နယူတန်မှ အိုင်းစတိုင်းသို့ (Gravity ပြဿနာဖြေရှင်းခန်း)

ဒီနှစ်ယောက်လုံး ဘယ်သူလဲဆိုတာ သိကြမှာပါ။ Physics မှာ သူတို့ Equation တွေကို ကျက်ပြီး ပုစ္ဆာတွေတွက်ခဲ့ရဖူးတာကိုး။
ဒါပေမယ့် ဘာရည်ရွယ်ချက်တွေရှိလဲ၊ ဒီ Equation တွေကို ဘယ်နေရာတွေမှာ သုံးလို့ရလဲ မသိခဲ့ပါဘူး။
ဒီလောက်ခမ်းနားလိမ့်မယ်လို့လည်း အတွေးမရှိခဲ့မိဘူး။
အခု ဒီလူတွေကပေးခဲ့တဲ့ သင်ခန်းစာတွေကို ပြန်လေ့လာကြည့်ကြတာပေါ့။ (ဆယ်တန်း Physics တွေပြန်ပြောမယ်ထင်ပြီး မဖတ်ဘဲမနေပါနဲ့ဦး… အဲ့ဒါတွေ ပြန်မထည့်ထားပါဘူး)

နယူတန်က ၁၆၀၀ ခုနှစ်အကျော်နားက ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ပါ။ သူ့ကို ဘာသာရေးနဲ့ပတ်သက်ရင် အကဲဆတ်လွန်းတဲ့ ကာလတွေမှာ မွေးခဲ့တာပေါ့။
သူက Gravity (မြေဆွဲအား) အကြောင်းကို စပြီးဖော်ထုတ်ခဲ့တာပါ။ စာအုပ်တွေမှာပြောကြတာတော့ သူသစ်ပင်အောက်မှာ ထိုင်နေတုန်း ပန်းသီကြွေကြလို့ မြေဆွဲအားရှိကြောင်း တွေးမိသွားတယ်လို့ဆိုတယ်။
သေချာတွက်ချက်ပြီးတဲ့အခါမှာ သူ့ခေတ်သူ့အခါအတွက် တော်တော်ကြီးကို ရဲရင့်တဲ့ အဆိုတစ်ခု တင်သွင်းလိုက်တယ်။

ပစ္စည်းတွေကို မြေကြီးပေါ်ရောက်အောင်လုပ်နေတဲ့ အားနဲ့ လက ကမ္ဘာကို လှည့်ပတ်အောင်လုပ်ပေးနေတဲ့ အားနဲ့အတူတူပဲတဲ့။

ဆိုတော့… ဘုရားသခင်က ကမ္ဘာကြီးကိုဖန်ဆင်းတယ်၊ ဘုရားသခင်ကပဲ ဂြိုလ်တွေကိုလည်ပတ်နေစေတယ် စတဲ့ မသိတာမှန်သမျှ ဘုရားသခင်လုပ်တာလို့ ပုံချတတ်တဲ့ခေတ်မှာ သူ့ရဲ့အဆိုက Groundbreaking ပေါ့။
ခုခေတ် ပညာရှင်တွေက ဘယ်လိုပြောကြလဲဆိုရင် နေ့စဉ်ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ကိစ္စတွေနဲ့ မြင့်မြတ်တယ်၊ အံ့ဖွယ်ဖြစ်တယ် (Divine) ဆိုတဲ့ ကောင်းကင်ကြီးနဲ့ကြားမှာ တံတားထိုးပေးလိုက်တာပဲလို့ ဆိုတယ်။

သူ့ Equation ကိုတော့ ထည့်မရေးတော့ပါဘူး။ (သင်္ချာမြင်ရင် မကြိုက်တဲ့သူက လန့်တတ်လို့ပါ…)
ဒီ Equation ကိုသုံးပြီး လပေါ်ကို ၁၉၆၉ မှာ လူတွေရောက်ခဲ့တာပါ။

ဒါပေမယ့် နယူတန်က Gravity Equation သာထုတ်လိုက်နိုင်တာ၊ Gravity ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်မှန်း သူမသိခဲ့ဘူး။ အဲ့ဒီခေတ်က ပညာရှင်တွေလည်း မသိကြဘူး။
(ဘယ်လိုကြီးလဲလို့ တွေးမိသွားနိုင်ပါတယ်၊ သင်္ချာအရတွက်ထုတ်နိုင်လိုက်ပေမယ့် ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်လဲ မြင်အောင် မတွေးနိုင်သေးတာပါ)

