Blame ခြင်းနောက်ကွယ်က စိတ်ပညာ

လူတွေက ကိုယ်လုပ်မယ့်ကိစ္စတစ်ခုဟာ မအောင်မြင်နိုင်မှန်း ခန့်မှန်းမိတဲ့အခါ နောက်ဆုတ်တတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရှောင်လွှဲလို့မရတဲ့ကိစ္စတွေက လောကကြီးမှာ အများကြီးပါပဲ။ ဒီတော့ မအောင်မြင်နိုင်မှန်းသိပေမယ့် တည့်တည့်ဝင်တိုးကြရတာပေါ့။ ဒီအခါမှာ ထူးခြားတာတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။

အရင်ကလည်း ရေးဖူးပါတယ်။ လူတွေရဲ့ဦးနှောက်က ကိုယ့်ရဲ့ Self-esteem ကိုကာကွယ်ဖို့ အမြဲလုပ်နေပါတယ်။ ဒါကြောင့် အမှားတစ်ခုဖြစ်လာတဲ့အခါ၊ ကျရှုံးမှုတစ်ခုကြုံလာတဲ့အခါ ပြင်ပ Factor တစ်ခုခုကို အပြစ်ပုံချတတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ သာမန်လူတွေလုပ်နေကြအလုပ်ပါ။ စာမေးပွဲကျတာ စာမကျက်လို့ဖြစ်ပေမယ့် မေးခွန်းထုတ်တဲ့လူကြောင့်၊ အိမ်ကလူတွေကြောင့် ဆိုပြီး Blame လုပ်တတ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အဲ့ဒါက သိသာပါတယ်။ ခုပြောချင်တာက မသိစိတ်ကနေ ကိုယ်ကျရှုံးတော့မှာအတွက် ကြိုပြင်ဆင်ပေးထားတဲ့အကြောင်းပါ။
စိတ်ရောဂါတစ်ခုနဲ့ ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။ ဒီရောဂါရှိရင် အမြဲတမ်း အစိုးရိမ်လွန်နေတတ်ပါတယ်။ သူ့ကိုကြည့်လိုက်ရင် ဖျားနေတယ်၊ နှာစေးနေတယ်၊ ဗိုက်မကောင်းဘူး၊ ခါးနာတယ်၊ ဖင်နာတယ် စသဖြင့် Complain ပေါင်းစုံရှိပါတယ်။
ဒါဟာ ပုန်းကွယ်နေတဲ့ရောဂါတစ်ခုက ပြတဲ့ Symptom တွေလည်း ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူအမြဲပြနေတဲ့ဆရာဝန်က စမ်းသပ်တဲ့အခါ ဘာမှထူးခြားတာ မတွေ့ပါဘူး။ ဒါ့အပြင် သွေးစစ်တဲ့အခါလည်း ပုံမှန်ပဲလို့ ပြနေပါတယ်။

သူတို့ကို Hypochondriac လို့ခေါ်ပါတယ်။ ဒီလူတွေက ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းပေါင်းများစွာ၊ ဆရာဝန်ပေါင်းများစွာနဲ့ လှည့်ပတ်ပြနေတတ်ပြီး သူတို့အလိုကို ဖြည့်ဆည်းတတ်ကြပါတယ်။ ဒီလိုလူတွေဟာ ကျရှုံးမှုတွေကြုံလာရင် အေးဆေးပါပဲ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အမြဲတမ်း ဖျားနာနေ၊ မကျန်းမမာဖြစ်နေတာကို ပုံချလိုက်လို့ရပါတယ်။
ဒါက အစွန်းတစ်ဖက်ကိုရောက်နေတဲ့ ဥပမာတစ်ခုပါ။

