The Simpsons ဆိုတဲ့ TV show ကို လူတိုင်း သိကြမှာပါ။ ဒီ article မှာ “The Simpsons” TV show ထဲက ဘယ် episode တွေမှာ သင်္ချာ နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ reference တွေကို ဘယ်လို ပြသ သွားတယ် ဆိုတာကို ပြောပြသွားပါမယ်။
Fun fact အနေနဲ့ ပြောချင်တာကတော့ The Simpsons ရဲ့ script-writer တွေထဲမှာ တကယ့် PhD ဘွဲ့ရ သင်္ချာပညာရှင်တွေ ပါဝင် တယ်ဆိုတာပါ။ ဒါကြောင့်လည်း episode တွေ တော်တော်များများမှာ သင်္ချာနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ easter egg လေးတွေကို တွေ့မြင်ရမှာပါ။
ဒီ ဓာတ်ပုံလေးဟာ season 1 episode 2 က ဇာတ်ဝင်ခန်း တစ်ခုရဲ့ screenshot ပါ။ Episode နာမည်က “Bart the Genius” တဲ့။
Plot အကျဉ်းချုပ် ကတော့… Bart ဆိုတဲ့ ဇာတ်ကောင်တစ်ယောက် ကျောင်းမှာ IQ test ဖြေရတယ်။ Cheat လုပ်ပြီး ဖြေတော့ 216 IQ ရှိတယ်ဆိုပြီး result ထွက်လာရာကနေ gifted children တွေရဲ့ ကျောင်းကို ရောက်သွားတယ်ပေါ့။ အဲ့ ကျောင်းရဲ့ သင်္ချာ အချိန်မှာ ခု screenshot ပြထားတဲ့ ဇာတ်ဝင်ခန်း ကို တွေ့ရမှာပါ။
ဒီ ဓာတ်ပုံထဲမှာ calculus problem တစ်ခုကို တွေ့ရမှာပါ။ y = r³/3 ကို differentiate လုပ်ထားတာပေါ့။ အဲ့ အချိန်မှာ ဆရာမ ဖြစ်သူ ပြောလိုက်တဲ့ dialogue လေးက အောက်ပါ အတိုင်းပါ။
“Don’t you get it, Bart? Derivative dy equals three r squared dr over three, or r squared dr, or r dr r.”
ဒါလေးကိုပဲ Mathematics joke အဖြစ် ထည့်ထားတာပါ။ ဘာဖြစ်လို့လဲ ဆိုတော့ “r dr r” ဆိုတာက “har-de-har-har” ဆိုတာနဲ့ အသံထွက်ဆင်လို့ပါတဲ့။ Sarcastic laughter ကို ဖော်ပြတဲ့ သဘောပေါ့။
ဒီ episode လေးကို ကြည့်ချင်ရင် အောက်ပါ link မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။
The Simpsons S01E02 (Bart the Genius) https://bit.ly/3qOEjFe
ဒီ screenshot ကတော့ season 17 episode 22 ကပါ။ Baseball ပွဲ တစ်ခုမှာ ပွဲလာကြည့်သူ ဘယ်နှယောက်ရှိလဲ ဆိုတာ ခန့်မှန်းခိုင်းတာ။ (A), (B), (C) option သုံးခု က ဂဏန်း သုံးလုံးဟာ သာမန် အမြင်နဲ့ ကြည့်ရင်တော့ ရိုးရိုး နံပါတ်တွေလို့ သင် ထင်မှာ ပါ။ ဒါပေမယ့် ….. သင်္ချာ မျက်စိနဲ့ ကြည့်ရင်တော့ အဲ့ number သုံးလုံးက ထူးခြားတယ်။
နံပါတ် (A) က 8191 က prime number (သုဒ္ဓကိန်း) ပါ။ “Prime number ဖြစ်တာများ ဘာထူးဆန်းလို့လဲ” ဆိုရင် ….. သူက ရိုးရိုး prime မဟုတ်ဘူးဗျ။ Mersenne prime လို့ ခေါ်တဲ့ special prime no. အုပ်စုထဲ ပါတဲ့ နံပါတ် ပါ။ Mersenne prime ဆိုတာ (2ᵖ – 1) ပုံစံနဲ့ ဖော်ပြ လို့တဲ့ prime number ပါ။ (2ᵖ – 1 မှာ p က လည်း prime number ပါ။) 8191 = 2¹³ – 1 လို့ ဖော်ပြလို့ ရတဲ့ special ဂုဏ်သတ္တိ လေး ရှိနေပါတယ်။
