Science Nuts

အလကားရရင် ရေတောင်သေအောင်သောက်တတ်တဲ့ စိတ်

ခေါင်းစဉ်အတိုင်းပါပဲ။ လူတွေကအလကားရတာကို မသိစိတ်ကဖြစ်စေ၊ သိသိကြီးနဲ့ဖြစ်စေ ပိုလိုချင်တတ်ကြပါတယ်။ City Mart မှာ Coffee တွေ Free တိုက်နေလား၊ တက္ကသိုလ်မှာ Promotion လုပ်ဖို့ အအေးတွေ Free ဝေနေလား… ဆိုတာ စိတ်ဝင်စားကြပြီး Free ဝင်တွယ်ချင်တဲ့စိတ်ခံလေးတွေတော့ ရှိကြပါတယ်။ ခုရေးမယ့်စာက စီးပွားရေးဆန်ပါတယ်။ ပစ္စည်းတစ်ခုကို အလကားရလိုက်တာဟာ ကိုယ့်အနေနဲ့ တော်တော်နေလို့ ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် “အလကား” ဆိုတာဟာ စျေးနှုန်းတစ်မျိုးပဲလို့ သတ်မှတ်လို့မရပါဘူး။ သူက Another Level တစ်ခုမှာရောက်နေတာပါ။ရှင်းအောင်လို့ စမ်းသပ်ချက်တစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်ပါတယ်။ စမ်းသပ်တာကတော့ ချောကလက်တွေကို အဆောက်အအုံတစ်ခုရှေ့မှာ ရောင်းတာပါ။ ချောကလက် အမျိုးအစား ၂မျိုးကို ၂ဆိုင်ခွဲပြီး ရောင်းပါတယ်။ တစ်ခုက Quality ကောင်းတဲ့အတွက် 15 centsContinue reading “အလကားရရင် ရေတောင်သေအောင်သောက်တတ်တဲ့ စိတ်”

ကြောက်တတ်တယ်ဆိုပြီး ဘာလို့သရဲကားပဲရွေးကြည့်နေကြတာလဲ?

လူတိုင်းလိုလို အကြောက်တရားရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့အရာတွေကိုလဲ မရှောင်ကြပြန်ပါဘူး။ တည့်တည့်ကိုဝင်တိုးကြပါတယ်။ ကြောက်တတ်တယ်ဆိုပြီး ကြည့်သမျှရုပ်ရှင်ကသရဲကားတွေပါ။ (စာရေးသူလဲအဲ့လိုပါပဲ) သရဲကားရုံတင်ရင်ပြေးကြည့်လိုက်ရမှ ကျေနပ်ကြပါတယ်။ Happy world သွားရင်လဲ သရဲအိမ်တို့၊ သရဲရထားတို့ဆိုတာ လူကြိုက်များတဲ့နေရာတွေပါ။ ပြည်သူ့ရင်ပြင်ရောက်ရင်လဲ roller coaster ကိုကြောက်ကြောက်နဲ့ စီးလိုက်ရမှ၊ ပင်လယ်ဓားပြလှေကိုလဲ အလွတ်မပေးဘဲတက်စီးလိုက်ရမှ အိမ်ပြန်ကြသူတွေပါ။ ဒါဖြင့်ရင် လူတွေက ကြောက်ရတာကို တကယ်ပဲကြိုက်နေကြတာလား။ ကြောက်ရမှာကို မကြောက်ကြဘဲ ဘာလို့ထပ်ထပ်လုပ်ချင်နေကြတာလဲ။ ကမ္ဘာဦးလူသားတွေအတွက်ကတော့ နေ့စဥ်ဘဝကြီးက သားရဲအန္တရာယ်တွေနဲ့မို့ ကြောက်လန့်နေရချိန်များပါတယ်။ကြောက်လန့်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက sympathetic nervous system ဆိုတဲ့ စနစ်ကြီးကအသက်ဝင်လာပါတယ်။ အဲ့စနစ်က adrenaline ဆိုတဲ့ဟော်မုန်းတွေထုတ်ပေးလို့ ခန္ဓာကိုယ်က ချက်ချင်းပြောင်းလဲသွားပါတယ်။ အမြင်အာရုံတွေနိုးကြားလာတယ်။နှလုံးခုန်နှုန်းတွေမြန်လာပြီး အသက်ရှူသံတွေကျယ်လာတယ်။ကြွက်သားတွေဆီကိုသွေးများများရောက်လို့ ခွန်အားတွေပိုတက်လာတယ်။စွမ်းအင်တွေပြည့်လာသလိုခံစားရတယ်။ အဲ့ဒီအခါ အန္တရာယ်ကို ပြန် ချရင်ချ။မချနိုင်ရင်ထွက်ပြေးလို့ရအောင် bodyContinue reading “ကြောက်တတ်တယ်ဆိုပြီး ဘာလို့သရဲကားပဲရွေးကြည့်နေကြတာလဲ?”

