အပင်တွေမှာ လူတွေလိုအသိစိတ်ရှိနိုင်သလား?

သက်ရှိလောကလို့ ပြောလိုက်ရင် တိရစ္ဆာန်တွေသာမက အပင်တွေလဲပါဝင်နေပါတယ်။ စာဖတ်သူတို့မြင်နေရတဲ့ အပင်တွေအကုန်လုံးမှာ life ဆိုတဲ့အသက်ရှိတယ်ဆိုတာ လူတိုင်းလက်ခံထားကြပါတယ်။

အစေ့လေးတစေ့ကနေ အပင်ပေါက်လေးဖြစ်လာတယ်။ အပင်ပေါက်လေးကနေ ပင်စည်အကိုင်းအခက်တွေထွက်လာပြီး အရွက်တဖားဖားဖြစ်လာတယ်။ ပန်းပွင့်တဲ့အပင်တွေဆိုရင် ပန်းတွေပွင့်လာတယ်။ အသီးတွေသီးလာတယ်။
ဒီဖြစ်စဥ်အကုန်လုံးက အပင်တွေမှာ process of growth ရှိတယ်ဆိုတာ ငြင်းလို့မရပါဘူး။

အပင်မှာ အသက်ရှိသလို ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုတာလဲရှိတယ်ဆိုရင် အသိစိတ်ဆိုတာရောရှိနိုင်လားဆိုပြီး မေးခွန်းထုတ်စရာဖြစ်လာပါတယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေနဲ့ ရုက္ခဗေဒပညာရှင်တွေက ဒီအကြောင်းကို နှစ်တွေအကြာကြီးလေ့လာခဲ့ကြပါတယ်။

၁၉၇၀ အစောပိုင်းတုန်းက The Secret Life of Plants ဆိုပြီးစာအုပ်တအုပ်ထွက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲ့စာအုပ်ထဲမှာရေးထားတာတွေက
အပင်တွေကကြောက်လန့်တတ်တယ်…
အထူးသဖြင့် သစ်ခုတ်သမားတို့၊ အပင်ကိုဖျက်ဆီးတတ်တဲ့သူတွေ အပင်နားကိုရောက်လာရင် အပင်တွေကကြောက်လန့်ကြောင်း လျှပ်စစ်လိုင်းတွေထုတ်တယ် စသဖြင့် ရေးထားပါတယ်။

အဲ့စာအုပ်ထွက်လာတဲ့အခါ ပညာရှင်အသိုင်းအဝိုင်းက မဖြစ်နိုင်တာတွေရေးထားတယ်ဆိုပြီး အပြစ်တင်ရှုံ့ချခဲ့ကြပါတယ်။ မဖြစ်စလောက်တွေ့ရှိချက်ကလေးကို လိုရာဆွဲတွေးပြီး ပုံကြီးချဲ့ရေးထားတယ်လို့ ဝေဖန်ခဲ့ကြပါတယ်။

ဒါပေမယ့် နောက်နှစ်ပေါင်းအနည်းငယ်အကြာမှာ ဂျာမန်သစ်တောပညာရှင်တဦးက ပိုပြီးသိပ္ပံအထောက်အထားများပါဝင်တဲ့ “The Hidden Life of Trees” အမည်ရစာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့ပါသေးတယ်။ အဲ့နောက်ပိုင်းမှာ အပင်တွေဟာ တပင်နဲ့တပင် အဆက်အသွယ်လုပ်နိုင်တယ်။ Communication လုပ်နိုင်တယ်ဆိုတာ လက်ခံလာကြပါတယ်။

သစ်ပင်တွေ အဆက်အသွယ်လုပ်ပုံခြင်းက တိရစ္ဆာန်တွေလိုတော့ လှုပ်ရှားမှုတွေ စကားလုံးတွေ မပါဝင်ပေမယ့် တနည်းနည်းနဲ့တော့ အဆက်အသွယ်လုပ်တယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။

