လင်းမူ – Page 6

သင့်ကိုမှရွေးပြီး ဘာလို့ခြင်ပိုကိုက်နေရတာလဲ?

ခြင်ကလူရွေးကိုက်တယ်လို့သင်တွေးဖူးရင် အဲ့တာတကယ်ပဲဟုတ်ပါတယ်။ “ငါ့အသားကိုကချိုလို့လားမသိပါဘူး။ ခြင်ကြိုက်တတ်တဲ့အသား” ဆိုပြီး တချို့ခဏခဏ ပြောတတ်ကြပါတယ်။ သင်ကသူငယ်ချင်းပေါတယ်ဆို မေးကြည့်ကြည့်ပါ။ သူငယ်ချင်းတွေထဲမှာမှတချို့လူတွေက ခြင်ပိုအကိုက်ခံရတဲ့ ခြင်အချစ်တော်တွေဖြစ်ပါတယ်။တချို့ကျတော့လဲ ခြင်ဆိုတာချိုနဲ့လားလို့မေးရလောက်အောင် ခြင်အကိုက်မခံရတဲ့သူတွေရှိပါတယ်။ဘာလို့ ဒီလိုကွဲပြားနေရတာလဲဆိုတာ အကြမ်းဖျင်း ပြောပြပေးသွားပါမယ်။ ခြင်ထဲမှာမှ ခြင်အမကပဲကိုက်တယ်ဆိုတာအများသိကြမှာပါ။ ခြင်ကလူကိုကိုက်ဖို့ အနံ့ခံတဲ့အခါ အသက်ရှူထုတ်တဲ့ထဲမှာပါတဲ့ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ကိုအနံ့ခံပြီး လူကိုရှာတာပါ။ ခြင်ကိုက်တာနဲ့ပတ်သက်ပြီး စမ်းသပ်ချက်တခုလုပ်ထားတာပြောပြပါဦးမယ်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်မှာ လုပ်အားပေး ၈၀၀ကျော်ခေါ်ပြီး ခြင်ကိုက်တဲ့ကိစ္စကို လေ့လာစမ်းသပ်ကြပါတယ်။ ဘယ်လိုစမ်းကြတာလဲဆိုတော့ ခြင်ပေါတဲ့နေရာမှာ လက်မောင်းတွေဖော်ထားစေပြီး ၃မိနစ်လောက်ငြိမ်ငြိမ်နေခိုင်းပါတယ်။ အဲ့လိုခြင်စာကျွေးတဲ့အခါ ပထမတကြိမ်မှာ အကိုက်မခံရတာဆိုလို့ volunteer 17 ယောက်ပဲရှိပါတယ်။ ကျန်တဲ့သူတွေအကုန်အကိုက်ခံရပါတယ်။ အဲ့တာနဲ့နောက်တကြိမ်ထပ်ပြီး ခြင်စာကျွေးကြပြန်ပါတယ်။ ဒီတခါတော့အကုန်နီးပါး အကိုက်ခံရပြီး တယောက်ပဲအကိုက်မခံရပါဘူးတဲ့။ အဲ့လိုမျိုး နောက်ထပ် ၉ကြိမ်လောက်ထပ်စမ်းကြတဲ့အခါ အဲ့မောင်ကံကောင်းတယောက်က သူပဲလုံးဝအကိုက်မခံရပါဘူး။ ကျန်တဲ့သူတွေအားလုံး ခြင်ကိုက်ဖုကိုယ်စီနဲ့ကုတ်ဖဲ့နေချိန်မှာ သူကတော့ အပြုံးမပျက်ပါဘူးတဲ့။Continue reading “သင့်ကိုမှရွေးပြီး ဘာလို့ခြင်ပိုကိုက်နေရတာလဲ?”

သင့်ကိုတယောက်ယောက်စိုက်ကြည့်နေတာကို သင်သိနေတာဘာလို့လဲ?