သင့်ကိုဘလိုင်းကြီးအမြင်ကတ်နေတဲ့သူနဲ့ ခင်အောင်ပေါင်းနည်း

ဒီကိစ္စက ရပ်ကွက်ထဲမှာဆို ပိုသိသာပါတယ်။ ကိုယ်နဲ့လဲ စကားလဲမပြောဖူးတဲ့၊ သိလဲမသိတဲ့ ရပ်ကွက်ထဲက အဒေါ်ကြီးတွေက ဘလိုင်းကြီးလာလာ မျက်စောင်းထိုးနေတာပါ။ ဘာတွေများ စမုံတုံးအောင် အမြင်ကတ်အောင် နေခဲ့မိလို့လဲမသိပါဘူးဗျာ။ ကိုယ်ဖြတ်သွားရင် မျက်နှာလွှဲပစ်လိုက်တာတို့၊ ဘေးနားကလူက လက်ကုတ်ပြီး အတင်းတုတ်နေတာတို့ ကြုံဖူးသလားတော့မသိဘူး။ “ကျနော်တို့ရပ်ကွက်ထဲမှာဒီလိုပဲရှိတယ်… ကျနော်တို့ရပ်ကွက်ထဲမှာဒီလိုပဲ…” လို့ဆိုရအောင် ဘလိုင်းကြီး မျက်စိဆံပင်မွှေးစူးနေကြတဲ့သူတွေရှိမှာပါ။ ဒီ post မှာတော့ သင့်ကိုအမြင်ကတ်နေသူတွေ ဒါမှမဟုတ် သင်နဲ့အမြင်မကြည်တဲ့သူတွေကို ကိုယ့်ဖက်ပါလာအောင် ကိုယ်နဲ့တည့်လာအောင် စိတ်ကစားနည်းလေးပြောပြမှာပါ။ ဒီစိတ်လှည့်ကွက်လေးကို Benjamin Franklin effect လို့ခေါ်ကြပါတယ်။ Benjamin Franklin ဆိုတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကတော့ အမေရိကန်ဒေါ်လာတစ်ရာတန်မှာပါတဲ့သူပါပဲ။ အမေရိကန်ရဲ့ခေါင်းဆောင်ဖခင်ကြီးတွေထဲက တယောက်ပေါ့။ ဒီ effect ကဘာလဲဆိုတော့“သင်က သင်သဘောကျတဲ့သူကိုပဲ ကူညီတယ်” ဆိုတာမဟုတ်ပါဘူးတဲ့။ “သင်ကူညီမိလိုက်တဲ့သူကို သဘောကျသွားတာပါ” တဲ့။ ရုတ်တရက်ဆိုကြောင်သွားလောက်ပါတယ်။Continue reading “သင့်ကိုဘလိုင်းကြီးအမြင်ကတ်နေတဲ့သူနဲ့ ခင်အောင်ပေါင်းနည်း”

ဆံပင်အစောကြီးဖြူကုန်တာ စိတ်ဖိစီးတာနဲ့ဆိုင်လား?