ဘယ်လိုဆက်သွယ်နိုင်လဲဆိုတော့ အပင်တပင်ကနေ chemical compound တခုထုတ်ပြီး နောက်တပင်ကိုအချက်ပေးတာမျိုးပါ။ တချို့အပင်တွေဆိုရင် ဒီလို chemical ပစ္စည်းတွေကိုသုံးပြီး ကိုယ့်ဘာသာကိုယ်ကာကွယ်ကြပါတယ်။

ဥပမာ သစ်ရွက်တွေကိုစားသောက်တဲ့ ပိုးတုံးလုံးတွေရန်ကကာကွယ်နိုင်အောင် အပင်တချို့က Chemical ပစ္စည်းတွေကို လေထဲထုတ်လိုက်ပါတယ်။

အဲ့ chemical တွေက ပတူကောင်တို့၊ နကျည်ကောင်တို့ကို ဆွဲဆောင်ပါတယ်။ အဲ့အကောင်တွေ အပင်နားကိုရောက်လာပြီး သူတို့ဥတွေကို ပိုးတုံးလုံးတွေရှိတဲ့နားမှာ အုချသွားပါတယ်။

ဥတွေ အကောင်ပေါက်လာတဲ့အခါ ပတူကောင်သားလောင်းတွေက ပိုးတုံးလုံးတွေကို စားပစ်ပြီး သစ်ရွက်ကိုကာကွယ်ပေးပါတယ်။ ဒါကအတော်လေးကြာတဲ့ ကိစ္စတခုမို့ ချက်ချင်းရုတ်တရက်ဆို အပင်တွေရဲ့ တုံ့ပြန်မှုကို သတိထားမိမှာမဟုတ်ပါဘူး။

အကောင်တွေလို ဦးနှောက်နဲ့အာရုံကြောအဖွဲ့မပါတဲ့ အပင်တွေက တခုခုလုပ်တော့မယ်ဆို အလွန်ကြာပါတယ်။ အချိန်ယူပြီး တဖြေးဖြေးချင်းပြောင်းလဲပါတယ်။ ဒါကြောင့် တချို့က “Plants are the slowest animals in the world” လို့တောင်တင်စားကြပါတယ်။

သခွားသီး၊ ဘူးသီးတွေမှာ ကြွက်တွေ ခဏခဏအစားခံရရင် သူတို့နောက်ပိုင်းသီးတဲ့ အသီးတွေ အရွက်တွေ ပိုခါးလာတာကိုတွေ့ရပါတယ်။ ဒါကလဲ အပင်တွေက တုံ့ပြန်တဲ့သဘောတခုပဲဖြစ်တာမို့လို့ အသိစိတ်ဆိုတာလဲရှိနိုင်မယ်ဆိုတဲ့ ယူဆချက်ဖက်ကို အလေးသာလာပါတယ်။

ဒါ့အပြင် အစ္စရေးသိပ္ပံပညာရှင်အဖွဲ့စမ်းသပ်ချက်အရ အပင်တွေက stress တခုခုကြုံလာရင် အသံလွန်လှိုင်းတိုလေးတွေ (Brief Ultrasonic noises) ထုတ်တယ်လို့ တွေ့ရပါသေးတယ်။ ခရမ်းချဥ်ပင်နဲ့ ဆေးရွက်ကြီးပင်တွေကိုစမ်းသပ်ရာမှ ဒီလိုတွေ့ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

အပင်တွေ နွမ်းခြောက်ကာ သေခါနီးအချိန်နဲ့ အကိုင်းအခက်တွေကို ဖြတ်တောက်ခံရတဲ့အချိန်တွေမှာ အဆိုပါအသံလှိုင်းတွေထုတ်တာကို တွေ့ရပါတယ်။ Ultrasonic waves တွေဖြစ်လို့ လူတွေနားနဲ့ကြားနိုင်တဲ့ range ကိုကျော်နေသဖြင့် မကြားရတာလို့ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ခွေးတွေကတော့ ဒီအသံတွေကို ကြားရဟန်တူတယ်လို့ လေ့လာချက်ကဆိုပါတယ်။

