သင့်ကိုဘလိုင်းကြီးအမြင်ကတ်နေတဲ့သူနဲ့ ခင်အောင်ပေါင်းနည်း

ဒီကိစ္စက ရပ်ကွက်ထဲမှာဆို ပိုသိသာပါတယ်။ ကိုယ်နဲ့လဲ စကားလဲမပြောဖူးတဲ့၊ သိလဲမသိတဲ့ ရပ်ကွက်ထဲက အဒေါ်ကြီးတွေက ဘလိုင်းကြီးလာလာ မျက်စောင်းထိုးနေတာပါ။ ဘာတွေများ စမုံတုံးအောင် အမြင်ကတ်အောင် နေခဲ့မိလို့လဲမသိပါဘူးဗျာ။

ကိုယ်ဖြတ်သွားရင် မျက်နှာလွှဲပစ်လိုက်တာတို့၊ ဘေးနားကလူက လက်ကုတ်ပြီး အတင်းတုတ်နေတာတို့ ကြုံဖူးသလားတော့မသိဘူး။ “ကျနော်တို့ရပ်ကွက်ထဲမှာဒီလိုပဲရှိတယ်… ကျနော်တို့ရပ်ကွက်ထဲမှာဒီလိုပဲ…” လို့ဆိုရအောင် ဘလိုင်းကြီး မျက်စိဆံပင်မွှေးစူးနေကြတဲ့သူတွေရှိမှာပါ။

ဒီ post မှာတော့ သင့်ကိုအမြင်ကတ်နေသူတွေ ဒါမှမဟုတ် သင်နဲ့အမြင်မကြည်တဲ့သူတွေကို ကိုယ့်ဖက်ပါလာအောင် ကိုယ်နဲ့တည့်လာအောင် စိတ်ကစားနည်းလေးပြောပြမှာပါ။

ဒီစိတ်လှည့်ကွက်လေးကို Benjamin Franklin effect လို့ခေါ်ကြပါတယ်။ Benjamin Franklin ဆိုတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကတော့ အမေရိကန်ဒေါ်လာတစ်ရာတန်မှာပါတဲ့သူပါပဲ။

အမေရိကန်ရဲ့ခေါင်းဆောင်ဖခင်ကြီးတွေထဲက တယောက်ပေါ့။

ဒီ effect ကဘာလဲဆိုတော့
“သင်က သင်သဘောကျတဲ့သူကိုပဲ ကူညီတယ်” ဆိုတာမဟုတ်ပါဘူးတဲ့။ “သင်ကူညီမိလိုက်တဲ့သူကို သဘောကျသွားတာပါ” တဲ့။

ရုတ်တရက်ဆိုကြောင်သွားလောက်ပါတယ်။ သာဓကလေးပြောပြပါမယ်။

Benjamin Franklin ရဲ့ဇာတ်လမ်းပေါ့။ Benjamin Franklin နဲ့မတည့်တဲ့ ပြိုင်ဖက်တယောက်ရှိပါတယ်။
အဲ့ပြိုင်ဖက်မှာ အလွန်ရှားပါးတဲ့စာအုပ်တအုပ်ရှိပါတယ်။ တရက်ကျတော့ Benjamin Franklin က သူနဲ့မတည့်တဲ့သူဆီ စာရေးပြီး အဲ့စာအုပ်ကလေးငှားပေးဖို့ပြောပါတယ်တဲ့။

အဲ့လူကလဲ ငှားပေးဖို့သဘောတူလိုက်ပါတယ်။ တပတ်လောက်ငှားဖတ်ပြီးတဲ့အခါ Benjamin Franklin ကအဲ့စာအုပ်ကိုသူသဘောကျတဲ့အကြောင်း၊ အခုလိုငှားပေးလို့သာဖတ်ခွင့်ရကြောင်း စာရေးပြီးပြန်ပြောလိုက်ပါတယ်။

အဲ့စာအုပ်ငှားတဲ့ကိစ္စအပြီးမှာ သူ့နဲ့မတည့်တဲ့ ပြိုင်ဖက်က သူ့အပေါ်ရုတ်တရက်ဆိုသလို သဘောကောင်းလာပါတယ်တဲ့။ နောက်ပိုင်း သူနဲ့နိုင်ငံရေးကိစ္စတွေပါဆွေးနွေးတဲ့အထိ ဘော်ဒါကောင်းတွေဖြစ်လာပါတယ်တဲ့။

ဒီသာဓကကို ကြည့်ရင် အကူအညီလေးတခုတောင်းလိုက်တာက လူ၂ယောက်ကြားက အဖုအထစ်ကိုပြေသွားစေတာကိုတွေ့ရပါတယ်။ ဘာလို့ဒီလိုဖြစ်ရတာလဲဆိုတော့ လူ့စိတ်ကအကြောင်ရိုက်ခံရသလိုဖြစ်သွားတာပါ။

ငါနဲ့မတည့်တဲ့သူက ငါ့ကိုအကူညီလာတောင်းတယ်။ ငါကလဲ ကူညီပေးလိုက်မိတယ်။ ဒါဆို ငါသူ့ကိုမုန်းနေတာရောဟုတ်ရဲ့လား… ငါသူ့ကိုမကြည်တာရောဟုတ်လို့လား… ဆိုပြီး စိတ်ကတွေးသွားပါတယ်။

