Science Nuts

နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးခြင်း (counselling) ဘာကြောင့် လိုအပ်တာလဲ။

မြန်မာ့လူအဖွဲ့အစည်း အသိုင်းအဝိုင်းမှာ အရင်နှစ်တွေကအထိ စိတ်ရောဂါအထူးကုဆရာဝန် ဒါမှမဟုတ် စိတ်ကျန်းမာရေးကျွမ်းကျင်ပညာရှင်ဆီမှာ နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးတာတွေကို ခံယူရမယ်ဆိုရင် တော်တော်များများက မသွားလိုကြပါဘူး။ “ငါက ရူးနေတာမဟုတ်ဘူး။ စိတ်ကျန်းမာရေးကို ရူးနေတဲ့သူပဲ သွားရတာ။ အရူးထောင်ထဲထည့်ရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ” ဆိုတဲ့ အတွေးအခေါ်တွေကနေ ဒီဘက်ခေတ်ကာလတွေမှာ တိုးတက်လာတဲ့ နည်းပညာတွေကြောင့်ရော စိတ်ကျန်းမာရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး အလေးထားတဲ့အယူအဆတွေကြောင့်ပါ လူငယ်လူကြီးမရွေး နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးတာတွေ တွင်ကျယ်လာကြတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ သို့ပေမယ့် နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးရမှာကို ဝန်လေးနေတဲ့သူတွေလည်း ရှိနေပါသေးတယ်။ ဒီစာစုကိုဖတ်ကြည့်ပြီးရင်တော့ နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးတာနဲ့ပတ်သက်လို့ အမြင်ရှင်းလင်းသွားမယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ ၁. ဘာလို့ မခံယူလိုကြသလဲ။လူတိုင်းဟာ ကိုယ့်မှာ ခံစားနေရတာတွေကို အတူနေ ရင်းနှီးတဲ့ မိသားစု သူငယ်ချင်းကိုတောင် ပြောပြဖို့ ခက်ကြပါတယ်။ ဒီလိုအနေအထားမှာ သူစိမ်းလိုဖြစ်နေတဲ့ နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးသူ(counsellor) ကို ပြောဖို့က ဖြစ်ပါ့မလားဆိုတဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ သူတို့ဆီမှာရှိကြမှာပါ။ “ဒါကိုContinue reading “နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးခြင်း (counselling) ဘာကြောင့် လိုအပ်တာလဲ။”

ယောကျာ်း၊ မိန်းမနှင့် စိတ်ဝိရောဓိများ (Part 1)

ယောကျာ်းနှင့်မိန်းမ ယေဘုယျအားဖြင့် တူတူပဲဆိုတဲ့ အတွေးမျိုး တော်တော်များများမှာရှိကြတယ်။အဲ့ဒါကြောင့်လည်း ငါကြိုက်တာကိုမကြိုက်ရကောင်းလား၊ ငါခံစားရသလို မခံစားရကောင်းလားဆိုတာမျိုး တွေးမိပြီး အချင်းချင်းကြားမှာ ပြဿနာတွေ ရှိနေကြတာဖြစ်တယ်။သူသာ ကိုယ့်ကိုတကယ်ချစ်ရင် ကိုယ်ချစ်ရင်ပြုမူသလို တစ်ဖက်လူကပြုမူမယ်လို့ အတွေးရှိကြတယ်။ဒီလိုအတွေးမျိုးရှိခြင်းဟာ ကိုယ်စိတ်ချမ်းသာဖို့ သူတစ်ပါးအပေါ်မှီတည်နေလို့ စိတ်ပျက်ခြင်းကိုသာ ဖြစ်စေလိမ့်မယ်။ယောကျာ်းနှင့်မိန်းမ ပြောပုံဆိုပုံ၊ တွေးတောပုံ၊ စိတ်အလုပ်လုပ်ပုံခြင်း အခြေခံကစပြီး မတူကြပါ။ဒီအချက်ကို သေချာနားလည်လျင် ချစ်သူရည်းစားများသာမက အိမ်ထောင်ဖက်များကြားတွင်ပါ မလိုအပ်သော ပြဿနာများကို ရှောင်ရှားနိုင်မှာဖြစ်တယ်။ (ဆက်လက်ရေးမည့် အကြောင်းအရာများထဲတွင် ယောကျာ်းနှင့်မိန်းမအသုံးသည် Husband & Wife သဘောမျိုးမဟုတ်ဘဲ Male & Female သဘောကိုသာဆောင်ပါသည်။ယေဘုယျသဘောများကိုသာ ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သဖြင့် အဖြူအမည်းသဲကွဲသလိုဖြစ်နေသော်လည်း Grey area များများစွာရှိကြောင်း သတိပြုစေချင်ပါသည်။ အတိအကျမယူစေလိုပါ။ ဗဟုသုတအတွက်သာ ဖတ်ပါ။) ဘာပြောပြောနားမထောင်သော ယောကျာ်း ဘာပြောပြော နားထောင်ချင်ယောင်ဆောင်သည်။Continue reading “ယောကျာ်း၊ မိန်းမနှင့် စိတ်ဝိရောဓိများ (Part 1)”

