Science Nuts

ယောကျာ်းနို့သီးခေါင်းနှင့် Evolution

ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုသီအိုရီ (Evolution) ကို အစပြုဖော်ထုတ်ပြီး သူ့ခေတ်ရဲ့ ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်တဲ့ သက်ရှိတွေဘယ်ကဖြစ်လာသလဲဆိုတာကို ဖြေရှင်းခဲ့တာကတော့ Charles Darwin ပါ။ကျွန်ုပ်တို့ခန္ဓာကိုယ်မှာ အရင်ကအသုံးဝင်ခဲ့ပြီး အခုအသုံးမဝင်တော့တဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေရှိနေပါတယ်။အဲ့ဒီပြဿနာကို ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုသီအိုရီက ဖြေရှင်းပေးနိုင်ပါတယ်။ ယောကျာ်းရဲ့နို့သီးခေါင်း (Male’s Nipples) မိန်းမတွေမှာ နို့တိုက်ဖို့အတွက် နို့သီးခေါင်းဟာ လိုအပ်ပေမယ့် ယောကျာ်းမှာ ဘာအတွက်မှမလိုအပ်ပါဘူး။မလိုအပ်ဘဲဘာကြောင့်ရှိနေရသလဲဆိုရင် အမေ့ဝမ်းဗိုက်ထဲမှာနေခဲ့ရတဲ့ သန္ဓေသားဘဝကိုပြန်သွားရပါမယ်။ယောကျာ်း၊မိန်းမ လိင်မသဲကွဲခင်ကာလမှာ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးသည် မိန်းကလေးအဖြစ်နဲ့ရှိခဲ့ကြတယ်။ယောကျာ်းအဖြစ် ဘာကပြောင်းလဲသွားစေလဲဆို ယောကျာ်းဖြစ်ဖို့မျိုးရိုးဗီဇသယ်လာသော သုတ်မှာပါတဲ့ ယောကျာ်းဟော်မုန်း (Testosterone) ကြောင့်ပဲဖြစ်တယ်။ မြီးညောင်ရိုး (Coccyx) ကျွန်တော်တို့ရဲ့လူ (Homo sapiens) မဟုတ်သေးသော ဘိုးဘေးဘီဘင်တွေမှာ အမြီးတွေရှိခဲ့ကြတယ်။ သူတို့အတွက် အမြီးဟာရွေ့လျားဖို့နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဟန်ချက်အတွက် အသုံးဝင်ခဲ့တယ်။လူဟာ မတ်မတ်လျောက်နိုင်လာတဲ့အချိန်ကစပြီး အမြီးရဲ့အထောက်အပံ့ယူစရာမလိုတော့ဘူး။Natural Selection ဟာ မလိုတော့ရင် ပေကပ်မနေတတ်တဲ့ သဘောရှိတဲ့အတွက်Continue reading “ယောကျာ်းနို့သီးခေါင်းနှင့် Evolution”

မိဘဘိုးဘွားတွေအတွက် ၁၀နှစ်အတွင်း နှလုံးသွေးကြောပိတ်နိုင်ချေ တွက်ပေးကြည့်ပြီးပြီလား?

