လူကို “အကျိုးပြုသော” ထူးဆန်းတဲ့ရောဂါများ (Part 1)

ခေါင်းစဉ်ကြည့်ပြီး လိမ်နေတာဖြစ်မယ်လို့ တွေးမိရင်တော့ လိမ်တာမဟုတ်ဘဲ တကယ်ပါလို့ ဦးစွာပထမ ပြောထားပါရစေ။

ဒါပေမယ့် စာဖတ်သူအတွေးမလွန်ခင် ဒါလေးတစ်ခုတော့ ကြိုပြောချင်ပါတယ်။
ရောဂါဆိုမှတော့ မကောင်းတာလေးတွေလည်း ပါတာပေါ့။ ဒါပေမယ့် ကောင်းတဲ့အချက်တွေလည်း တပါတည်း ရှိနေတာကိုပြောချင်တာပါ။
(ဒါကြောင့် quote, unquote ထည့်ထားတာပါ)

ပြောတဲ့အခါမှာ ရောဂါအကြောင်း အကျဉ်းပဲပြောပါမယ်။
ရောဂါလက္ခဏာတွေ၊ စစ်ဆေးတဲ့နည်းတွေ၊ ကုသတဲ့နည်းတွေကတော့ ဆေးကျောင်းသားတွေကို စာသင်နေတာမဟုတ်လို့ မပြောတော့ပါဘူး။
ဒီလောက်ဆိုရင် ဆက်ပြောလို့ရပြီထင်ပါတယ်။

Hyperthymesia

ဒီရောဂါရှိတဲ့သူတွေက ကိုယ်ဖတ်ဖူးသမျှ၊ ကြည့်ဖူးသမျှ၊ ကြုံဖူးသမျှ အရာတွေအကုန်လုံးကို အသေးစိတ်မှတ်မိနေတာပါ။
သူတို့ဟာ ဖြတ်သန်းခဲ့တဲ့ အချိန်ကာလတစ်ခုလုံးမှာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှကို အသေးစိတ်ပြန်ပြောနိုင်ကြပါတယ်။
ဒီရောဂါရှိတဲ့ အမျိုးသမီးတစ်ယောက်ဆိုရင် သူ ၇ရက်သမီးဘဝက ပန်းရောင်စောင်လေးနဲ့ အိပ်ခဲ့ဖူးတယ်ဆိုတာထိပါ မှတ်မိနေတာပါ။
သူဖတ်ဖူးတဲ့ Harry Potter စာအုပ်တွေထဲက စာကြောင်းတွေကို တစ်လုံးမကျန်ပြန်ရွတ်နိုင်ပါတယ်။

အားကျမစောပါနဲ့ဦး။ သူတို့ရဲ့ Superpower ကပဲ သူတို့ရဲ့အားနည်းချက်ဖြစ်နေတာပါ။
ဘာမှမမေ့ဘူးဆိုတာ မကောင်းတဲ့မှတ်ဉာဏ်တွေပါ ပါနေတာပါ။
ကျွန်တော်တို့ သာမန်လူမှတ်ဉာဏ်ဆိုရင် အချိန်တစ်ခုရောက်တဲ့အခါ မေ့မေ့ပျောက်ပျောက်ဖြစ်ချင်ဖြစ်မယ်၊ ဝါးတားတားလေးပဲဖြစ်ချင်ဖြစ်မယ်။
သူတို့ကတော့ ငယ်ငယ်က Traumatic Experience တွေကို ကျွန်တော်တို့လို မေ့နိုင်မှာမဟုတ်ပါဘူး။
ဒီရောဂါကို ခံစားရတဲ့လူဟာ 2021 ထိသိရသလောက် လူ ၆၀ ပဲရှိပါတယ်။

Congenital Insensitivity to Pain with Anhidrosis (CIPA)

ဒီရောဂါရှိတဲ့သူတွေက နာကျင်မှုကို မွေးကတည်းက မခံစားဖူးကြပါဘူး။
Anhidrosis ဆိုတာတော့ ချွေးမထွက်တာကို ဆေးပညာအရ ပြောချင်တာပါ။
ချွေးမထွက်တော့ ခန္ဓာကိုယ် အပူချိန်မထိန်းနိုင်ဘဲ ကလေးဘဝကတည်းက ခဏခဏ တက်တတ်တယ်။

ဒီရောဂါ ဘာလို့ဖြစ်တာလဲဆိုတော့ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetic) ကြောင့်ပါပဲ။ ဒါကြောင့် ရှားပါးရောဂါထဲမှာ ပါပါတယ်။
မနာကျင်ဘူးဆိုတာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ (Physical) ကိုပြောတာပါ။ သူတို့စိတ်ကိုတော့ နာကျင်အောင် လုပ်ချင်ရင် လုပ်လို့ရပါတယ်…။