တခါတခါ အနောက်ကများ တယောက်ယောက်လှမ်းကြည့်နေသလားမသိဘူးလို့ လှည့်ကြည့်မိရင် တကယ်လဲ စိုက်ကြည့်နေတဲ့သူရှိနေတတ်ပါတယ်။ တယောက်ယောက်က နောက်ကွယ်ကနေ ကြည့်နေရင် အလိုလိုစိတ်ထဲကသိနေသလို ခံစားရဖူးမှာပါ။ အဲ့တာ တိုက်ဆိုင်မှုသက်သက်ပဲလား။ဒါမှမဟုတ် တကယ်ပဲ sixth sense လိုလိုရနေတာလား။စိုက်ကြည့်တဲ့သူနဲ့ အကြည့်ခံရတဲ့သူကြားမှာရော ဘာဆက်သွယ်မှုတွေများရှိနေလို့လဲ။ ကျနော်နားလည်မိသလောက် ရေးပြထားပါတယ်။ ဒီလိုအကြည့်ခံရတာ သိနေသလိုလိုဖြစ်တဲ့အကြောင်းကို သိပ္ပံပညာက လေ့လာထားတာသိပ်မကြာသေးပါဘူး။ အစောဆုံးလေ့လာထားတဲ့ theory တခုကတော့ Titchener theory ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တုန်းက ဗြိတိန်စိတ်ပညာရှင် Edward Titchener က ဒီအကြောင်းကိုလေ့လာပြီး ရှင်းပြထားဖူးပါတယ်။ ကိုယ့်ကို တယောက်ယောက်ကြည့်နေတယ်လို့ ခံစားရတဲ့အခါ လူတွေက နဲနဲနေရခက်လာပါတယ်။ အဲ့လိုနေရခက်လာရင် တခုခုလုပ်မိတတ်ပါတယ်။ဥပမာ ပွနေတဲ့ဆံပင်ကို ပြန်သပ်တင်မိတာ၊ ကိုယ်နေဟန်ထားကို ပြန်ပြင်လိုက်တာ၊ မျက်မှန်ကိုပြန်ချိန်တာ၊ ကော်လံကိုပုံကျအောင် ပြန်ပြင်တာ စသဖြင့် လှုပ်ရှားမှုတခုခုကိုContinue reading “သင့်ကိုတယောက်ယောက်စိုက်ကြည့်နေတာကို သင်သိနေတာဘာလို့လဲ?”

သင့်ကိုယ်သင်ကလိပြန်ထိုးရင် ဘာလို့မယားတာလဲ?

ကျနော်ငယ်ငယ်လေးထဲက အဲ့မေးခွန်းရဲ့အဖြေကိုသိချင်တာပါ။သူများတွေကလိလာထိုးရင် ယားပြီး ကိုယ့်ဘာသာထိုးရင် မယားတာ ဘာလို့လဲပေါ့။ တကယ်က အဲ့လိုဖြစ်ရခြင်းဟာ Self နဲ့ other ကိုခွဲသိလို့ပါတဲ့။ သူများက ကလိလာထိုးရင် သူများရဲ့လှုပ်ရှားမှုကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းလို့မရပါဘူး။ ကိုယ့်ဦးနှောက်က ကြိုပြီးမသိနေတော့ Surprise ဖြစ်ပြီး ယားသွားပါတယ်။ ကိုယ့်ဘာသာ ကလိထိုးရင်ကျ ကိုယ်လှုပ်ရှားသမျှကို brain ကသိနေပါတယ်။ တိတိကျကျပြောရရင် cerebellum လို့ခေါ်တဲ့ ဦးနှောက်ငယ်က ကိုယ်ခန္ဓာလှုပ်ရှားသမျှကို သိနေတာပါ။ အဲ့လိုကြိုသိတဲ့အတွက် cerebellum က ယားတယ်လို့ခံစားရမယ့် ဦးနှောက်အပိုင်း (somatosensory cortex of the brain) ကို ကြိုပြီးသတင်းပို့ထားပါတယ်။ “ဒီကောင့်လက်က ယားတဲ့နေရာကိုရောက်တော့မယ် အသင့်ပြင်ထား”ဆိုပြီး သတင်းလှမ်းပို့ထားတော့ surprise လို့မခံစားရတော့ဘဲ ကြိုသိနေလို့ မယားတော့တာပါ။ သင့်ကိုယ်သင် self မှန်းသိနေသမျှContinue reading “သင့်ကိုယ်သင်ကလိပြန်ထိုးရင် ဘာလို့မယားတာလဲ?”

