တော်တို့ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဒါတွေအချိန်နဲ့အမျှဖြစ်နေကြတာပဲ။
Sub-atomic Particles တွေမှာ ထင်တိုင်းကျဲဖြစ်ချင်သလိုဖြစ်နေပြီး ကြောင်တွေ၊ လူတွေ၊ သက်ရှိတွေက ဘာလို့ရုပ်လောကရဲ့နိယာမတွေကို လိုက်နာနေရတာလဲ။ လူတွေရော တစ်ချိန်တည်းနဲ့နေရာများစွာမှာ ရှိနေလို့မရနိုင်ဘူးလား။
ကြောင်နဲ့ပဲ ဥပမာပြန်ပေးလိုပါတယ်။
Electron ဆိုတာ Fundamental Particles (ထပ်မံခွဲစိတ်လို့မရတော့တဲ့ အမှုန်) ထဲမှာ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်တယ်။
ဘယ်လောက်ထိသေးသလဲဆို သူ့ရဲ့ Size ကို ခန့်မှန်းခြေပဲပြောနိုင်ကြတယ်။
(သူ့ထက်သေးတာ Neutrino ပဲရှိတော့တယ်)
ကြောင်ဆိုတာ Electrons ပေါင်းများစွာပါတဲ့ သက်ရှိပါ။ ကြောင်လည်း Electron လိုပဲပြုမူသင့်တာပေါ့။
ဒါပေမယ့် အရာဝတ္ထုတစ်ခုကြီးလေလေ၊ သူ့ရဲ့ Wavelength သေးလေလေဖြစ်တယ်။
ကြောင်ရဲ့အရွယ်အစားကြောင့် သူ့ရဲ့လှိုင်းဟာ Detect ဖြစ်လောက်အောင်မရှိတော့လို့ Wave လိုပြုမူမယ့်အစား Particle လိုပဲပြုမူကြတော့တယ်။
(Part 3 ဆက်ရေးပါဦးမယ်)
SAGAN
Next Post, Previous Post မနှိပ်ဘဲ OUO Link ကနေ ၁ပုဒ်ချင်းဝင်ဖတ်ပြီး ကူညီပါ။
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။
Science Nuts 