Coffee သောက်ရမလား မသောက်သင့်ဘူးလား (သို့) Caffeine ဓာတ်နှင့်ကျန်းမာရေး

ကျနော် ငယ်ငယ်တုန်းက Health digest တို့လို စာစောင်တွေဖတ်ကြည့်ရင် သတင်းတွေမှာ တစ်ခုက coffee သောက်တာကောင်းပါတယ်လို့ သုတေသနတစ်ခုက သက်သေပြကြောင်းဆိုတဲ့ သတင်းတစ်ခုရယ်၊ coffee သောက်တာ မကောင်းဘူးဆိုတဲ့ သုတေသန သတင်းတစ်ခုရယ် အဲ့လို သတင်း၂ခု ပြိုင်တူဖတ်ခဲ့ရဖူးပါတယ်။

စိတ်ထဲမှာတော့ ဒီလူတွေက ဘာလဲပေါ့။ တစ်ဖွဲ့ကကောင်းတယ် ပြောပြီး နောက်တစ်ဖွဲ့က မကောင်းဘူးပြောတယ်။ ၂ခုလုံးကလည်း သုတေသနစာတမ်းတွေ ဆိုတော့ ဘယ်ဟာကို ယုံရမှန်းမသိဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ (ဘယ်လို သုတေသန စာတမ်းမျိုးကို ယုံသင့်လဲဆိုတာကိုတော့ ကျနော် နောက်မှ သပ်သပ်အကျယ်တဝင့်ရေးပါ့မယ်)

အခုတစ်ခေါက်ရေးမယ့်အကြောင်းအရာကတော့ Coffee သောက်ခြင်းနဲ့ coffee မှာပါတဲ့ caffeine ဓာတ်ရဲ့ ကောင်းကျိုး ဆိုးပြစ်တွေကို ရေးမှာဖြစ်ပါတယ်။

Caffeine ဓာတ်အကြောင်း

Caffeine ဓာတ်ကို coffee ကပဲရတယ်လို့ တချို့က ထင်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ caffeine ဓာတ်ဟာ coffee မှာ အများဆုံး ပါဝင်ပေမယ့် တခြား နေရာတွေမှာလည်း ပါပါတယ်။

ဥပမာအားဖြင့် ကိုယ်ကို active ဖြစ်အောင် သောက်တဲ့ ဆေးဝါးတွေ၊ ကျွဲရိုင်းတို့လို energy drink တွေ အချိုရည်တွေမှာလည်း ပါပါတယ်။ Coffee အမျိုးအစားအပေါ်မှာ မူတည်ပြီး ပါဝင်မှုနှုန်းလည်း ကွာပါတယ်။ အသေးစိတ်ကိုတော့ အောက်ကပုံမှာ ရှုစားနိုင်ပါတယ်။

Coffee သောက်တဲ့အခါ ပါဝင်တဲ့ caffeine ဓာတ်ကို အစာအိမ်နဲ့အူလမ်းကြောင်းက အကုန်အစင် စုပ်ယူနိုင်ဖို့အတွက် ၄၅ မိနစ်ကနေ ၁ နာရီအထိကြာတတ်ပါတယ်။

ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို စုပ်ယူပြီးတဲ့အခါ ရရှိတဲ့ caffeine ဓာတ်ရဲ့တစ်ဝက်ကို အသုံးချဖို့အတွက် အချိန် ၂ နာရီခွဲကနေ ၄ နာရီခွဲအထိ ကြာတတ်ပါတယ်။ ဆေးလိပ်သောက်တတ်တဲ့သူမှာတော့ caffeine ဓာတ်ကုန်တာ ပိုမှန်ပြီး သန္ဓေတားဆေးသောက်တဲ့သူမှာတော့ caffeine ဓာတ်ကုန်တာ ပိုကြာတတ်ပါတယ်။

Coffee ကိုအများစုက လန်းဆန်းတက်ကြွဖို့နဲ့ အာရုံစူးစိုက်မှုအားကောင်းစေဖို့ သောက်လေ့ရှိပေမယ့် အကျိုးအပြစ်မသိတဲ့အခါ အတိုင်းအဆမရှိဘဲ သောက်ဖြစ်ကြတာများပါတယ်။