ဆေးဘူးများ အညိုရောင်ဖြစ်နေရခြင်း နှင့် ဆေးဘူးထဲတွင် ဝါဂွမ်းများထည့်သွင်းရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းနောက်ခံများ

သင့်အိမ်နဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဆေးထည့်တဲ့ဘူးတချို့က အညိုရောင်ဘူးတွေဖြစ်နေတာကို သင်သတိထားမိပါသလား? တချို့ဆေးဘူးတွေကို ဖွင့်လိုက်တဲ့အခါ ဝါဂွမ်းတွေထည့်ခံထားတာကိုတွေ့ရပြီး တချို့မှာတော့ မထည့်ထားတာကိုရော သတိထားမိကြပါသလား? ဆေးဝါးများထည့်သွင်း သိမ်းဆည်းဖို့အတွက် ဆေးဘူးများ ထုတ်လုပ်တဲ့အခါ ဆေးဝါးရဲ့ အာနိသင်နဲ့ ဂုဏ်သတ္တိမပျက်စီးဘဲ ကြာရှည်ခံအောင် ထုတ်လုပ်ရပါတယ်။ ဆေးတချို့ဟာ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (Ultraviolet light) နဲ့ထိတွေ့တဲ့အခါ ပြိုကွဲပျက်စီးတတ်ပါတယ်။ဥပမာ နေရောင်ခြည်ထဲမှာ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ပါတဲ့အတွက် နေရောင်နဲ့တိုက်ရိုက်မထိတွေ့တဲ့နေရာမျိုးမှာ ဆေးများကိုသိမ်းရပါမယ်။ ဆေးပုလင်းတွေ ဘူးတွေကိုထုတ်လုပ်တဲ့အခါ အညိုရောင် (သို့) ပယင်းရောင် (amber colour) ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ultraviolet rays တွေကိုကာကွယ်နိုင်ပြီး visible light ကိုလဲပေးဖြတ်တဲ့အတွက် ဘူးထဲကဆေးတွေကို ကောင်းမွန်စွာ ထိုးဖောက်မြင်ရပါတယ်။ ဒီရည်ရွယ်ချက်နဲ့ အချို့သော ဆေးဘူးတွေ ပုလင်းတွေကို အညိုရောင်အဖြစ်မြင်တွေ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဆို တချို့ဆေးဘူးအသစ်တွေကိုဖောက်လိုက်တဲ့အခါ ဆေးဘူးထဲမှာContinue reading “ဆေးဘူးများ အညိုရောင်ဖြစ်နေရခြင်း နှင့် ဆေးဘူးထဲတွင် ဝါဂွမ်းများထည့်သွင်းရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းနောက်ခံများ”