သာမန်လူတွေလည်း ဒီလိုလုပ်ချင်တဲ့ Tendency တွေရှိပါတယ်။ ကိစ္စအကြီးကြီးတစ်ခုကို ဖြေရှင်းရတော့မယ်ဆိုတာ သိနေတဲ့အခါ ကိုယ်အောင်မြင်မှ အောင်မြင်ပါ့မလားဆိုပြီး ဒွိဟဝင်တတ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီအခါမှာ အောင်မြင်အောင် ကြိုးစားရမယ့်အစား ကျရှုံးတဲ့အခါ အကျမနာအောင် မသိစိတ်က ပြင်ဆင်ပေးလိုက်ပါတယ်။ အဓိကကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ Ego မပွန်းပဲ့အောင် လုပ်လိုက်တာမျိုးပါ။ ကိုယ့်ရဲ့အရည်အချင်းကို မထိခိုက်ရင်ပြီးရော အခြား Blame စရာအရာတစ်ခုကို ကြိုပြင်ထားလိုက်တာပါ။

ရှင်းအောင် ဥပမာနဲ့ပြချင်ပါတယ်။ ကောင်မလေးတစ်ယောက်ကို လိုက်ပိုးပန်းတယ်ဆိုပါတော့။ ဒါပေမယ့် သိပ်ပြီးအခြေအနေမကောင်းဘူး။ ပြန်ကြိုက်မယ်လို့ သိပ်မထင်ဘူး။
ကောင်မလေးက သူ့ကိုရည်းစားစကားပြောတဲ့ လူဦးရေတိုးစေချင်တော့ ရည်းစားစကားပြောလာအောင် ကြိုးရှည်ရှည်နဲ့လှန်ထားတယ်။ (ပြန်တော့မကြိုက်ဘူး…)
ကောင်လေးကလည်း ဒီတစ်ယောက်မရရင် နောက်တစ်ယောက်လိုက်လို့ရတာပဲ… ဆိုတဲ့ထုံး နှလုံးမူပြီး ပြောထည့်လိုက်တယ်။ ဒါပေမယ့် စိတ်ထဲမှာတော့ ငြင်းမယ်ဆိုတဲ့ဘက်ကို အလေးသာနေတယ်။

အဖြေပေးမယ့်နေ့မှာ ငြင်းမယ်ထင်လို့ အကျမနာအောင် ကိုယ့်ဘာသာပြင်ဆင်လိုက်တယ်။ အင်္ကျီအစုတ်ဝတ်သွားတာမျိုး၊ နောက်ကျမှ ရောက်သွားတာမျိုးပေါ့။
အဲ့ဒီအခါမှာ တကယ်လည်းငြင်းရော “ကောင်မလေးက Superficial ဖြစ်ပါတယ်… ငါစုတ်စုတ်ပြတ်ပြတ်ဝတ်သွားလို့ ပြန်မကြိုက်ဘူး” လို့တွေးနိုင်သလို “အချိန်လေးနည်းနည်းနောက်ကျသွားတာနဲ့ ငါ့ကိုငြင်းလိုက်တယ်… ဒီလောက်တောင် နားလည်မပေးနိုင်တဲ့သူနဲ့ ရည်းစားမတော်ရတာ ကံကောင်းတယ်…” စသဖြင့် ကိုယ့်ကိုကိုယ် သက်သက်ညှာညှာ တွေးလို့ရသွားတယ်။

ကိုယ်မအောင်လောက်ဘူးထင်တဲ့ စာမေးပွဲတစ်ခုကို မဖြေခင် စာမကျက်ဘဲ ရုပ်ရှင်ထိုင်ကြည့်နေတာဟာလည်း ဒီသဘောပါပဲ။ “ရုပ်ရှင်ကြည့်လိုက်လို့ ကျသွားတာ… စာကျက်ရင်အောင်မှာ…” ဆိုပြီးတွေးလို့ရသွားတာပေါ့။

ရည်းစားမရှိတဲ့သူအချို့ဟာလည်း Facebook မှာ ကြာကူလီ၊ ခိုးစား၊ စနိုက်ကြော် ပွဲတွေတွေ့တိုင်း ယောက်ျားတွေမကောင်းဘူး၊ မိန်းမတွေမကောင်းဘူး စသဖြင့် ပြောတတ်ကြပါတယ်။ ဒါဟာလည်း ကိုယ်ရည်းစားမရှိတာ ဆန့်ကျင်ဘက်လိင်တွေ မကောင်းလို့ဆိုပြီး ဖြေတွေးတွေးရင်း Blame နေတာ ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။

