ခံစားချက်အတိုင်းဆုံးဖြတ်မှာလား? ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်းခံစားမှာလား?

သင်အခု ခွဲစိတ်မှုတခု ခံယူရတော့မယ်ဆိုပါတော့။
သင့်ကိုခွဲစိတ်ပေးဖို့ဆရာဝန် ၂ယောက်ရှိတယ်။

ပထမဆရာဝန်တယောက်က သူခွဲစိတ်လိုက်ပေးတိုင်း လူနာ ၉၀% က ပြန်ကောင်းလာကြတယ်။

ဒုတိယဆရာဝန်ကတော့ ခွဲတဲ့လူနာ
အယောက်၁၀၀မှာ ၁၀ ယောက်သေထားဖူးတယ်။ ဘယ်ဆရာဝန်နဲ့ သင်အခွဲခံချင်သလဲ?

လူတိုင်းလိုလို ပထမဆရာဝန်ကိုပဲရွေးတတ်ကြပါတယ်။ သေချာ ပြန်စဥ်းစားကြည့်ရင် ဆရာဝန်၂ယောက်လုံးရဲ့ အောင်မြင်နှုန်း ကျဆုံးနှုန်းကတူတူပါပဲ။

သင်္ချာသဘောအရ နည်းနည်းကစားပြီးပေးထားတာပါ။ ဒါပေမယ့် လူတွေက အောင်မြင်တယ်လို့ပေးထားတာမြင်ရင် ပိုသဘောကျကြပါတယ်။

ဥပမာ- ဒီလိုခွဲစိတ်မှုက 80% ပြန်ကျန်းမာတယ်လို့ ပြောတာနဲ့ ဒီလိုခွဲစိတ်မှုက 20% သေသွားကြတယ်လို့ ပြောတာမှာ လူနာတွေရဲ့ လက်ခံပုံခြင်းမတူကြပါဘူး။

ဒါကို psychology မှာ Framing effect လို့ခေါ်ပါတယ်။

ပေးထားတဲ့ အချက်အလက်အပေါ်မူတည်ပြီး လူတွေရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်တွေပြောင်းလဲတတ်ကြတာကို ပြောထားတာပါ။ အကောင်းတွေချည်းပဲ ပေးထားရင် ဆုံးဖြတ်ချက်ကတမျိုး… အဆိုးတွေချည်းပဲ ပေးထားရင် ဆုံးဖြတ်ချက်က နောက်တမျိုးပြောင်းတတ်တာ လူ့သဘာဝပါ။

ဒီအချက်ကိုသိတဲ့ ကြော်ငြာရှင်တွေက စားသုံးသူတွေ customer တွေရဲ့စိတ်ကို အမျိုးမျိုးခြယ်လှယ်ပါတော့တယ်။

ဥပမာ အဆီ ၂၀% ပါသော ဒိန်ချဥ်လို့မရောင်းဘဲ အဆီ ၈၀% ကင်းတဲ့ဒိန်ချဥ်လို့ရောင်းတဲ့အခါ လူပိုဝယ်ကြပါတယ်။
အဓိပ္ပာယ်ချင်းကတော့ အတူတူပါပဲ။

သွားဆရာဝန် ၅ ယောက်မှာ ၄ ယောက်ထောက်ခံထားတဲ့သွားတိုက်ဆေးလို့ပဲ ကြော်ငြာပါတယ်။ သွားဆရာဝန် ၅ ယောက်မှာ ၁ ယောက် မထောက်ခံတဲ့သွားတိုက်ဆေးလို့ ကြော်ငြာရင် ဘယ်သူမှမဝယ်ကြလောက်ပါ။
သဘောတရားကတော့ တူတူပဲဖြစ်ပါတယ်။

Good frame ထဲထည့်ပြီးပြတဲ့အခါ စိတ်ခံစားချက်ကတမျိုး ဆုံးဖြတ်ချက်ကတမျိုးဖြစ်ပါတယ်။ Bad frame ထဲထည့်ပြတော့ စိတ်ကပြောင်းသွားပြီး ဆုံးဖြတ်တာတွေလဲ လွဲသွားတတ်ပါတယ်။