နံပါတ် (B) က 8128 ကို perfect number လို့ ခေါ်ပါတယ်။ Perfect number ဆိုတာ ဒီ number ကိုယ်တိုင် က လွဲလို့ သူ့ရဲ့ divisor တွေ ပြန်ပေါင်းလိုက်လို့ ဒီ ဂဏန်း ပဲ ပြန်ရတာကို ဆိုလိုတာပါ။ ဥပမာ ….. 6 ဆိုရင် perfect number ပေါ့။ 6 ကို 1, 2, 3 တွေက စားလို့ပြတ်တယ်။ 1 + 2 + 3 ပြန်ပေါင်းရင်လည်း 6 ပဲ ပြန်ရတယ်။ 8128 လည်း ဒီလိုပါပဲ။
divisors of 8128 = 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 127, 254, 508, 1016, 2032, 4064, 8128 (14 divisors)
8128 ကိုယ်တိုင်ကို ဖယ်ပြီး 1 က နေ 4064 ထိ ပေါင်းရင် 8128 ပဲ ပြန်ရပါတယ်။
နံပါတ် (C) က 8208 က လည်း ထူးခြားတဲ့ ဂဏန်းပါပဲ။ သူ့ကို narcissistic number လို့ခေါ်ပါတယ်။
8208 = 8⁴ + 2⁴ + 0⁴ + 8⁴
သူ့ digit တစ်လုံးချင်းစီကို 4 ထပ် တင်ပြီး ပေါင်းရင် ဒါပဲ ပြန်ရပါတယ်။ (မယုံရင် calculator နှိပ်ကြည့်ပါ xD)
ဆိုတော့ ….. ဒါလေးတွေကလည်း The Simpsons ထဲမှာ တွေ့ရတဲ့ သင်္ချာ easter egg လေးတွေပေါ့။
ဒီ episode လေးကို ကြည့်ချင်ရင် အောက်ပါ link မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။
The Simpsons S17E22 (Marge and Homer Turn a Couple Play) https://bit.ly/3xmWUuA
ဒီ screenshot ကတော့ season 10 episode 2 ကပါ။ Homer Simpsons တစ်ယောက် Thomas Edison လို ပစ္စည်းတွေ ထွင်မယ် ၊ ဘာညာ ဆိုပြီး Blackboard ပေါ်မှာ equation တွေ ချရေးထားတာပေါ့။ စိတ်မကောင်း စရာကတော့ သူရေးထားတဲ့ စာ 4 ကြောင်း လုံးက မှားနေတာပါပဲ။ သူ ဘာတွေ ရေးထားတာလဲ ကြည့်ရအောင်။
ပထမ equation က Physics နဲ့ ဆိုင်ပါတယ်။ Higgs boson ဆိုတဲ့ particle ရဲ့ mass ကို တွက်တဲ့ equation ပေါ့။
ဒီ episode ထွက်တဲ့ ခုနှစ်က 1998 ခုနှစ် ၊ Higgs Boson ကို laboratory မှာ ရှာတွေ့တာက 2012 ခုနှစ်မှ တွေ့တာပါ။ သူ ရေးထား တဲ့ equation အတိုင်း တွက်ရင် Higgs boson ရဲ့ mass က 775 giga-electron-volts (GeV) လို့ အဖြေထွက်ပါလိမ့်မယ်။ တကယ့် အဖြေမှန် က 125 GeV ပါ။ ဘာပဲ ဖြစ်ဖြစ် 2012 မှ တွေ့မယ့် discovery ကို 1998 တည်းက အနည်း နဲ့ အများ ခန့်မှန်း နိုင်ခဲ့တာပေါ့။
ဒုတိယ equation က အမှတ်တမဲ့ ကြည့်ရင်တော့ innocent လေးဗျ။ ဒါပေမယ့် Fermat’s last theorem အကြောင်းကို သိတဲ့ သူတွေက အဲ့ equation မှားနေမှန်း တန်းသိမှာပါ။ Fermat’s last theorem အကြောင်းက article တစ်ပုဒ် သီးသန့် ထုတ်ရေး ဖို့တောင် ထိုက်တန် ပါတယ်။ ဒီ article မှာတော့ Fermat’s last theorem ရဲ့ statement ကိုပဲ ပြောသွားပါမယ်။
“There is no whole number solution for the equation, aⁿ + bⁿ = cⁿ, for n > 2, where n is a positive integer.”