ဒီလိုမျိုး Fail ဖို့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ကြတာကို စမ်းသပ်ထားတာရှိပါတယ်။ ကျောင်းသားတွေကို ခက်ခဲတဲ့စာမေးပွဲတစ်ခုဖြေခိုင်းပြီး သူတို့ဘယ်လိုဖြေထားထား အမှတ်ပြည့်ရတယ်လို့ လိမ်ပြောလိုက်ပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် “ငါ… တယ်တော်ပါလား…” ဆိုပြီး ဖြစ်သွားစေပါတယ်။ (မဖြေနိုင်တဲ့သူတွေရော အဲ့လိုတွေးလားလို့ မေးရင်တော့ တွေးတယ်လို့ ဖြေရမှာပါ…)

ဒီလိုမျိုး Ego ကိုမြောက်အောင် လုပ်ပေးပြီးတဲ့အခါမှာတော့ မေးခွန်းတစ်ခုမေးပါတယ်။ နောက်စာမေးပွဲတစ်ခု ထပ်ဖြေရမယ်… ဆေးသုံးလို့ရတယ် လို့ပြောပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ Performance ကိုတိုးစေတဲ့ဆေးရယ်… Performance ကို ကျစေတဲ့ဆေးရယ်… ၂မျိုးထဲက ၁မျိုးကိုရွေးခိုင်းပါတယ်။ (တရားဝင်အသုံးပြုလို့ရတဲ့ ဆေးတွေထဲက ရွေးခိုင်းတာပါ) ဘယ်ဟာကိုတော်တော်များများက ရွေးသွားကြတယ် ထင်သလဲ?

တော်တော်များများက Performance ကျစေတဲ့ ဆေးကိုရွေးသွားကြပါတယ်။ ဒီတော့ ကိုယ်ဘာလို့ အောင်မြင်သွားမှန်း သေချာမသိတဲ့အခါမှာ နောက်တခါလည်း ဒီလိုအောင်မြင်လိမ့်မယ်လို့ မယုံကြည်ကြပါဘူး။ အကျသက်သာအောင် Blame စရာတစ်ခုခုကို ကြိုရှာထားတတ်ပါတယ်။
အဲ့လိုလုပ်လို့ အောင်မြင်သွားတဲ့အခါ “ငါ… မဖြစ်နိုင်တာကို လုပ်ခဲ့တာပဲ…” ဆိုပြီး ကိုယ့်ဘာသာ ဂုဏ်ယူနိုင်သလို ကျရှုံးတဲ့အခါလည်း Blame ဖို့ရတာပေါ့။

ဒီတော့ မေးစရာရှိလာတာက ဘယ်အချိန်မျိုးမှာ ဒီလိုလုပ်တတ်လဲဆိုတာပါ။ ဒါကို စမ်းသပ်ထားတာ တစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်ပါတယ်။
ကျောင်းသားတွေကို စာမေးပွဲဖြေခိုင်းပြီး တစ်ဝက်ကို တော်တော်အမှတ်ကောင်းတယ်လို့ ပြောပြီး ကျန်တစ်ဝက်ကို အမှတ်မကောင်းဘူးလို့ ပြောလိုက်ပါတယ်။ အမှတ်ကောင်းတယ်လို့ ပြောလိုက်တဲ့ အဖွဲ့ကို ၂ဖွဲ့ထပ်ခွဲပြီး Video ပြပါတယ်။ တစ်ဖွဲ့ကို ဟာသပြပြီးတော့ ကျန်တစ်ဖွဲ့ကို စိတ်ပျက်စရာကောင်းတဲ့ ကင်ဆာ Documentary ပြပါတယ်။ ပြီးတော့ နောက်စာမေးပွဲတစ်ခုဖြေခိုင်းတယ်။

မဖြေခင် လက်ဖက်ရည်တိုက်ပါတယ်။ တစ်မျိုးက လန်းဆန်းစေပြီး နောက်တစ်မျိုးက အိပ်ချင်စေပါတယ်။ ကိုယ်သာဆိုရင် စာမေးပွဲဖြေခါနီး လန်းဆန်းစေတဲ့ လက်ဖက်ရည်ကိုပဲ သောက်မိမှာပါ။ ဒါပေမယ့် အဲ့လိုမဟုတ်နေပါဘူး။
ဟာသကြည့်မိပြီး ပျော်ရွှင်နေတဲ့သူတွေရဲ့ ၃ပုံ ၂ပုံဟာ အိပ်ချင်စေတဲ့လက်ဖက်ရည်ကို ရွေးသွားပါတယ်။ ကင်ဆာအကြောင်းကြည့်ပြီး စိတ်ညစ်သွားတဲ့လူတွေရဲ့ ၃ပုံ ၁ပုံကပဲ ဒီလက်ဖက်ရည်ကို ရွေးပါတယ်။