ဒီလိုနဲ့ နှစ် ၂၅၀ ကျော်ကြာတဲ့အခါမှာ အိုင်းစတိုင်းအလှည့်ရောက်လာတယ်။
အသက် ၂၆ နှစ်မှာပဲ အလင်းရဲ့အလျင်ဟာ စကြဝဠာကိန်းသေ (Universal Constant) ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို သူသိလိုက်တယ်။ (စကြဝဠာကိန်းသေဆိုတာ စကြဝဠာရဲ့ ဘယ်နေရာမှာဖြစ်ဖြစ် မပြောင်းလဲဘဲ ဒီတန်ဖိုးပဲရှိနေတာကို ပြောတာပါ)
အကြမ်းအားဖြင့် အလင်းက ၁စက္ကန့်ကို ၁၈၆၀၀၀ မိုင်ထက်ပိုမသွားနိုင်သလို၊ လျော့လည်းမသွားနိုင်ဘူး။
အဲ့ဒီတွေ့ရှိချက်ကို ထုတ်ပြန်လိုက်တဲ့အခါမှာတော့ နယူတန်ရဲ့ Gravity နဲဲ့သွားငြိတော့တယ်…။

နယူတန်က ဥပမာတစ်ခုပေးပြီး Gravity ကိုရှင်းပြခဲ့တယ်။
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ Solar System (နေနဲ့ ဂြိုလ် ၈ လုံး) ကိုမြင်ကြည့်ပါ။
အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် နေလုံးကြီး ရုတ်တရက်ပျောက်သွားရင် သူ့ကို ဦးတည်လှည့်ပတ်နေတဲ့ ဂြိုလ် ၈ လုံးလည်း အာကသဲကို ချက်ချင်း လွင့်ပျံထွက်သွားမယ်လို့ ဆိုတယ်။

ဒါပေမယ့် ကမ္ဘာနဲ့နေ မိုင်ပေါင်း ၉၃ သန်းဝေးတယ်။ နေရဲ့အလင်း ကမ္ဘာကိုရောက်ဖို့ ၈မိနစ် ၂၀ စက္ကန့်ကြာတယ်ဆိုတာကို အိုင်းစတိုင်းက သိတယ်။ (အလင်းအလျင်က ဒီထက် ပိုမြန်မြန်သွားမရတော့ဘူး)
ဒါဆိုရင် Gravity က အလင်းအလျင်ထက်မြန်နေလို့ နေမရှိတော့တာနဲ့ ချက်ချင်းပဲ ဂြိုလ်တွေက လွင့်ကုန်တာလား ဆိုတာ အိုင်းစတိုင်းစပြီး ခေါင်းစားလာရတယ်။

၁၀ နှစ်လောက် ခေါင်းစားပြီးတဲ့အခါမှာတော့ ဒီကိစ္စအတွက်အဖြေကို သူရလာတယ်။
Gravity ကို နယူတန်မြင်သလို သူမမြင်တော့ဘူး၊ ပုံစံအသစ်နဲ့ မြင်လိုက်တယ်။
ဒါကို ဟင်းလင်းပြင်အချိန် (Space-Time) လို့ခေါ်တယ်။

ဒီပုံတွေကို သာမန်လူတွေတောင် မြင်ဖူးနေမှာပါ။
သူ့ရဲ့ ယူဆချက်အရ ဟင်းလင်းပြင်အချိန်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့သိတဲ့ အလျား၊ အနံ၊ အမြင့် (3 Dimensions) ရယ် အချိန်ရယ်ပေါင်းထားတာပါ။
အဲ့ဒီ ၄ခုကို ပေါင်းပေးထားတာကတော့ Gravity ပါ။ အဲ့လိုပေါင်းပေးပြီး ပြင်ညီစာရွက်တစ်ခုလို ဖြစ်နေစေတာပေါ့။

လေးပင်တဲ့ပစ္စည်းတစ်ခုကို တင်းနေတဲ့ပိတ်စတစ်ခုပေါ်တင်လိုက်ရင် ပိတ်စချိုင့်သွားတာကို မြင်ကြည့်ပါ။ ပိတ်စက ဟင်းလင်းပြင်အချိန်ပါပဲ။
အဲ့လို ပိတ်စချိုင့်သွားတဲ့ အနားကို ပုရွက်ဆိတ်တစ်ကောင်ဝင်လာရင် ချိုင့်နေတယ်ဆိုပြီး ခံစားရမှာပါ။ ဒါဟာ Gravity ပါပဲ။