မတွက်ပေးရသေးရင် တွက်ရမယ့်နည်းလမ်းလေးတွေကို အောက်မှာဖတ်ကြည့်ရအောင်! အသက်ရွယ်ကြီးရင့်လာသည့်နှင့်အမျှ နှလုံးရောဂါတိုက်ခိုက်ခံရနိုင်ချေ လေဖြတ်နိုင်ချေများ တစတစမြင့်မားလာပါတယ်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများရဲ့ နှစ်စဥ် သေနှုန်းအမြင့်ဆုံးရောဂါမှာနှလုံးသွေးကြောကျဥ်း၍ နှလုံးကြွက်သားပုပ်သောရောဂါကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။ ဆယ်နှစ်အတွင်း နှလုံးသွေးကြောပိတ်၍ နှလုံးတိုက်ခိုက်ခံရနိုင်ခြေ(10 Years Atherosclerotic Cardiovascular Risk) ကို တွက်ချက်နိုင်ဖို့အတွက်အောက်ပါအချက်အလက်များထည့်သွင်းစဥ်းစားရပါတယ်။ -အသက် (Age)-ကျား/မ (Gender)-ဆီးချိုသွေးချိုရှိ/မရှိ (Diabetes)-ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းရှိ/မရှိ (Smoking History)-အပေါ်သွေးပေါင်ချိန် (Systolic Blood Pressure)-ကိုယ်အလေးချိန်နှင့်အရပ်အချိုး (Body Mass Index) အထက်ပါအချက်အလက်များကိုအသုံးပြု၍ အောက်ပါဇယားထဲတွင် ဆန်းစစ်ကြည့်နိုင်ပါသည်။ အစိမ်းရောင်နှင့် အဝါရောင်အကွက်ထဲတွင်ကျရောက်ပါက လက်ရှိအချိန်တွင်နှလုံးသွေးကြောကျဥ်းနိုင်ချေနည်းပြီး လိမ္မော်ရောင်နှင့် အနီရောင်အကွက်ထဲတွင်ကျရောက်ပါက လက်ရှိအချိန်တွင် နှလုံးသွေးကြောပိတ်နိုင်ချေမြင့်မားသဖြင့် နီးစပ်ရာ ဆရာဝန်သမားတော်များနှင့် သွားရောက်ပြသပြီး ဆက်လက်စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။ သင့်ထံတွင် ၂ပတ်အတွင်းစစ်ဆေးထားသော သွေးတွင်းအဆီဓာတ် ဆေးစစ်ချက်အဖြေများရှိပါက အောက်ပါ linkတွင်လဲသွားရောက်တွက်ချက်ကြည့်နိုင်ပါသည်။ https://tools.acc.org/ascvd-risk-estimator-plus/#!/calculate/estimate/ Thanks forContinue reading “မိဘဘိုးဘွားတွေအတွက် ၁၀နှစ်အတွင်း နှလုံးသွေးကြောပိတ်နိုင်ချေ တွက်ပေးကြည့်ပြီးပြီလား?”

ကိုယ်အလေးချိန်နှင့် စိတ်ဒုက္ခ၊ ကိုယ်ဒုက္ခ (Part 3)

ဒီအပိုင်းမှာတော့ လိုအပ်တဲ့စွမ်းအင်ကိုပြည့်မီအောင် ဘယ်လိုစားကြမလဲဆိုတာ ပြောပြပေးပါမယ်။ကိုယ်နေ့စဉ် သွားရည်စာအဖြစ်နဲ့ စားသောက်နေကြတဲ့ အာလူးကြော်၊ အအေး၊ မာလရှမ်းကော တို့မှာ calories ဘယ်လောက်ပါသလဲဆိုတာ သိသင့်ပါတယ်။အချို့အစားအစာတွေမှာ Calories ဆိုပြီးသေချာရေးထားပေမယ့် အချို့မှာတော့ ပါဝင်တဲ့ ပစ္စည်းများကိုသာ ဂရမ်နဲ့ရေးထားပါတယ်။ (ပြည်တွင်းဖြစ်မုန့်များမှာ တွေ့ရများတယ်) အထက်ပါ Label ပုံစံကိုကြည့်ပါ။ အားလုံးနဲ့ရင်းနှီးကြမယ်လို့ထင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ထွေထွေထူးထူး မဖတ်မိကြတဲ့လူတွေလည်း ရှိနိုင်သလို၊ ဖတ်ပြီးသေချာနားမလည်တဲ့သူတွေလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။Label မှာ Calories 250 ဆိုပြီး ခပ်ကြီးကြီးရေးပြထားပါတယ်။ ဒါဆို တစ်ထုတ်လုံးစားမှ 250 ပဲတက်မှာဆိုပြီး အထင်မစောစေလိုပါ။သူ့အပေါ်မှာ 6 servings per container လို့ရေးထားပါတယ်။ တစ်ထုတ်ကို ၆ခါစားစေဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာဖြစ်တယ်။ 250 calories ဆိုတာ တစ်ခါစားကိုပြောတာပါ။၆ခါစာကို တစ်ထိုင်တည်းစားမိရင် 1500Continue reading “ကိုယ်အလေးချိန်နှင့် စိတ်ဒုက္ခ၊ ကိုယ်ဒုက္ခ (Part 3)”