ဒါကိုပိုပြီးသေချာအောင် အထပ်ထပ်စမ်းသပ်ကြည့်ကြပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာ Conclude လုပ်လိုက်တာက ပျော်နေလေလေ… ကိုယ့်ရဲ့ Ego ကို ကာကွယ်လေလေပါပဲ။ ဝမ်းနည်းနေတဲ့သူတွေက သူတို့အကြောင်း သူတို့ပိုနားလည်ပြီး ပိုရိုးသားတယ်လို့ အဖြေရလာပါတယ်။

ကိုယ်ဘယ်သူလဲဆိုတာကို လူတွေက အမြဲတမ်း “သ” နေကြပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့အောင်မြင်ခြင်း၊ ကျရှုံးခြင်းတွေဟာ ကိုယ့်ရဲ့ Personality နဲ့ဆိုင်တယ်လို့ မြင်ကြပါတယ်။ တချို့လူတွေက သူတို့ရဲ့ ဖြစ်တည်မှုဟာ သူတို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုတွေပဲလို့ မြင်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့ရဲ့ အောင်မြင်ခြင်း၊ မအောင်မြင်ခြင်းတွေကို ဝေဖန်တာဟာ သူတို့ကို ဝေဖန်တာပဲဆိုပြီး Personal Level အထိယူဆတတ်ပါတယ်။

ဒီအမြင်ကြောင့် သူတို့ကျရှုံးလို့မရတာပါ။ ဒီလိုကျရှုံးခြင်းဟာ သူတို့ရဲ့ Ego ကိုပွန်းပဲ့စေပါတယ်။ Ego ဆိုတဲ့စကားကို ခဏခဏပြောနေတာ အကြောင်းရှိပါတယ်။ ဒီလိုမျိုး ကိုယ့်ကိုကိုယ် Sabotage လုပ်တာဟာ ယောက်ျားတွေမှာ ပိုအတွေ့များလို့ပါ။

ဘာကြောင့်လဲဆိုတာ သေချာမသိပေမယ့် ခန့်မှန်းထားတာတွေတော့ ရှိပါတယ်။ ပထမတစ်ချက်ဖြစ်နိုင်တာက ယောက်ျားတစ်ယောက်ရဲ့တန်ဖိုးဟာ သူ Competent ဖြစ်ခြင်း၊ မဖြစ်ခြင်းနဲ့ အများကြီးသက်ဆိုင်နေလို့ပါ။
နောက်တစ်ခုဖြစ်နိုင်တာက ယောက်ျားတွေဟာ သူတို့ရဲ့အောင်မြင်မှုတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ တန်ဖိုးကို ဖြတ်ကြလို့ပါ။

လူတွေက ကိုယ်ကျရှုံးမယ့် ကိစ္စအကြီးကြီးတစ်ခုကို တွေ့တဲ့အခါ Anxiety တွေများလာပေမယ့် Blame စရာအကြောင်းတစ်ခုရလာရင်တော့ Anxiety တွေလျော့သွားတတ်ပါတယ်။ ဒီတော့ ဘယ်လောက်ခက်ခဲတဲ့ကိစ္စ ဖြစ်ပါစေ Blame မလုပ်ဘဲနဲ့ အစောကြီးကတည်းက ကြိုတင်ပြင်ဆင်ပြီး အောင်မြင်အောင် လုပ်သင့်တယ်လို့ အကြံပေးချင်ပါတယ်။

ဖတ်ပေးတာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

SAGAN

Next Post, Previous Post မနှိပ်ဘဲ OUO Link ကနေ ၁ပုဒ်ချင်းဝင်ဖတ်ပြီး ကူညီပါ။
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။