သင့်ပခုံးထက်မှာ အမြဲရှိနေတဲ့ Angel တပါး နဲ့ Devil တကောင်အကြောင်း

သင်သိပါသလား။

သင့်ပခုံးပေါ်မှာ သင့်ကိုကောင်းတာတွေလုပ်ဖို့အကြံပေးနေတဲ့ နတ်သားတပါးနဲ့ သင့်ကိုစိတ်အလိုလိုက်ဖို့ အမြဲအတို့အထောင်လုပ်ပေးနေတဲ့ မိစ္ဆာတကောင် ရှိနေပါတယ်။

သူတို့ကို သင်မမြင်ရပေမယ့် ရှိနေမှန်း သင်ခံစားမိမှာပါ။

• 

သင်ဟာ တခါတခါ အကျိုးရှိတာ ကောင်းတာလေးတွေလုပ်နေမိတတ်ပြီး တခါတခါမှာတော့ ဖြစ်ချင်ရာဖြစ်ဆိုပြီး စိတ်ပျော်ရာ နေလိုက်မိတတ်တယ်။ စားချင်ရာစားလိုက်မိတတ်တယ်။ ကဲချင်ရာ ကဲလိုက်မိတတ်ပါတယ်။

ဒီလိုဖြစ်ရတာက သင့်ကိုလွှမ်းမိုးနေတဲ့ အဲ့ငတိလေး ၂ကောင်ကြောင့်ပါ။

ဒီအကြောင်းကို စပြီးတင်ပြခဲ့တဲ့သူကတော့ Psychology လောကရဲ့ ဘိုးအေကြီး
Psychoanalysis ဆိုတဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ စိတ်ရောဂါပညာရဲ့ ဦးဆောင်သူလို့လဲ တင်စားကြတဲ့ Sigmund Freud ပဲဖြစ်ပါတယ်။

• 

Freud လို့အများကသိကြတဲ့ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကြီးရဲ့ theory ကို Freudian Theory လို့ခေါ်ကြတယ်။

သူ့ရဲ့ theory တွေထဲက တခုအကြောင်းကို ဒီနေရာမှာရှင်းပြပါ့မယ်။

ကလေးတယောက်က မွေးဖွားလာတဲ့အခါ “Id” ဆိုတာ ပါလာပါတယ်တဲ့။
(Id ဆိုတာ identity တို့ Identification တို့ကိုပြောတာမဟုတ်ပါ)

Id ဆိုတာ ကလေးရဲ့ လိုချင်တဲ့စိတ် ၊ လောဘစိတ် ၊ သာယာတဲ့စိတ် စတဲ့ ကလေးရဲ့ လိုအင်ဆန္ဒကိုဆိုလိုပါတယ်။

ကလေးက မွေးလာရင် စကားမပြောတတ်ဘူး။ စာမရေးတတ်ဘူး။
ခံစားချက်တွေကို မထုတ်ပြောတတ်ဘူး။

ဒါပေမယ့် လိုချင်တာရှိရင် ငိုမယ်။
ဗိုက်ဆာရင် ငိုမယ်။ အသားနာရင် ငိုမယ်။
အီအီးပါချလဲ ငိုမယ်။ အချီခံချင်လဲ ငိုမယ်။

ဘာလာလာ ငိုတာနဲ့ပဲ တုံ့ပြန်ဆက်သွယ်ပါတယ်။

Id ကအဲ့ဒီ လောဘစိတ် အလိုဆန္ဒတွေကိုဖြစ်စေပြီး
လိုတာမရရင် ငိုစေသတည်းလို့ ကလေးကိုမြှောက်ပေးပါတယ်။

(ဒီနေရာမှာ သိပ်မရှင်းရင် အောက်ရောက်ရင် ရှင်းသွားမှာပါ။ ဆက်ဖတ်ပေးပါဦး)

အသက်လေးနဲနဲရလာတော့ ကလေးမှာ နောက်တခုထပ်ပေါ်လာတယ်။

သူများတွေကို ကလေးကကြည့်ပြီး နားလည်လာတာတခုရှိလာတယ်။

“သြော်…..ငါ့မှာပဲ လောဘရှိတာမဟုတ်ဘူးပဲ…..သူများတွေလဲ သူတို့လိုချင်တာတွေ ….သူတို့လောဘတွေ ရှိတာပဲဟ”…..ဆိုပြီး ကလေးကသိလာရော။