ဒီ အချက်ကိုသုံးပြီး သင့်စိတ်ကို အလွယ်လေးညာလို့ရနေပါတယ်။

သိပ္ပံပညာရှင်တွေက စမ်းသပ်မှုတခုလုပ်ပါတယ်။ Dollar 50 ကိုရှေ့မှာချထားပြီး လူတွေကို မေးပါတယ်။

ဒီငွေကိုလောင်းကစားလုပ်လိုက်မလား… လောင်းလိုက်ရင် အနိုင်အရှုံးမသေချာဘူး။
မလောင်းရင် Dollar 30 မင်းရမယ်… အဲ့လိုပြောတဲ့အခါ အများစုက မလောင်းဘဲ dollar 30 ပဲယူမယ်လို့ရွေးကြတယ်။

နောက်တခါ ထပ်စမ်းတဲ့အခါကျ
Dollar 50 ချထားပြီး ဒီငွေနဲ့ လောင်းကစားလုပ်မလား…
မလုပ်ရင် dollar 20 အလကားဆုံးသွားမယ်လို့ပြောပြီးရွေးခိုင်းပြန်တယ်။ ဒီတခါမှာတော့ 20 ရှုံးမယ့်အတူတူတော့ လောင်းကစားလုပ်ကြည့်မယ်ဆိုပြီး risk ယူချင် စွန့်စားကြည့်ချင်လာပါတယ်။

ဒီစမ်းသပ်ချက်အရ လူတွေက ရစရာရှိလာရင်တော့သေချာတဲ့အလုပ်ကိုပဲလုပ်တတ်ကြပြီး ရှုံးဖို့တခုခုရှိလာရင် risk ယူတတ်ကြတာကိုတွေ့ရပါတယ်။

ဒါကလဲ framing effect ကိုပဲသုံးပြီး စိတ်ကိုလှည့်စားလိုက်တာပါ။

Dollar 50 ရှိတဲ့အထဲကနေ
30 ရမယ်ဆိုတာနဲ့ 20 ရှုံးမယ်ဆိုတာ အတူတူပါပဲ။

နောက်ထပ်တွေ့ရှိထားတာတခုက ခန္ဓာကိုယ်လှူတန်းခြင်း organ donation program တွေလုပ်ကြတဲ့အခါ Opt-in system နဲ့ Opt-out system ဆိုပြီးလုပ်ကြပါတယ်။

Opt-in system မှာ
သင့်ကိုပြောထားတာက
ကိုယ်ခန္ဓာလှူချင်ရင် သဘောတူပါသည်ဆိုတဲ့ ခလုတ်ကို နှိပ်ပါလို့ ပေးထားပါတယ်။ Opt-out system မှာကကျ
သင့်ကို ကိုယ်ခန္ဓာလှူတန်းမယ့်စာရင်းထဲ အလိုအလျောက်ထည့်ထားပေးပါသည်။
သင် မလှူတန်းလိုပါက သဘောမတူပါဆိုတဲ့ ခလုတ်ကိုနှိပ်ပါလို့ ပေးထားပါတယ်။

ဘယ် system က ပိုပြီး လှူတန်းမယ့်သူများမယ်ထင်ပါသလဲ။ သေချာပါတယ်။ Opt-out system က ပိုပြီးလူများပါတယ်။
အကြောင်းအရာကတော့ ၂ခုလုံးက organ donation ပါပဲ။

ဒါပေမယ့် ပေးထားတဲ့ပုံစံ၊ အချက်အလက်ကမတူတော့ လူတွေက လှူပြီးသားဖြစ်နေတာကို ပြန်ရုတ်သိမ်းရမှာ ဝန်လေးတတ်ပါတယ်။

အဲ့လိုနဲ့ စိတ်ကိုကစားပြီး အလှူခံကြတာရှိပါတယ်။ စာဖတ်သူတို့ရော လက်တွေ့ဘဝမှာ psycho အထည့်ခံရတာတွေ ကြုံဖူးကြပြီလား?

Framing effect ကြောင့် ဆုံးဖြတ်သင့်တာတွေ မဆုံးဖြတ်မိဘဲ လွဲခဲ့ကြဖူးပါသလား?

အခုကစပြီး Framing effect ကိုကောင်းကောင်းကြီးသတိထားလိုက်ကြပါစို့။

Thanks for your time!

လင်းမူ

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။