မျက်ရည်ယိုဗုံး အကြောင်း သိကောင်းစရာ

မျက်ရည်ယိုဗုံ း(Tear gas bomb) အမျိူးစား ၁၀မျိူးကျော်ရှိပြီး အများစုသုံးကြတာကတော့CS gas, OC gas (pepper spray), CN gas, CR gas စသည်တို့ဖြစ်ပါတယ်။ Gas တခုချင်းစီရဲ့ အသေးစိတ်အကြောင်းထက်ဘယ်လိုသဘာဝရှိပြီး ဘယ်လိုကာကွယ်ရမလဲ ဘယ်လို manage လုပ်ရမလဲကိုအဓိကတင်ပေးပါမယ်။ အများစုက Gas လို့ထင်ရပေမယ့် တကယ်က fine solid particles တွေ aerosol အမှုန်သေးသေးလေးတွေပါ။တချို့က dissolving solvent တွေထဲထည့်ထားတာလဲရှိပါတယ်။ အမှုန်တွေက အပေါ်ကနေ အောက်ကိုလေးပြီးကျလာနိုင်တဲ့အတွက် အထပ်မြင့်နေရာကို မြန်မြန်တက်ခြင်း အဆောက်အုံအမြင့်ကို ပြေးခြင်း လေကွယ်တဲ့နေရာကိုရှောင်ပြေးခြင်း စသည်ဖြင့်ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဗုံးအနေနဲ့လဲ သုံးကြသလို Gun ထဲမှာ powder အနေနဲ့ ထည့်ပစ်တာ ၊ SprayContinue reading “မျက်ရည်ယိုဗုံး အကြောင်း သိကောင်းစရာ”

“Probiotics”, “Prebiotics” သောက်သုံးခြင်းတို့နဲ့ ကျန်းမာရေး

ယနေ့ခေတ် အစာအာဟာရနဲ့ ကျန်းမာရေးနယ်ပယ်မှာ ဖြည့်စွက်စာလို့ဆိုတဲ့ supplements တွေဟာ အလွန်ခေတ်စားလျက်ရှိပါတယ်။ အဆိုပါဖြည့်စွက်စာများနဲ့ပတ်သက်ပြီးသိပ္ပံနည်းကျစမ်းသပ်ချက်များရှိသလို စျေးကွက်ထဲလူကြိုက်များအောင်ချဲ့ကားပြောဆိုချက်များလဲရှိပါတယ်။ ခေတ်စားကြတဲ့ ဖြည့်စွက်စာများထဲမှာ Probiotics တွေ Prebiotics တွေလဲပါဝင်ပါတယ်။ Probiotics ဆိုတာက ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာရှိတဲ့ အကျိုးပြုအဏုဇီဝပိုးမွှားများ (gut microbiota)ကို ဖြည့်စွက်စာအနေနဲ့စားသောက်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။( ဥပမာ ဝမ်းရောဂါဖြစ်ပြီးနောက် အကျိုးပြု ပိုးမွှားများ ပြန်လည်ပွားများစေဖို့ ဒိန်ချဥ်သောက်ခြင်း။ ) Prebiotics ဆိုတာကတော့ အဆိုပါ အကျိုးပြုပိုးမွှားများစားသောက်ရန် အစားအစာကို ဖြည့်စွက်စာအနေနဲ့သုံးဆောင်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ (food for gut microbiota)(ဥပမာ dietary fibers များ ၊ oligofructose ကဲ့သို့ ဖြည့်စွက်စာများ။) အဆိုပါ အကျိုးပြုအဏုဇီဝပိုးမွှားများသည် သက်ရှိများရဲ့ အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းတလျှောက်တွင်နေထိုင်ပြီး ကျန်းမာရေးအတွက် များစွာလွှမ်းမိုးမှု အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိကြောင်းတွေ့ရသည်။ အထူးသဖြင့်Continue reading ““Probiotics”, “Prebiotics” သောက်သုံးခြင်းတို့နဲ့ ကျန်းမာရေး”