မြင်အောင်ပြောရရင် လကလည်း ကမ္ဘာရဲ့ အချိုင့်ထဲမှာ ဝင်နေလို့ ကမ္ဘာကို ပတ်နေတာပါ။ ကမ္ဘာလည်း နေရဲ့အချိုင့်ထဲမှာ ဝင်နေလို့ နေကိုပတ်နေတာပါ။
နေကလည်း နဂါးငွေ့တန်းဂလက်ဆီ (Milky Way Galaxy) ရဲ့အလယ်ဗဟိုက မဟာတွင်းနက်ကြီး (Supermassive Black Hole) ရဲ့အချိုင့်ထဲဝင်နေလို့ သူ့ကိုဦးတည်လည်ပတ်နေတာပါ။

အိုင်းစတိုင်းသီအိုရီအရဆိုရင် Gravity ဆိုတာ အားမဟုတ်ပါဘူး။ ဟင်းလင်းပြင်အချိန် (ပိတ်စ) ကွေးသွားလို့ (ချိုင့်သွားလို့) သူ့ဘေးက ဂြိုလ်တွေ (ပုရွက်ဆိတ်တစ်ကောင်) ခံစားလိုက်ရတဲ့ ခံစားချက်တစ်ခုပါ။

ဆိုတော့… အိုင်းစတိုင်းရဲ့ ဟင်းလင်းပြင်အချိန်ကို နယူတန်ဥပမာ ပြခဲ့တာနဲ့ ပြန်ပြကြည့်ချင်ပါတယ်။
နေလုံးကြီး ရုတ်တရက်ပျောက်ကွယ်သွားတယ်ဆိုပါစို့။ သူ့ကိုပတ်နေတဲ့ ဂြိုလ်ကြီး ၈လုံးက ချက်ချင်းပဲ အာကသထဲကို လွင့်စင်ထွက်သွားမှာ မဟုတ်တော့ပါဘူး။
ရေကန်ထဲကို ခဲလုံးပစ်ချလိုက်တဲ့အခါ လှိုင်းတွေဖြစ်လာသလိုပဲ အဲ့ဒီလှိုင်းတွေ ကမ္ဘာဆီကို ရောက်မှ ကမ္ဘာကို သူ့ရဲ့ပတ်လမ်းကနေ တွန်းထုတ်သွားမှာပါ။

တွက်ချက်ကြည့်တဲ့အခါမှာ အဲ့ဒီလှိုင်းတွေက အလင်းရဲ့အလျင်အတိုင်းပဲရွေ့တာဆိုတော့ အိုင်းစတိုင်းရဲ့သီအိုရီက မှန်နေတာပေါ့။

နယူတန်ရဲ့သီအိုရီမမှားခဲ့ပေမယ့် Gravity ဘာလဲ ဆိုတာကို အိုင်းစတိုင်းအလှည့်ရောက်မှ သေချာသိလိုက်ကြရတာပါ။
အိုင်းစတိုင်းကတော့ ဒါကို General Theory of Relativity လို့ခေါ်တယ်။
Time Dilation, Length Contraction အယူအဆတွေကလည်း ဒီကနေပဲစခဲ့တာပါ။
အာကသထဲမှာ တွင်းနက် (Black Holes) တွေရှိမှန်းလည်း သူ့ရဲ့တွက်ချက်မှုတွေအရသိရတာပါ။

တွင်းနက်တွေရှိတာကို သိခဲ့တာ နှစ် ၁၀၀ လောက်ရှိပေမယ့် ၂၀၁၉ မှာမှ တွင်းနက်ရဲ့ဓာတ်ပုံကို ပထမဦးဆုံး ရိုက်ကူးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ (မြင်မှယုံမယ်ဆိုတာ သိပ္ပံမှာ လက်တွေ့မကျတော့ပါဘူး)

ခုလောက်ဆိုရင် Gravity ပြဿနာဖြေရှင်းခန်းကို ကျေနပ်ကြမယ်ထင်ပါတယ်။ ၂၁ ရာစုမှာ အိုင်းစတိုင်းလို ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး နောက်တစ်ယောက် ထပ်ရှိလာနိုင်ပါစေလို့လည်း မျှော်လင့်မိပါတယ်။

SAGAN

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။