အာကာသထဲ ဘယ်လိုချီးပါ သေးပေါက်ကြလဲ? (Part 4)

အပိုင်း ၃ မှာ လေစုပ်အားကိုအခြေခံပြီး အိမ်သာဆောက်တာကို အကြမ်းဖျင်းပြောပြခဲ့ပါတယ်။

အိမ်သာအပြင် ကိုယ်လက်သန့်စင်ခန်း (ရေချိုးခန်း) ကိုပါ တွဲလျက်တည်ဆောက်ခဲ့ပါတယ်။

သေးပေါက်ဖို့အတွက်က ကတော့ပုံစံခွက်လေး (Funnel)လုပ်ပေးထားပြီး ပိုက်နဲ့ဆက်ကာ လေစုပ်အားနဲ့ စုပ်ယူပေးပါတယ်။

ကတော့ခွက်တွေကတော့ size စုံရှိပြီး အာကာသယာဥ်မှူးတယောက်စီမှာ ကိုယ်ပိုင်ကတော့ခွက်လေးတွေရှိကြပါတယ်။

ဒီကိစ္စမှာလဲ size အကြီးဆုံး ကတော့ခွက်ကိုပဲ ရွေးယူကြပြန်ပါသတဲ့။

အမျိုးသားတွေကတော့ ကတော့ထဲပေါက်ထည့်လို့ရပေမယ့် အမျိုးသမီးတွေကတော့ အနည်းငယ်အခက်တွေ့နိုင်ပါတယ်။

ဘာလို့ဆို ကတော့ပုံခွက်က အမြဲလေအားနဲ့စုပ်နေမယ့်သဘောဖြစ်နေတော့ ထိုင်ပေါက်တဲ့အခါ လေစုပ်အားအရမ်းမပြင်းအောင် လေထွက်ပေါက်ပြန်ဖောက်ပေးထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အမျိုးသမီးသုံးခွက်နဲ့ အမျိုးသားသုံးခွက် ပုံစံမတူဘူးလို့ထင်ပါတယ်။

အီအီးပါတာကတော့ ဘိုထိုင်အိမ်သာပုံစံကိုမှ လေစုပ်အားထည့်ထားပြီး အောက်မှာ အိတ်နဲ့ဆက်ထားတာမို့ အထုပ်ကလေးတထုပ်စီဖြစ်နေမှာပါ။

အထုပ်ထဲမှာ ပိုးသတ်ဆေးရည်တခါထဲပါပြီးသားဖြစ်လို့ အနံ့မထွက် ပိုးမပေါက်တော့ပါဘူး။

တခုပဲထူးခြားတာက အိမ်သာပေါ်ထိုင်မယ်ဆို ပေါင်ကိုကြိုးနဲ့ ချည်ထိန်းထားရပါတယ်တဲ့။ ဆွဲငင်အားနည်းတဲ့ဒုက္ခပေါ့။

အဲ့တာမှ နေရာထိုင်ခင်းက ငြိမ်သွားပြီး လိုရာကို စွန့်လို့ရမှာပါ။

အရင်ခေတ်ကတော့ ရှုရှုးတွေကို အာကာသထဲ လွှင့်ပစ်ခဲ့ဖူးပေမယ့် အခုခေတ်မှာတော့ အဲ့လိုစည်းကမ်းမဲ့တာတွေမလုပ်တော့ပါ။

အီအီးထုပ်တွေကို စုပြီး ကမ္ဘာပေါ်ကိုပဲပြန်သယ်လာပါတယ်။

ရှုရှုးကိုကျ သောက်ရေသုံးရေ ပြန်ဖြစ်အောင် လုပ်လိုက်ပါတယ်တဲ့။

ဟုတ်ပါတယ်။ တကယ်ပဲ ဆီးတွေကိုစုပြီး ရေပြန်လုပ်တာပါ။

ဆီးတင်မကပါဘူး…
အာကာသစခန်းမှာရှိတဲ့ ရေငွေ့ဓာတ်တွေ
ချွေးတွေ
ရေချိုးပြီးလို့ ထွက်လာတဲ့ရေဆိုးတွေ
အသက်ရှုလို့ထွက်လာတဲ့ အာငွေ့တွေကအစ
အကုန်စုဆောင်းပြီး သောက်ရေ သုံးရေအဖြစ်ပြန်သုံးပါတယ်။

အဓိကကတော့ ရေကိုမဖြုန်းတီးရအောင်ရယ် waste တွေကို ပြန်သုံးတာက ရေကိုခေါက်တုံ့ခေါက်ပြန် ကမ္ဘာကနေသယ်တာထက် ပိုသက်သာလို့ဖြစ်ပါတယ်။