Toxic Positivity တွေ မဖြန့်ဝေမိစေဖို့

ဒီလိုကာလမျိုးမှာ ကျနော်တို့အတွက် အကောင်းမြင်စိတ် (positivity) ဆိုတာ ရှာမှရှားဆိုသလိုပါပဲ။ နေ့တိုင်း ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုတွေကြား အခက်အခဲပြဿနာတွေကြားမှာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် စကားတွေပြောရင်း နှစ်သိမ့်အားပေးကြတာတွေရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နှစ်သိမ့်အားပေးတာမှာ မသင့်တော်တဲ့ စကားအသုံးအနှုန်းတွေ၊ ပြောပုံဆိုပုံနည်းလမ်းတွေကြောင့် အပြောခံရသူရဲ့ စိတ်သောက က သက်သာရမယ့်အစား ပိုဆိုးတဲ့ဘက်ကို ရောက်သွားနိုင်ပါတယ်။ အဲ့တာကို toxic positivity လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ကိုယ်ကတော့ ကောင်းစေချင်တဲ့စေတနာနဲ့ ပြောတာဆိုပေမယ့် သူတစ်ပါးအတွက် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်သွားတာမျိုး မဖြစ်ရအောင် ဒီအချက်တွေကို သတိထားသင့်ပါတယ်။ (၁) ပြဿနာ ဖြေရှင်းနည်းတွေ ပြောတာလျှော့ပါ။ များသောအားဖြင့် ကိုယ့်ကိုရင့်ဖွင့်တဲ့သူတွေဟာ သူတို့ပြဿနာအခက်အခဲကို ဖြေရှင်းပေးဖို့ထက် သူတို့ရဲ့ ခံစားချက်ကို နားထောင်ပေးပြီး သူ့ဘက်မှာ ရပ်တည်ပေးတာမျိုးကိုလိုချင်တာများပါတယ်။ ဥပမာပြောရရင် “ဒီနေ့ ငါတော့ ထီးမပါလာလို့ မိုးမိသွားတယ်” ဆိုပြီးContinue reading “Toxic Positivity တွေ မဖြန့်ဝေမိစေဖို့”

ပိုးသတ်ဆေး Metro ကို လွဲမှားစွာသုံးကြခြင်းအန္တရာယ်

ဝမ်းပျက်ဝမ်းကိုက်တိုင်း ပိုးသတ်ဆေး Metro သောက်နေမိပါသလား? ဒါဆိုသင်သောက်လိုက်တဲ့ပိုးသတ်ဆေးက အာနိသင်မရှိဘဲ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများစွာသာဖြစ်ပေါ်စေတဲ့အကြောင်းကို အောက်မှာ ဆက်လက်ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောခြင်းနှင့် ဝမ်းကိုက်ခြင်းကိုဆေးပညာအရ Gastroenteritis (GE) လို့ခေါ်ပြီးရောဂါကြာချိန်ပေါ်မူတည်၍ရေတိုဝမ်းပျက်ခြင်း (Acute Gastroenteritis)နှင့် ကာလကြာရှည်ဝမ်းပျက်ခြင်း (Chronic Gastroenteritis) ဟု ၂မျိုးခွဲခြားထားပါတယ်။ ရောဂါကြာချိန်သည် ၂ပတ်အတွင်း ဖြစ်ပါက Acute GE ဟုသတ်မှတ်ပြီး ၂ပတ်ကျော်လာပါက Chronic GE ဟုသတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ရေတိုဝမ်းပျက်ခြင်းတိုင်းသည် ရောဂါပိုးကြောင့်ဝမ်းပျက်ရခြင်းမဟုတ်ပါ။ တချို့သော ဝမ်းပျက်ရခြင်းတွေဟာ မတည့်တဲ့အစားအစာ၂ခုကိုတွဲစားမိလို့ (သို့) ဓာတ်မတည့်သည့်အဆိပ်များ (toxin) ပါဝင်သော အစာများကိုစားမိသောကြောင့်ဖြစ်တတ်ပြီး စားပြီးမကြာခင်မှာပဲ အော့အန်ဗိုက်နာဝမ်းသွားတာမျိုးခံစားရကာ အချိန်ခဏအတွင်းသူ့အလိုလို သက်သာသွားလေ့ရှိပါတယ်။မည်သည့်ပိုးသတ်ဆေးမျှသောက်စရာမလိုပါ။ ရောဂါပိုးကြောင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောကြတဲ့အခါ ဝမ်းပျက်စေတဲ့ပိုးအများစုဟာ ဗိုင်းရပ်စ် (Virus) တွေကြောင့်ဖြစ်ပြီး ပိုးသတ်ဆေး (Antibiotics) သောက်ရန်မလိုဘဲ ၁Continue reading “ပိုးသတ်ဆေး Metro ကို လွဲမှားစွာသုံးကြခြင်းအန္တရာယ်”