အမှန်ကိုမြင်လာတယ်ဆိုပါတော့…..သူများတွေနဲ့ ယှဥ်ပြီးမြင်လာတယ်။

အရင်က Id ကမြှောက်ပေးတိုင်း ငိုတတ်တဲ့ကလေးက အခုတော့ နဲနဲတွေးလာတယ်….. ငါငိုတိုင်း မုန့်စားရပါ့မလား…..သူများတွေလဲစားချင်မှာပဲဆိုပြီး တွေးလာတတ်တယ်။ သိပ်မငိုဖြစ်တော့ဘူး။

အဲ့လို Id ကိုနဲနဲ ထိန်းပြီး reality ကိုမြင်လာတာကို Ego ပေါ်လာတယ်လို့ခေါ်ပါတယ်။

(English စာနဲ့ Ego ကို အတ္တစိတ်၊ အတ္တကြီးခြင်း လို့ဘာသာမပြန်ပါနဲ့။ ပိုရှုပ်ကုန်ပါမယ်။ Ego ကို Ego လို့ပဲမှတ်ရအောင်)

အခုဆိုရင် ကလေးမှာ စိတ်အလိုကိုမြှောက်ပေးပြီး လုပ်ချင်တာလုပ်ဖို့ပြောတဲ့ Id ရယ် ၊
လက်တွေ့ဘဝ အရှိတရား ကိုသိလာတဲ့ Ego ရယ်ရှိနေပါပြီ။

ထပ်ပြီးကလေးက ကြီးပြင်းလာရင် Superego ဆိုတာထပ်ပေါ်လာပါတယ်။

Superego ကတော့ လူမှုစည်းကမ်းတွေ ၊ တရားဥပဒေနဲ့ ကျင့်ဝတ်သိက္ခာတွေကို နားလည်လိုက်နာစေတာပါ။

ကလေးက စည်းကမ်းကိုသိလာတယ်။ လူ့ကျင့်ဝတ်အရ မှန်မမှန်ဆိုတာ နားလည်လာတယ်။ လုပ်သင့်တယ် တရားတယ်။ မလုပ်သင့်ဘူး။ မတရားဘူးဆိုတာသိလာတယ်။

အဲ့လိုဖြစ်လာရင် Superego ပေါ်လာတာပါ။

Id ရယ် Ego ရယ် Superego ရယ်က ဘာနဲ့တူလဲဆိုတော့ ကာတွန်းကားတွေထဲက ပခုံးမှာပေါ်ပေါ်လာတဲ့ Angel တပါးရယ် ၊ Devil တကောင်ရယ်၊ သင်ကိုယ်တိုင်ရယ်နဲ့ ဆင်ပါတယ်။

• 

Id က Devil ဖြစ်ပြီး သင့်ကို လုပ်ချင်တာလုပ်ဖို့ ၊ သင်ပျော်တာလုပ်ဖို့ လောဘဆန္ဒတွေကို မြှောက်ပေးတဲ့ကောင်ပါ။

Superego က Angel နဲ့တူပြီး “မောင်မင်း…ဒါကတော့ ကျင့်ဝတ်နဲ့မညီဘူး၊ ဒီလိုလုပ်တာ စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်ရာ ကျတယ်။ မလုပ်သင့်တာ မလုပ်ပါနဲ့ကွာ”

“စိတ်ထိန်း သားကြီး စိတ်ထိန်း….” စသဖြင့် ကောင်းကျိုးတွေကိုတိုက်တွန်းတဲ့သူပါ။

Ego ကတော့ လက်တွေ့ဘဝထဲက သင်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်ပြီး Id ပြောတဲ့စကားနဲ့ Superego ပြောတဲ့စကားတွေကို ချင့်ချိန်ပြီး မျှမျှတတ လုပ်ကိုင်ပေးရပါတယ်။

Superego နဲ့ Id ကို သင် (Ego) က ထိန်းညှိပေးရတာပါ။

ဥပမာ – စာမေးပွဲနီးနေတဲ့အခါ
Id ကသင့်ကို
“စာမေးပွဲပဲ Throw လိုက်ပါကွာ….one subject one night ပဲချမယ်။ အခုတော့ ကာရာအိုကေသွားဆိုမယ်” လို့ ဆွယ်မှာပါ။