သို့သော် ဒီလေ့လာချက်က အတည်ယူလို့မရသေးဘဲ ပဏမစမ်းသပ်ချက်ပဲရှိသေးသလို ဘယ်သိပ္ပံဂျာနယ်မှာမှ တရားဝင် publish လုပ်ထားခြင်းမရှိသေးပါဘူး။

လက်ရှိအချိန်အထိ တွေ့ရှိထားတာတွေကတော့ ထိကရုန်းပင်နဲ့ အင်းဆက်စားပင်တွေကိုစမ်းထားတာတွေရှိပါတယ်။

ထိကရုန်းပင်တွေက ထိလိုက်ရင် ညှိုးကျသွားတာကို အများကသိကြမှာပါ။ ထူးခြားတာက အပင်က အချိန် အနည်းငယ်ကြာရင် ပြန်လန်းလာတာကိုတွေ့ရပြီး နောက်တကြိမ်ထပ်ထိလိုက်ရင် ပြန်ညှိုးသွားပြန်ပါတယ်။

ဒါက ထိကရုန်းပင်ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်အန္တရာယ်ကို အာရုံခံပြီး တုံ့ပြန်တဲ့စနစ်တခုပါ။ အံ့သြစရာကောင်းတာက ကြိမ်ဖန်များစွာထိတွေ့ခံရတဲ့ ထိကရုန်းပင်ဟာ ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်ကြာလာရင် ထိပေမယ့် ပြန်ညှိုးမသွားတော့ပါဘူးတဲ့။

ဒီရေဒီမြေမှာ ခဏခဏအထိခံရတာပဲ အဖတ်တင်တယ်။ ဘာမှအန္တရာယ်ဖြစ်မလာဘူးဆိုတာကို သိသွားဟန်ရှိလို့ ထိတွေ့မှုကို adaptation ဝင်သွားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အင်းဆက်စားတဲ့အပင်တွေမှာ ထိတွေ့မှုကိုသိတဲ့ sensor တွေရှိနေတာကို ထူးဆန်းစွာသိရပါတယ်။
အင်းဆက်တကောင် အပင်ကိုလာနားရင်သိပြီး ထောင်ချောက်ကို ပိတ်လိုက်ခြင်းဖြင့် အကောင်ကိုဖမ်းထားလိုက်လို့ရပါတယ်။

ထူးခြားတာက လူတွေမှာသုံးတဲ့ ထုံဆေးကို အပင်မှာလိမ်းပေးလိုက်တဲ့အခါ အင်းဆက်နားတာကို သတိမပြုမိတော့တာကိုတွေ့ရပါတယ်။ ဒီလိုဆိုရင် လူတွေလိုပဲ အာရုံခံစားနိုင်တဲ့ အစိတ်အပိုင်းတချို့ပါနေမလားဆိုပြီး နောက်ထပ်လေ့လာစရာတွေပေါ်လာပါတော့တယ်။

အချုပ်အနေနဲ့ အပင်တွေအသိစိတ်ရှိလားလို့ မေးလာရင် အခုထိတော့ သေချာမသိသေးပါဘူး။
ဆက်ပြီးလေ့လာစရာတွေ ရှိနေပါသေးတယ်။
အပင်တွေမှာလဲ အသိစိတ်ရှိကောင်းရှိနိုင်ပေမယ့် လူတွေလို အကောင်တွေလို ပုံစံတူ အသိစိတ်မျိုးတော့ မဟုတ်နိုင်ဘဲ သီးသန့်ပုံစံတမျိုးအနေနဲ့ ရှိနေမှာပါလို့ ဖြေပါရစေ။

Thanks for your time!

လင်းမူ

Next Post, Previous Post မနှိပ်ဘဲ OUO Link ကနေ ၁ပုဒ်ချင်းဝင်ဖတ်ပြီး ကူညီပါ။
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။