ဆံပင်အစောကြီးဖြူကုန်တာ စိတ်ဖိစီးတာနဲ့ဆိုင်လား?

ဆံပင်ဖြူပေါက်တာက အသက်ကြီးမှပေါက်တာလို့သိထားကြပေမယ့် တကယ်တမ်းတော့ လူငယ်တွေလဲ ဆံပင်ဖြူစောပေါက်တတ်ပါတယ်။ တချို့လူငယ်တွေဆို အသက်မကြီးသေးဘဲ ခေါင်းကတော်တော်ဖွေးနေပါပြီ။

အခုခေတ်မှာတော့ ဆံပင်ဆေးဆိုးလိုက်ရုံနဲ့ ခေါင်းဖြူတဲ့ပြဿနာကိုရှင်းလို့ရပေမယ့် ဆံပင်ဖြူစောစောပေါက်တဲ့အကြောင်းရင်းကိုလဲသိထားသင့်ပါတယ်။

ဆံပင်တချောင်းကို နက်မှောင်နေအောင် အရောင်ခြယ်ပေးထားတာက မယ်လနင် (melanin) လို့ခေါ်တဲ့ ရောင်ခြယ်ပစ္စည်းပါ။ မယ်လနင်ထုတ်ပေးတဲ့ဆဲလ်ကို Melanocytes လို့ခေါ်ပါတယ်။ Melanocytes တွေက ဆံပင်ရဲ့အမြစ်ထဲမှာရှိနေပြီးဆံပင်ကိုမည်းနေအောင်လုပ်ပေးပါတယ်။

Melanocytes တွေကလဲသက်တမ်းရှိပါတယ်။ သက်တမ်းပြည့်ရင် သေသွားတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Melanocytes တွေသေရင် ပြန်အစားထိုးပေးတဲ့ stem cell ဆိုတာကျန်ပါသေးတယ်။ ဒါကြောင့် ဆံပင်တွေက နှစ်တွေအကြာကြီး နက်မှောင်နေနိုင်ပါတယ်။

အသက်ကြီးလာတဲ့အခါမှာတော့ Melanocytes တွေလဲသေကုန်သလို stem cell တွေလဲနည်းလာတော့ မယ်လနင်ဓာတ်နည်းလာပြီး ဆံပင်တွေဖြူကုန်ပါတယ်။ ချက်ချင်းတန်းမဖြူသေးဘဲ မီးခိုးရောင်၊ ငွေရောင်၊ အဖြူနုရောင်၊ ဖွေးဖွေးဆွတ် စသဖြင့် အရောင်ပြောင်းလာပါတယ်။

အသက်ကြီးလို့ ဆံပင်ဖြူတာက အကြောင်းမဟုတ်ပေမယ့် အသက်ငယ်ငယ်နဲ့ရော ဘာလို့ဆံပင်ဖြူတာလဲလို့ မေးစရာရှိပါတယ်။

ပထမဆုံးအကြောင်းရင်းကတော့ မျိုးရိုးဗီဇကြောင့်ပါ။ မိဘက ဆံပင်စောစောဖြူတတ်ရင် သားသမီးကလဲစောစောလိုက်ဖြူတတ်ပါတယ်။
မျိုးရိုးလိုက်ပြီး ဆံပင်ဖြူတာပါ။

နောက်တချက်ကတော့ တချို့သောရောဂါတွေမှာလဲ ဆံပင်ဖြူနိုင်ပါတယ်။
ဥပမာ Vitiligo လို့ခေါ်တဲ့ ခရုသင်းရောဂါမှာဆိုရင် အရေပြားမှာ အဖြူကွက်ဖြစ်ရုံသာမက ဆံပင်တွေလဲဖြူတတ်ပါတယ်။

အစားအသောက်ထဲမှာ အာဟာရမပြည့်ဝရင်လဲ ဆံပင်စောဖြူတတ်ပါတယ်။ ဥပမာ Zinc ဓာတ်ချို့တဲ့တာတို့၊ Vitamin B12 ချို့တဲ့တာ။

နောက်ပြီး ဆေးလိပ်သောက်တဲ့သူတွေမှာလဲ ဆေးလိပ်ငွေ့ထဲက chemical တွေကြောင့် Melanocytes တွေကိုထိခိုက်ပြီး ဆံပင်စောစောဖြူတတ်ပါတယ်။ ဆေးလိပ်သောက်လို့ သွေးကြောကျဥ်းရောဂါရရင်လဲ ဆံပင်ကိုသွေးရောက်တာနည်းပြီး ဆံပင်ကျွတ်တာ ဆံပင်မသန်တာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

နောက်ဆုံးအချက်ကတော့ ကာလကြာရှည်စိတ်ဖိစီး stress များခြင်းကလဲ ဆံပင်ဖြူစေတယ်လို့ သုတေသနတွေကဆိုပါတယ်။

ကြွက်မည်းတွေကို စမ်းသပ်မှုတခုလုပ်ပါတယ်။ ကြွက်မည်းတွေကို အုပ်စုခွဲပြီး stress 3မျိုးပေးပါတယ်။

