Fan ဆိုတာ ပရိသတ်လို့ပဲ ဆိုကြပါစို့။ ပန်ကာ မဟုတ်ဘူးနော်။
Fandom ဆိုတာ တူညီတဲ့ အကြောင်းအရာ တစ်ခုအောက်မှာ စုစည်းထားတဲ့ Fan တွေကို ခေါ်တာပါပဲ။
Fan ပဲဖြစ်ဖြစ် Fandom ပဲ ဖြစ်ဖြစ် လူတွေကိုပဲ အခြေပြုပြီး ဖြစ်လာတာ ဖြစ်လို့ လူတွေရဲ့ မူလဇာစ်မြစ်ကိုပဲ ပြန်ပြီး လေ့လာရပါတယ်။
Decartes ဆိုတဲ့ philosopher တစ်ယောက်က လူမှာ ရုပ်နဲ့ နာမ်ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ Cartesian Dualism ဆိုပြီး နာမည်ကြီးပါတယ်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ခန္ဓာနဲ့ စိတ်ကို အခြားတစ်နည်းနဲ့ ဖော်ပြတာမျိုးပါ။
စိတ်ဆိုတာ အတွေးနဲ့ ခံစားချက် နှစ်မျိုးပေါင်း ထားတာလို့လည်း ရေးခဲ့ဖူးပါတယ်။ ဒီအတွေးတွေ နဲ့ ခံစားချက်ဟာ လူရဲ့ သိစိတ် conciousness စတင်ကတည်းက စတင် အလုပ်လုပ် နေကြပါပြီ။
ဘယ်လူသားမှ လူ့လောက (သို့) အခုလက်ရှိ လောကထဲကို တစ်ဦးတစ်ယောက်ထဲ ရောက်လာပြီး ရှင်သန်နေတာမျိုး မရှိပါဘူး။ ပတ်ဝန်းကျင် မျိုးတူ သက်ရှိ လူသားတွေနဲ့ အပြန်အလှန် ဆက်သွယ် တုန့်ပြန် ရပါတယ်။
ဒီလို ဆက်သွယ်တုန့်ပြန် (interact) ခြင်း အားဖြင့် လူ့စိတ်ဟာ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက် လာရပါတယ်။ မိမိနဲ့ မျိုးတူ လူတွေကြားမှာ ကြီးထွားလာရတဲ့ လူသားဟာ ရုပ်သွင်ပြင်အားဖြင့် တူညီမှုတွေကို ရှာဖွေနေသကဲ့သို့ နာမ်အားဖြင့် တူညီမှုတွေကိုလည်း ရှာဖွေနေတတ်ပါတယ်။
ဥပမာ – ပန်းသီးတူတူကြိုက်တာမျိုး
ကြက်သားကြော် တူတူ ကြိုက်တာမျိုး
Coca Cola တူတူကြိုက်တာမျိုး
စသဖြင့် ဆင်တူမှုတွေကို ရှာဖွေနေရင်း တွေ့ရှိ စုစည်းမိကြပါတယ်။ ဒီကနေ Tribal Psychology လို့ ခေါ်တဲ့ တူရာစု စိတ်ပညာဆိုတာ မွေးဖွားလာပါတော့တယ်။
စာအုပ်တစ်အုပ်၊ ရုပ်ရှင်တစ်ကား၊ Series တစ်ခု၊ ဂိမ်းတစ်မျိုး၊ အဆိုတော် band တစ်ခု စကြိုက်မိတဲ့သူကလည်း ငါ့လိုကြိုက်သူများ ရှိမှာပဲဆိုတဲ့ တူရာစု စိတ်ကလေးက နိုးကြားပြီး ရှာတတ်ပါတယ်။ ဒီမှာ အချင်းချင်း အကြိုက်တူတွေစုမိပြီး Fan ကနေ Fandom အဖြစ် စုစည်းလာမိတော့တာပါ။
ဒါဖြင့် Fandom အဖြစ် စုစည်းမိတာ အကျိုးကျေးဇူးများ ရှိနေမလားပေါ့။ သိပ်ကို ရှိပါတယ်။ အကြိုက်တူနေတဲ့အတွက် Mental Flow က direction တူတူဖြစ်နေမယ်။ အကြိုက်တွေကို မျှဝေနိုင်တယ်။ Fan Meeting တွေ လုပ်ပြီး interaction များခြင်းအားဖြင့် mental health ကို တစ်နည်း အထောက်အပံ့ ဖြစ်တယ်လို့ ယူဆနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ဒါတွေဟာ Fandom တစ်ခုတည်းမှာပဲ သီးသန့် ရှိနေရင် ဖြစ်ပါတယ်။ Fandom တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု တွန်းတိုက် ပွတ်တိုက်မိရင်တော့ ဖြစါလာတာတွေက သိပ်မကောင်းပါဘူး။ Fan War တွေ ဖြစ်လာတာကို လူတိုင်းသိကြမှာပါ။
ဒါ ဘာကြောင့်လဲ။ စိတ်ပညာမှာ Outgroup လို့ ခေါ်ပါတယ်။ လူတွေဟာ တူညီတဲ့ခေါင်းစဥ် အောက်မှာ စုစည်းမိတဲ့အခါ သူတို့ရဲ့စိတ်ထဲမှာ သူတို့ခေါင်းစဥ်ရဲ့ ရွေ့လျှားမှုအောက်ကနေပဲ တွေးခေါ်လေ့ရှိပါတယ်။ အဲ့တာကို Ingroup လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အကယ်၍ ဒီ group တစ်ခုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ထိခိုက်စေနိုင်တာ၊ အထိနာစေတာမျိုး ပြောရင် Ingroup ထဲကလူတွေက သူတို့ကို စော်ကားနေတယ််လို့ကို ယူဆပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် တုန့်ပြန်လေ့ ရှိကြပါတယ်။
ဒါကြောင့် Fandom အဖြစ် စုစည်းမိခြင်းဟာ ကောင်းကျိုးတွေကို သယ်ဆောင်လာပေးသလို တစ်ဖက်မှာလည်း Logical Reasoning ကို ပျောက်ဆုံးစေတဲ့အထိ ဖြစ်တတ်တာကိုလည်း သိသင့်ပါတယ်။
Lucifer
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။
Science Nuts 