ဆိုလိုတာက a¹² + b¹² = c¹² မှာ a, b, c သုံးခုလုံးက ကိန်းပြည့် (integer) မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် Homer Simpsons ရေးထားတဲ့ equation က မှားနေပါတယ်။
တတိယ စာကြောင်း က Astrophysics က statement ပါ။ Ω(t) ဆိုတာက universe ကြီးရဲ့ density ကို တွက်တဲ့ function ပါ။
Ω(t) က greater than 1 ဖြစ်ရင် universe ကြီး က သူ့ဟာသူ ပြန်ကျုံ့ဝင်ပြီး big crunch နဲ့ အဆုံးသတ် သေဆုံး သွားမှာ ပါ။ Ω(t) က less than one ဖြစ်ခဲ့ရင်တော့ universe ကြီးက dark energy ကြောင့် အမြဲတမ်း expand ဖြစ်နေမှာပါ။
အခု လက်ရှိ experimental data တွေအရ Ω(t) ရဲ့ တန်ဖိုးက 1 ထက် ငယ်ပါတယ်။ Ω(t) < 1 ပေါ့။ ဒါကြောင့် Ω(t) > 1 လို့ ရေးထားတဲ့ Homer Simpson တစ်ယောက် မှားနေပါသေးတယ်။ (ဒါပေမယ့် episode ထဲမှာတော့ less than လို့ နောက်ပိုင်းမှာ သူ ပြင်ရေးလိုက်တယ်။)
စတုတ္ထ တစ်ခုမှာတော့ J-donut ကနေ စက်လုံး (sphere) ဖြစ်သွားကြောင်း ရေးထားပါတယ်။ ဒီတစ်ခုက Topology လို့ ခေါ်တဲ့ သင်္ချာ ဘာသာရပ်နဲ့ ဆိုင်ပါတယ်။ Topology က geometry ပါပဲ။ ဒါပေမယ့် သာမန် geometry နဲ့ မတူဘဲ shape တွေကို ကျုံ့နိုင် ၊ ဆန့်နိုင် လုပ်နိုင်တဲ့ geometry ပေါ့။ “Rubber sheet geometry” လို့တောင် ခေါ်ပါသေးတယ်။
တကယ်တော့ J-donut ကနေ ပြောင်းသွားရမယ့် shape က coffee mug ခွက်ပုံ ဖြစ်ရမှာပါ။ “J-donut နဲ့ coffee mug ခွက် က အတူတူပါပဲ” လို့ topology က ယူဆပါတယ်။ အပေါက် တစ်ပေါက် ပါတာခြင်း အတူတူပဲ မို့လို့တဲ့။ အပေါက် မပါတဲ့ 3-dimensional structure ဖြစ်မှသာလျှင် sphere နဲ့ တူမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကိုတော့ topology မှာ “homeomorphic” ဖြစ်တယ်လို့ခေါ်ပါတယ်။
Topology ဘာသာရပ် ကို advanced level Mathematics နဲ့ advanced Physics တွေမှာ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် သုံးပါတယ်။ ဥပမာ – string theory က ပြောတဲ့ extra dimension တွေ တွက်ဖို့ topology ကို သုံးရပါတယ်။
ထုံးစံ အတိုင်း ….. ဒီ episode လေးကို ကြည့်ချင်ရင် အောက်ပါ link မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။
The Simpsons S10E02 (The Wizard of Evergreen Terrace) https://bit.ly/3yKziQX
ဒါတွေကတော့ The Simpsons မှာ ပါတဲ့ သင်္ချာ easter egg လေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ Script-writer တွေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း PhD level ပညာရှင်တွေဆိုတော့ level ခပ်မြင့်မြင့် easter egg လေးတွေ ထည့်ထားတာကို တွေ့ရမှာပါ။ တကယ်တော့ episode တွေ အများကြီး ကျန်ပါသေးတယ်။ ဒီ article မှာတော့ ဒီလောက်ပဲ ဖော်ပြပါရစေ။ Thank you!
-Uranium-
References:
https://en.wikipedia.org/wiki/Friedmann_equations#Density_parameter
https://hypertextbook.com/facts/2000/ChristinaCheng.shtml
https://www.sciencealert.com/homer-simpson-predicted-the-mass-of-the-higgs-boson-14-years-before-cern
https://www.schoolphysics.co.uk/age16-19/Astrophysics/text/Critical_density_of_the_Universe/index.html
https://www.wolframalpha.com
https://mathworld.wolfram.com/PerfectNumber.html
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။
Science Nuts 