Pain (နာကျင်အောင်လုပ်တာ)
Restraint (အချုပ်အနှောင်နဲ့ထားတာ)
Psychological stress (စိတ်ဖိစီးအောင်လုပ်တာ) စတဲ့ stress တွေပေးပြီးစမ်းသပ်တဲ့အခါ ရက်သတ္တတပတ်ကြာပြီးနောက် ကြွက်မည်းတွေ တဖြေးဖြေး အမွှေးဖြူလာပါတယ်။

ဟိုတကွက်ဒီတကွက်ဖြူလာရင်း နောက်ဆုံး သိသိသာသာ ဖြူဆွတ်လာပါတယ်။ ကြွက်တွေရဲ့စမ်းသပ်ချက်အရ စိတ်ဖိစီးရင် stress hormone တွေထွက်လာပြီး ဆံပင်အမြစ်က stem cell တွေကို အပြင်ထွက်အောင်လုပ်ပလိုက်ပါတယ်။ Stress များလေလေ stem cell တွေတဖြေးဖြေးကုန်သွားပြီး အမွှေးတွေဖြူလာပါတော့တယ်။

ဒီလိုဖြစ်စေတဲ့ stress hormone တွေကတော့ Noradrenaline လို့ခေါ်တဲ့ hormone နဲ့ corticosteroid လို့ခေါ်တဲ့ hormone တွေကြောင့်ပဲဖြစ်ပြီး ဆံပင်ဖြူခြင်းက ခဏတာမဟုတ်ဘဲ permanent ဖြစ်သွားတာကိုလဲတွေ့ရပါတယ်။ ကာလကြာရှည်စိတ်ဖိစီးတာနဲ့ ဆံပင်ပိုဖြူစေကြောင်းကို ဆက်စပ်ကြည့်လို့ရပါတယ်။

အတန်းထဲက Hyper တွေတို့၊ အမြဲတွေးပူနေတဲ့ကောင်တွေဆိုရင် ဆံပင်စောဖြူနေတာကိုတွေ့ရမှာပါ။ စောစောအိုစာလာတာပေါ့ဗျာ။

ခဏတာစိတ်ဖိစီးတာကရော ဆံပင်ဖြူတတ်သလားဆိုတာ သိပ္ပံနည်းကျမသိရသေးပေမယ့် ရာဇဝင်ပုံပြင်ထဲမှာတော့ ရှိဖူးပါတယ်။

ပြင်သစ်ဘုရင်မကြီး Marie Antoinette ဆိုရင် ရုတ်တရက်စိတ်ထိခိုက်ဖိစီးမှုကြောင့် ညတွင်းချင်းမှာပဲ တခေါင်းလုံးဖြူသွားတယ်လို့ ဒဏ္ဍာရီတွေကဆိုပါတယ်။

တချို့ကလဲ ဘုရင်မကြီးက stress ကျသွားရင် ဆံပင်ပြန်မည်းလာပြီး stress တက်ရင်ပြန်ဖြူသွားတာ ၃ကြိမ်လောက်ဖြစ်ဖူးတယ်လို့ရေးကြပါတယ်။ဒါကိုအစွဲပြုပြီး Marie Antoinette syndrome လို့တောင်ခေါ်တာရှိပါတယ်။

Evolution အရပြောထားတာကလဲ စိတ်ဝင်စားစရာပါ။
လောကဓံတွေခဏခဏကြုံရပြီး စိတ်ဖိစီးမှုများတဲ့အခါ လူကရင့်ကျက်တည်ငြိမ်လာကာ အတွေ့အကြုံများတဲ့ဆရာကြီးဖြစ်လာပါတယ်။ ဆရာကြီးဖြစ်လာပြီဆိုတဲ့အထိမ်းအမှတ်နဲ့ ဆံပင်ဖြူလာတာပါတဲ့။

ဆံပင်ဖြူနေပြီဆို ဒီလူက အတွေ့အကြုံများပြီ… စောင်ဆရာကြီးဖြစ်ပြီဆိုတာ တန်းသိနိုင်ပါတယ်တဲ့။

သိပ္ပံပညာရှင်တွေ တွေ့ထားတာက Silverback mountain gorilla ဆိုတဲ့ မျောက်တွေမှာ အရွယ်ရောက်လာရင် ကျောမွှေးဖြူလာပါတယ်တဲ့။

လူတွေဆံပင်ဖြူလာသလို ဂေါ်ရီလာမျောက်တွေမှာ ကျောမွှေးဖြူလာတော့မှ ဒီကောင်ဆရာကြီးဖြစ်ပြီဆိုပြီး မျောက်အုပ်စုရဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ်သတ်မှတ်ကြတယ်လို့ဆိုပါတယ်။

အဲ့တော့ လောကဓံရဲ့ဖိစီးမှုခံရလေ ဆံပင်ဖြူလေ၊ ဆံပင်ဖြူလေ ဆရာကြီးအထင်ခံရလေဖြစ်နိုင်တာမို့ ဆရာကြီးအထာနဲ့ ဆံပင်ဖြူနိုင်ကြပါပြီဗျာ။

Thanks for your time!

လင်းမူ

Next Post, Previous Post မနှိပ်ဘဲ OUO Link ကနေ ၁ပုဒ်ချင်းဝင်ဖတ်ပြီး ကူညီပါ။
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။