Coffee သို့မဟုတ် caffeine ဓာတ် မှီဝဲခြင်းရဲ့ကောင်းကျိုးများ

(၁) ကျနော်တို့ ဦးနှောက်ကလပ်စည်း (brain cell) တွေမှာ adenosine လို့ခေါ်တဲ့ အာရုံကြောဆက်သွယ်ရေးဓာတုပစ္စည်း (neurotransmitter) ကို နေ့စဥ် ထုတ်လွှတ်ပါတယ်။ ဒီ Adenosine ဟာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို အဓိကဖြစ်စေပါတယ်။ Caffeine ဓာတ်ဟာ ဒီ adenosine တွေကို ထွက်မလာအောင် တားဆီးပေးပါတယ်။ Caffeine မှာ သက်စောင့်ဓာတ်လို့ခေါ်တဲ့ antioxdiant တွေပါဝင်လို့ အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကိုလည်း လျှော့ချပေးပါတယ်။

(၂) Coffee သောက်ခြင်း caffeine ဓာတ်မှီဝဲခြင်းကြောင့် အာရုံကြောစနစ်ကိုပိုမိုအားကောင်းစေပါတယ်။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား လေ့ကျင့်ခန်းတွေမလုပ်ခင်မှာ coffee တစ်ခွက်သောက်ထားခြင်းဖြင့် ကြံခိုင်မှုပိုကောင်းစေပြီး မောပန်းနွမ်းနွယ်တာကိုလည်း သက်သာစေနိုင်ပါတယ်။

(၃) Coffee ဟာ သွေးတိုးနေတာကိုလည်း သက်သာစေနိုင်ပါတယ်။ Polyphenols ဆိုတဲ့ဓာတ်ဟာ သွေးပေါင်ချိန် တိုးအောင် လုပ်ဆောင်တဲ့ adrenaline ဟော်မုန်းကို ခံနိုင်ရည်ရှိအောင်လုပ်ပေးတဲ့အတွက် သွေးတိုးရောဂါကို သက်သာစေပါတယ်။

(၄) Coffee ကို လိုအပ်တဲ့ ပမာဏအတိုင်း ချင့်ချိန် သောက်သုံးခြင်းအားဖြင့် စိတ်ကိုလည်း ပျော်ရွှင်စေသလို စိတ်ပူပန်တာ စိတ်ဓာတ်ကျတာတွေကိုလည်း သက်သာစေတဲ့အတွက် စိတ်ရဲ့ကျန်းမာရေးကိုလည်း အထောက်အကူပြုပါတယ်။

Coffee သို့မဟုတ် caffeine ဓာတ် ကိုအလွန်အကျွံ မှီဝဲခြင်း ဆိုးကျိုးများ

(၁) ည အိပ်မပျော်တာဖြစ်တတ်ပါတယ်။ caffeine ဓာတ်ဟာ လူကို တက်ကြွနေအောင် လုပ်ဆောင်ပေးတဲ့အတွက် coffee သောက်လို့ မျက်လုံးကြောင်တယ်ဆိုတဲ့ကိစ္စတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ coffee သောက်ပြီး အိပ်မရတာမျိုးမဖြစ်ရအောင် coffee ဒါမှမဟုတ် caffeine ဓာတ်ပါတဲ့ အစားအစာတွေကို မအိပ်ခင် ည ၆ နာရီခြားပြီး စားသောက်သင့်ပါတယ်။ တချို့ကျတော့ coffee သောက်မှ အိပ်ပျော်တယ်ဆိုသူတွေရှိပါတယ်။ သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက် ရှာမတွေ့ပေမယ့် လိုအပ်တဲ့ caffeine ဓာတ်ကို ရသွားတဲ့အခါ စိတ်ကျေနပ်မှု ရရှိသွားတဲ့အတွက် စိတ်ကြည်လင်ပြီး အိပ်ပျော်တယ်လို့ ယူဆလို့ရနိုင်ပါတယ်။

(၂) Caffeine ဓာတ်ဟာ ကိုယ်တွင်း calcium ဓာတ်ကို လျော့နည်းစေပါတယ်။ caffeine ဓာတ်ဟာ calcium ဓာတ်ကို စုပ်ယူသွားတဲ့အတွက် calcium ဓာတ်မရတဲ့အခါ အရိုးမှာ အာဟာရဓာတ်မရတာ အရိုးပွတာတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စိတ်မပူပါနဲ့။ coffee သောက်တဲ့အခါ နွားနို့ သို့မဟုတ် နို့မှုန့်ကို လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၂ဇွန်း စာ ခတ်ပြီး ဖျော်စပ်သောက်သုံးခြင်းဖြင့် calcium ဓာတ်ကို ပြန်ဖြည့်လို့ရပါတယ်။