တွေးကြည့်ရင် နာကျင်မှုတွေ မခံစားရတော့ဘူးဆိုတော့ သိပ်ကောင်းတာပေါ့လို့ တွေးစရာရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် လူတွေက နာကျင်မှုကို သိမှ အန္တရာယ်ကို သိနိုင်တာပါ။
ဥပမာ ထိခိုက်မိတဲ့အခါ နည်းနည်းနာသွားရင် လက်လေးနဲ့ပွတ်ပြီး ပြီးသွားပေမယ့် အရမ်းနာသွားတဲ့အခါ စိုးရိမ်စိတ်ကလေးတော့ ဝင်သွားတတ်တယ်။ မခံမရပ်နိုင်အောင် နာရင်တော့ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းကို ပြေးကြတာပေါ့။
လုံးဝမနာတဲ့လူတစ်ယောက်က အရိုးကျိုးသွားလည်း အပြုံးမပျက်ပဲရှိမှာပါ။
(ဒီအကြောင်းကို House M.D series ထဲမှာ တစ်ခါကြည့်ဖူးတယ်)

Savant Syndrome

ဒီရောဂါကိုတော့ The Good Doctor series ကြောင့် တော်တော်များများ သိနေကြမယ်လို့ထင်ပါတယ်။ Forest Gump ဇာတ်လမ်းထဲက Jim ဟာလည်း Savant ပါပဲ။
သူတို့ဟာ Social skill ညံ့ပေမယ့် အနုပညာ၊ သင်္ချာ၊ မှတ်ဉာဏ် စတာတွေမှာ သာမန်လူတွေထက် သာလွန်တဲ့ အရည်အချင်းတွေရှိနေပါတယ်။
သူတို့ဟာ ရာဂဏန်းတွေအထိ စိတ်နဲ့မြှောက်နိုင်ပြီး ပြက္ခဒိန်ကိုလည်း ထောင်စုနှစ်တစ်ခုထိ မှန်အောင်ပြောနိုင်ကြပါတယ်။
ဥပမာ ၂၀၃၀ ခုနှစ် မေလ ၉ ရက်နေ့ဟာ ဘာနေ့ကျမလဲဆိုရင် သူတို့ပြောနိုင်ပါတယ်။

လူတွေကတော့ သူတို့ကို Genius တွေလို့ သတ်မှတ်ကြပါတယ်။
ဒါပေမယ့် သူတို့မှာလည်း အားနည်းချက်တွေနဲ့ပါ။ တစ်ယောက်တည်း ရပ်တည်ဖို့ မလွယ်ပါဘူး။
ဒီရောဂါကိုတော့ လူ ၁သန်းမှာ တစ်ယောက် တွေ့ရတတ်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။
ဒါပေမယ့် Genius လို့သတ်မှတ်ရလောက်တဲ့ Savant က အယောက် ၁၀၀ လောက်ပဲရှိတယ်လို့ Wikipedia ကဆိုပါတယ်။

Urbach-Wiethe disease

ဒီရောဂါနာမည်တပ်ထားပေမယ့် သူ့ရဲ့နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးတွေကြောင့် ဦးနှောက်ထိခိုက်သွားတဲ့ အမျိုးသမီးတစ်ယောက်အကြောင်းပြောချင်တာပါ။
လူတွေမှာ ကြောက်ရွံ့ခြင်းကိုဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ Amygdala နှစ်ဖက်လုံး ပျက်ဆီးသွားတဲ့အတွက် ဒီအမျိုးသမီးက လုံးဝ မကြောက်တတ်တော့ပါဘူး။

ပညာရှင်တွေကတော့ ထုံးစံအတိုင်း စမ်းသပ်ကြတာပေါ့။
ပင့်ကူကြီးတွေ၊ မြွေတွေကိုင်ခိုင်းထားတယ်၊ သရဲခြောက်တယ်လို့ နာမည်ကြီးတဲ့ အိမ်ကြီးထဲမှာ သူ့ကိုသွားထားတယ်၊ သရဲကားတွေပြတယ်။
ဒါပေမယ့် သူ့မှာ ဒီအရာတွေကို စိတ်ဝင်စားတာက လွဲလို့ ကြောက်စိတ်ဆိုတာဖြစ်မလာဘူးလို့ ဆိုတယ်။

ပြီးတော့ သူ့မှာ Personal Space လည်းမရှိဘူး။
Personal Space သဘောတရားက လူတွေ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် မတူကြဘူး။
ဥပမာပြရရင် တချို့က တခြားလူတွေ ကိုယ့်နား ဘယ်လောက်ကပ်ကပ် စိတ်မဆိုးပေမယ့် တချို့ကတော့ လက်တလှမ်းအကွာလောက်မှာပဲ နေရင်နေ၊ အဲ့ထက်တိုးလာရင် စိတ်ရှုပ်တတ်ကြတယ်။
ဒီအမျိုးသမီးမှာ ဒီသဘောတရားမရှိဘူး။
သူမသိတဲ့သူနဲ့ နှာခေါင်းချင်းထိပြီး မျက်လုံးချင်းဆိုင်ကြည့်ဆိုလည်း သူက အေးဆေးပဲ။

ဒီအမျိုးသမီးက အမေရိကန်သူပါ။ သူ့ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို ပြန်ပြောပြတဲ့အခါမှာ Traumatic ဖြစ်လွန်းလို့ ပညာရှင်တွေက သူအသက်ရှင်နေတာကို ယုံတောင်မယုံနိုင်ကြဘူးဆိုပါတယ်။

Part 2 မှာ ဆက်ပြီး ဖတ်ပေးပါဦး။

SAGAN

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။