ဆီးတွေကို သောက်လို့ရတဲ့ရေဖြစ်အောင် ဘယ်လိုပြောင်းလဲ အကြမ်းဖျင်းပြောပြပါမယ်။

သူက ရေဆိုးရေညစ်တွေကို Centrifuge လို့ခေါ်တဲ့ တအားလည်ပတ်တဲ့ဗန်းပေါ်တင်ပြီး လှည့်ပစ်လိုက်တာပါ။

အဲ့လိုတအားလည်သွားတော့ molecules တွေ particles တွေက သူ့အလေးချိန်နဲ့သူ တူရာသွားစုကုန်ပါတယ်။

ရေနဲ့ အညစ်အကြေးကို အဲ့လိုခွဲခြားပစ်လိုက်တယ်။

နောက်ပြီး အထူးပြုလုပ်ထားတဲ့ ရေသန့်စက်ထဲမှာ စကာအဆင့်ဆင့်ပေးဖြတ်ပြီးစစ်ယူတယ်။

နောက်ဆုံး heat treatment အပူပေးပိုးသတ်တာရယ်၊ radiation treatment ဓာတ်ရောင်ခြည်နဲ့ပိုးသတ်တာရယ် အဲ့လိုတွေလုပ်ပြီးတော့မှ

သန့်စင်တဲ့ရေကိုပြန်ရလာတာပါ။

တော်တော်လေးမိုက်ပြီး ရှိသမျှ water resource ကိုပြန် recycle လုပ်နိုင်တဲ့ နည်းပါ။

နောက်ဆုံးအပိုင်းမှာ ပြောချင်တာလေးတခုက အာကာသထဲမှာ အိမ်သာကို ဒေါ်လာပေါင်းများစွာအကုန်ခံပြီး တည်ဆောက်ရသလို အပေါ်ကပြောခဲ့တဲ့ ရေဆိုးရေညစ်တွေကို ပြန်သုံးနိုင်တဲ့ နည်းစနစ်တွေက တော်တော်ကို လန်းပါတယ်။

ဒီလောက် ကောင်းနေတဲ့ အဆင်မြင့်အိမ်သာကို ပိုကောင်းသထက်ကောင်းအောင် အမြဲ update version တွေ NASA ကစဥ်းစားတီထွင်လျက်ပါ။

နောက်ပိုင်းဆို အမျိုးသမီးအာကာသယာဥ်မှူးတွေများလာတော့ သူတို့အတွက် လစဥ်ဓမ္မတာလာရင် သုံးလို့ရတဲ့အပိုင်းတွေပါတဲ့ အိမ်သာတွေပါရှိလာပါပြီ။

ဒါတောင်မှ ဒီအညစ်အကြေးစွန့်တဲ့ကိစ္စက အပြီးသတ်မဟုတ်သေးပါဘူး။

ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၁၆ခုနှစ်တုန်းကဆိုရင် “Space poop challenge” ဆိုပြီး ပြည်သူတွေကို NASA က open challenge တခုခေါ်ခဲ့ပါသေးတယ်။

NASA ကလိုချင်တဲ့ design ကိုထွင်ပေးနိုင်ရင် ဒေါ်လာ ၃သောင်းတိတိချီးမြှင့်မှာဖြစ်ပါတယ်။

သူတို့လိုချင်တာက အိမ်သာမရှိတဲ့အခြေအနေမှာ နာရီပေါင်း ၁၄၄ နာရီကြာအောင် ဝတ်ထားလို့ရမယ့်၊
ဆီးဝမ်းမစင်နဲ့ ရာသီသွေးစတာတွေကို ထိန်းပေးနိုင်မယ့် အညစ်အကြေးစွန့် ပစ္စည်း (သို့) ဝတ်စုံ design ပါ။

၂၀၁၇မှာတော့ winner 3 ဦး ပေါ်ထွက်ခဲ့ပြီး အောက်ကပုံမှာ သူတို့အကြောင်းနဲ့ ဆုရ design ကိုဖော်ပြထားပါတယ်။

၂၀၂၀တုန်းကလဲ လပေါ်မှာအိမ်သာအသစ်တလုံးလိုလို့ “Lunar Loo Challenge” ဆိုပြီးခေါ်ခဲ့ပါသေးတယ်။

နောက်ပိုင်းမှာရော ဘယ်လို အိမ်သာ design တွေထပ်ပေါ်လာဦးမလဲ…စောင့်ကြည့်ရမှာပါ။

အနိုင်ရသူက Dollar ၂ သောင်းရမှာပါ။ ဒါလဲ အနိုင်ရသူပေါ်ထွက်ခဲ့ပြီးပါပြီ။

စာဖတ်သူတွေလဲ ဒီလောက်ဆိုရင် ကျေနပ်လောက်ပြီလို့ထင်ပါတယ်။

အပိုင်း ၄ပိုင်းလုံး အဆုံးထိဖတ်ပေးလို့ ကျေးဇူးပါ။

Thanks for your time!

လင်းမူ

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။