ဒီလိုဖြစ်တာကို Cognitive dissonance လို့သုံးပါတယ်။ တယောက်ယောက်ကိုအမြင်မကြည်တဲ့စိတ် (emotion) နဲ့ အမြင်ကတ်တဲ့သူကိုမှကူညီပေးမိတဲ့လုပ်ရပ် (action) က ပြောင်းပြန်ကြီးဖြစ်နေပါတယ်။

တကယ်ဆို ခင်မှကူညီရမယ်။ မခင်ရင် မကူညီကြဘူး။ မဟုတ်လား။ အခုလိုကူညီမိသွားတာ ခင်နေလို့များလားဆိုပြီး စိတ်ကတွေဝေသွားပါတယ်။ အဲ့တော့မှ ကူညီလိုက်တယ်ဆိုတဲ့လုပ်ရပ်နဲ့ကိုက်သွားအောင် အမြင်မကြည်တာကို အမြင်ကြည်တယ်လို့ အတွေးပြောင်းသွားတာပါ။

ဒီအချက်ကိုသုံးပြီး ကိုယ်နဲ့သိပ်မခင်တဲ့သူတွေကို ကိုယ့်ဖက်ပါလာအောင် အသုံးချကြည့်လို့ရပါတယ်။ ကိုယ့်ကို အမြင်စောင်းတာများလေလေ သူကူညီဖြစ်သွားတဲ့အခါ ကိုယ်နဲ့ခင်လာဖို့ chance များလေလေဖြစ်ပါတယ်။

ဒီ trick လေးကိုသိထားရင် လူမှုဆက်ဆံရေးနယ်ပယ်မှာ လိုသလိုအသုံးချလို့ရပါတယ်။ ကိုယ်သာသေချာသုံးတတ်ရင် ရန်သူတထောင်ကလဲ မိတ်ဆွေတွေဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

သို့သော် ဒီ effect က 100% အသုံးကျမယ်လို့တော့ အာမ မခံဝံ့ပါ။ အားနည်းချက်တချို့ရှိနေလို့ပါ။ ကိုယ်နဲ့မတည့်တဲ့သူကို အကူအညီသွားတောင်းဖို့ဆိုတာ ထင်သလောက်မလွယ်သလို အကူအညီတောင်းတဲ့ပုံစံကလဲ အချိုးပြေနေမှရမှာပါ။
အကူအညီတောင်းတာကို ရိုက်ပေါက်ဖြစ်အောင် ဆရာကြီးလေသံနဲ့သွားပြောရင်တော့ ပြန်ခင်ဖို့နေနေသာသာ ပိုတောင်အမြင်စောင်းသွားပါလိမ့်မယ်။

ကိုယ့်ကိုအမြင်ကတ်တဲ့သူက ကိုယ့်ကိုမြင်တာနဲ့မျက်မုန်းကျိုးပြီး ဖိနပ်ကောက်ကိုင်နေတဲ့သူမျိုးဆိုရင်တော့ ဒီ effect လဲအသုံးမဝင်နိုင်ပါ။

စစချင်းတောင်းတဲ့အကူအညီကလဲ အကြီးကြီးသွားတောင်းလို့မရပါဘူး။
“အကို… တခုလောက်ကူညီပေးပါ။ ဒီစာလေး အကို့ညီမကို ပေးပေးပါ” ဆိုပြီးတော့ ပေါက်ကရတွေတော့ သွားမလုပ်ခိုင်းနဲ့ပေါ့ဗျာ။

ကူညီပေးလောက်တဲ့အရာမျိုးကို ကူညီခိုင်းမှပဲ အဆင်ပြေမှာပါ။ ကိုယ့်ဖက်ကလဲ အကူညီကိုသေချာတောင်းပြီး သူကလဲတကယ်ကူညီပေးတယ်ဆိုရင် သေချာပါပြီ။
သင်နဲ့ သူနဲ့ အဆင်ပြေလာဖို့ ရာခိုင်နှုန်းများသွားပါပြီ။

ဒါ့အပြင် ကိုယ်ကတလှည့်ပြန်ကူညီပေးတာတို့၊ သူ့ကိုကျေးဇူးတင်စကားပြောပေးတာ၊ သူ့ကိစ္စတွေကို ဂရုတစိုက်နားထောင်ပေးတာ တွေကလဲ သုံးတတ်ရင် အကျိုးရှိမယ့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးနည်းဗျူဟာတွေပါပဲ။

ဒီလောက်ဆိုရင် ကိုယ်နဲ့မခင်တဲ့သူတွေ၊ ကိုယ့်ကိုဘလိုင်းကြီးအမြင်ကတ်နေသူတွေကို အဆင်ပြေပြေပေါင်းသင်းလို့ရလောက်ပြီလို့ ယူဆပါတယ်။

Thanks for your time!

လင်းမူ

Next Post, Previous Post မနှိပ်ဘဲ OUO Link ကနေ ၁ပုဒ်ချင်းဝင်ဖတ်ပြီး ကူညီပါ။
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။