(၃) Coffee အလွန်အကျွံသောက်တာကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ ရင်တုန်မှုကို တိုးစေပါတယ်။ caffeine ဓာတ်ဟာ နှလုံးကြွက်သားတွေကို အားပေးတာကြောင့် ရင်တုန်တာကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

အဲ့တာဆို coffee ကို ဘယ်လောက်သောက်ရမလဲ။ ဘယ်လောက်ဆို များလဲမေးစရာရှိပါတယ်။ ဒါကတော့ လူတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ အပေါ်မှာရော နေရာဒေသအပေါ်မှာရော ကွဲပြားခြားနားမှုတွေရှိပါတယ်။ ဘယ်လောက်ပမာဏဟာ လိုတာထက်ပိုတယ်လို့ပြောဖို့ရာ ခက်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် European Food Safety Authority အဖွဲ့ကတော့ တစ်နေ့ကို 400 mg လောက်ပဲ caffeine ဓာတ်မှီဝဲ သင့်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ Coffee အနေနဲ့ဆိုရင်တော့ ၂ခွက်ကနေ ၄ခွက်အထိပဲ သောက်သင့်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ခွက်ဆိုတာ ရိုးရိုး coffee ပန်းကန်လုံးကိုပြောတာနော်။ ဒီကဆရာသမားများက ဂျားခွက်ကြီးတွေကို တစ်ခွက်လို့ယူဆနေမှာစိုးလို့ :’)
ကိုယ်ဝန်ဆောင်သည်တွေမှာကတော့ ပမာဏတစ်ဝက်တိတိလျှော့ချသောက်သုံးသင့်တယ်လို့ အကြံပြုထားပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှာ caffeine ဓာတ်ကို ခန္ဓာကိုယ်ထဲက အသုံးပြုစွန့်ထုတ်ဖို့ ပိုကြာတတ်လို့ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဲ့ဒီတော့ coffee သောက်တာကိုစွဲတတ်ပါသလားမေးစရာရှိပါတယ်။ ဟုတ်ပါတယ်။ တကယ်စွဲပါတယ်။ မသောက်ရမနေနိုင်တာမျိုးတွေရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မူးယစ်ဆေးစွဲသလိုတော့လည်း မဖြစ်မနေစွဲလမ်းတာမျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ Coffee စွဲနေလို့ဖြတ်ရင်တော့ အစပိုင်းမှာ ​စိတ်မကြည်လင်တာ၊ ခေါင်းကိုက်တာ၊ မူးတာ၊ မအီမသာဖြစ်တာမျိုးတော့ ၉ ရက် ၁၀ ရက်လောက်ခံရတတ်ပါတယ်။

နိဂုံးချုပ်ရမယ်ဆိုရင်တော့ Coffee သောက်တာ ကောင်းတယ် မကောင်းဘူးဆိုတာက လူတစ်ယောက်ချင်းအပေါ်မှာ မူတည်ပါတယ်။ ကိုယ် လိုအပ်တဲ့ပမာဏကို သောက်သုံးခြင်းဖြင့် ကျန်းမာတဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာနဲ့ စိတ်ကြည်လင် တက်ကြွမှုကို ရနိုင်ပါတယ်။ အလွန်အကြူးသောက်ရင်တော့ ကျန်းမာရေးအတွက်မကောင်းပါဘူး။ တန်ဆေးလွန်ဘေးဆိုသလိုပေါ့ဗျာ။

Bonus fact အနေနဲ့ တစ်ခုလောက်ပြောချင်ပါတယ်။ အရင်က coffee နဲ့ jelly ရောသောက်ရင် သေတတ်တယ်လို့ ပြောစကားရှိကြပါတယ်။ အခုတော့ အပြင်မှာ coffee အရသာ caffeine ဓာတ်ပါတဲ့ jelly တွေ ပေါ်နေပါပြီ။ ဆိုတော့ coffee နဲ့ jelly တွဲမစားသင့်ဘူးဆိုတာ တကယ်လား ဂျင်းလားဆိုတာ သိကြလောက်မယ်လို့မျှော်လင့်ပါတယ်။ မယုံဘူးဆိုရင်တော့ take your own risk ပါလို့ 😜

Ref: foodunfolded

Dr. Jason

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။