Superego ကတော့ သင့်ကို
“သားကြီး…မင်း crush လေးက မင်းကိုစာမေးပွဲအောင်မှ စဥ်းစားပေးမယ်ဆို။ လိမ်မာပါတယ်ကွာ….No pain, No gain… ထိုင်ရာမထဘဲ စာဖတ်ရအောင်” လို့ တရားချမှာပါ။

သင်ကိုယ်တိုင် (Ego) က ခေါင်းစားပါပြီ။
Id ပြောတာလဲလုပ်ချင်တယ်….Superego ပြောတလဲမှန်တယ်…..သင်ဆုံးဖြတ်ရတော့မှာပါ။

• 

နောက်ဆုံး Ego ကလက်တွေ့ကျကျချင့်ချိန်ပြီး
ကဲ… Superego ပြောသလို စာလဲကျက်မယ်… စာကျက်ပြီးရင် Id ပြောသလို သီချင်းဆိုမယ်… ကာရာအိုကေဆိုင်တော့မသွားတော့ဘူး… အိမ်မှာပဲဆိုမယ်” စသဖြင့် မျှမျှတတ ဆုံးဖြတ်ပေးရပါတယ်။

ဒါမှပဲ သာမန်လူတယောက်လို အတ္တ နဲ့ ပရ မျှတစွာ ပုံမှန် နေနိုင်မှာပါ။

Ego က Id ပြောတာပဲ လိုက်လုပ်နေရင် စိတ်အလိုလိုက်သလိုဖြစ်ပြီး ဒုက္ခရောက်ကုန်မှာပါ။
ဥပမာ – မုဒိန်းမှုတွေဖြစ်ကြတာက Id ကိုမထိန်းနိုင်လို့လို့ ဆိုကြပါတယ်။

Ego က Superego ပြောတာပဲလက်ခံနေရင်လဲ ဘဝမှာ နေရတာ ပျော်စရာမကောင်းဘဲ ကျင့်ဝတ်သိက္ခာ သံမဏိစည်းကမ်းတွေနဲ့ ကျဥ်းကျပ်စရာကြီးဖြစ်ကာ စာအုပ်ကြီးသမား ဖြစ်နေမှာပါ။

သို့သော် စိတ်ဆိုတာ မကောင်းမှုပဲမွေ့လျော်တတ်တဲ့ အစားထဲကဆိုတော့ Id ကတခါတခါ အားကြီးလာပါတယ်။
အဲ့လိုဖြစ်လာရင် Ego က ခေါင်းမဆောင်ရဘဲ Id ကလူကိုဦးဆောင်လာပါတော့တယ်။

Id ခိုင်းသမျှ လိုက်လုပ်ရပါတော့တယ်။

Ego က Id ပြောတာကိုလက်လဲလက်ခံတယ်… Id ပြောတာကို လိုက်လဲလုပ်နေရတယ်ဆို Ego-syntonic ဖြစ်တယ်လို့ခေါ်ပြီး OCPD (Obsessive Compulsive Personality disorder) မှာတွေ့ရပါတယ်။

မကောင်းတဲ့အစွဲကို Ego ကလုပ်နေရပေမယ့် နှစ်မျို့နေပါတယ်။

Id ပြောတာကို Ego ကလက်မခံချင်ဘူး ဒါပေမယ့် မလွန်ဆန်နိုင်ဘဲ လိုက်လုပ်နေရရင် Ego-dystonic လို့သုံးပြီး OCD (Obsessive compulsive disorder) မှာတွေ့ရပါတယ်။

ဒီလောက်ဆို Id, Ego, Superego အကြောင်းရှင်းလောက်ပြီထင်ပါတယ်။

နောက်အပိုင်းတွေမှာ Ego က သုံးတဲ့ Defence mechanism တွေနဲ့ ဆရာတက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်စာအုပ်များကိုချိတ်ဆက်ကာ ဆက်လက်ရေးသားသွားပါဦးမယ်။

စာဖတ်သူအားလုံး Id နဲ့ Superego မျှတကြပါစေ။

Thanks for your time!

လင်းမူ