ဆံပင်ဖြူပေါက်တာက အသက်ကြီးမှပေါက်တာလို့သိထားကြပေမယ့် တကယ်တမ်းတော့ လူငယ်တွေလဲ ဆံပင်ဖြူစောပေါက်တတ်ပါတယ်။ တချို့လူငယ်တွေဆို အသက်မကြီးသေးဘဲ ခေါင်းကတော်တော်ဖွေးနေပါပြီ။ အခုခေတ်မှာတော့ ဆံပင်ဆေးဆိုးလိုက်ရုံနဲ့ ခေါင်းဖြူတဲ့ပြဿနာကိုရှင်းလို့ရပေမယ့် ဆံပင်ဖြူစောစောပေါက်တဲ့အကြောင်းရင်းကိုလဲသိထားသင့်ပါတယ်။ ဆံပင်တချောင်းကို နက်မှောင်နေအောင် အရောင်ခြယ်ပေးထားတာက မယ်လနင် (melanin) လို့ခေါ်တဲ့ ရောင်ခြယ်ပစ္စည်းပါ။ မယ်လနင်ထုတ်ပေးတဲ့ဆဲလ်ကို Melanocytes လို့ခေါ်ပါတယ်။ Melanocytes တွေက ဆံပင်ရဲ့အမြစ်ထဲမှာရှိနေပြီးဆံပင်ကိုမည်းနေအောင်လုပ်ပေးပါတယ်။ Melanocytes တွေကလဲသက်တမ်းရှိပါတယ်။ သက်တမ်းပြည့်ရင် သေသွားတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Melanocytes တွေသေရင် ပြန်အစားထိုးပေးတဲ့ stem cell ဆိုတာကျန်ပါသေးတယ်။ ဒါကြောင့် ဆံပင်တွေက နှစ်တွေအကြာကြီး နက်မှောင်နေနိုင်ပါတယ်။ အသက်ကြီးလာတဲ့အခါမှာတော့ Melanocytes တွေလဲသေကုန်သလို stem cell တွေလဲနည်းလာတော့ မယ်လနင်ဓာတ်နည်းလာပြီး ဆံပင်တွေဖြူကုန်ပါတယ်။ ချက်ချင်းတန်းမဖြူသေးဘဲ မီးခိုးရောင်၊ ငွေရောင်၊ အဖြူနုရောင်၊ ဖွေးဖွေးဆွတ် စသဖြင့် အရောင်ပြောင်းလာပါတယ်။Continue reading “ဆံပင်အစောကြီးဖြူကုန်တာ စိတ်ဖိစီးတာနဲ့ဆိုင်လား?”

ဂဏန်းအချက်အလက် (Statistics) တွေကို ယုံကြည်လို့ရသလား?

ကျွန်တော်တို့ Channel မှာ အထောက်အထားတွေကို ကြည့်ပါ၊ Research ဆိုတာ ဘယ်လိုဘယ်ပုံသတ်မှတ်ထားသလဲ စတာတွေကို တင်ဖူးပါတယ်။ ဒီတော့ ဒါတွေနဲ့ မဖြစ်မနေတွဲပါလာတာက Statistics တွေပါပဲ။ Statistics တွေ ဘယ်လောက် အင်အားကြီးမားလဲဆိုတာ ဥပမာနဲ့ ရေးပြချင်ပါတယ်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တုန်းက Target ဟာ သူ့ဖောက်သည်တွေထဲက ဘယ်သူတွေ ကိုယ်ဝန်ရှိနေမလဲဆိုတာကိုသိအောင် Statistics နည်းနဲ့ ကြံစည်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ (Target ဆိုတာ မြန်မာပြည်က City Mart လိုပါပဲ) အမျိုးသမီးတွေရဲ့ စျေးဝယ်တဲ့ Data ကိုကြည့်ပြီး ဘယ်သူက ဗိုက်ကြီးနေမလဲ… ခန့်မှန်းတဲ့ Algorithm ဆွဲတာမျိုးပါ။ ဥပမာ Lotion တွေတိုးဝယ်တာမျိုး၊ Vitamin တွေပိုဝယ်တာမျိုးပေါ့။ ဒီလိုလုပ်တာဟာ ဥပဒေကို ချိုးဖောက်ရာမရောက်တဲ့အတွက် သူတို့ကိုContinue reading “ဂဏန်းအချက်အလက် (Statistics) တွေကို ယုံကြည်လို့ရသလား?”