ဟာသဇာတ်လမ်းတွေမှာ နောက်ခံရယ်သံထည့်ရခြင်းအကြောင်းရင်း

နိုင်ငံခြားဟာသစီးရီးတွေကြည့်တဲ့အခါ တဝါးဝါးရယ်သံတွေပါလေ့ရှိတာ စာဖတ်သူတို့ သတိထားမိလောက်မှာပါ။ ဒီရယ်သံတွေက ဘယ်သူစထွင်လိုက်တာလဲနဲ့ ဘာလို့ထည့်ထားရတာလဲဆိုတာ စိတ်ဝင်စားစရာပါ။ လူတွေရဲ့စိတ်အခံက သူများလုပ်တာမြင်ရင် ကြည့်ပြီးလိုက်လုပ်တတ်တဲ့သဘောရှိပါတယ်။ လူတွေက ဘာမဆိုလိုက်ပြီးအတုခိုးတတ်တာပါ။သူများရယ်ရင် လိုက်ရယ်ချင်တယ်။သူများသမ်းတာမြင်ရင် လိုက်သမ်းချင်တယ်။ သူများ မုန့်စားနေရင် ကိုယ်လဲအဲ့မုန့်လိုက်စားချင်တယ်။ ဒါက လူတွေရဲ့ social learning behavior တမျိုးပါပဲ။ ကိုယ့်ဘေးကလူတွေလုပ်တာမြင်ရင် လိုက်လုပ်တတ်တဲ့သဘောလဲရှိပါတယ်။ဥပမာ လူတွေအပြည့်ရှိနေတဲ့ ကွင်းပြင်တခုထဲကို သင်ရောက်နေပြီး နာမည်ကြီး rock stage show တခုကိုနားထောင်နေတယ်လို့တွေးကြည့်ပါ။ ဘေးကလူအုပ်ကြီးတွေက အမိုက်စားရော့ခ်သံစဥ်တွေနဲ့ ကခုန်ပြီး အားပေးနေကြတာသင်မြင်တဲ့အခါ သင့်စိတ်တွေလဲတက်ကြွလာကာ သူတို့လိုပဲ အားတက်သရော လိုက်ဆို လိုက်ကမိမှာပါ။ သင်လဲ အများနဲ့အတူတူ energy အပြည့်နဲ့ ခုန်ပေါက်နေမိမှာပါ။ အဲ့လိုတွေးနေရာကနေ ရုတ်တရက်လူတွေအကုန်ဖျောက်လိုက်ပါ။ အခု stage show မှာ သင်တယောက်ထဲပဲကျန်ပါတော့တယ်။RockContinue reading “ဟာသဇာတ်လမ်းတွေမှာ နောက်ခံရယ်သံထည့်ရခြင်းအကြောင်းရင်း”

လကမ္ဘာပေါ်လူတွေရောက်ခဲ့တယ်ဆိုတာ တကယ်ရောဟုတ်လို့လား?

၁၉၆၉ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၀ တုန်းက လကမ္ဘာပေါ်လူသားတွေအခြေချနိုင်ခဲ့ပြီဆိုပြီး သတင်းတွေ ဓာတ်ပုံတွေဆက်တိုက်ကို တက်လာခဲ့ပါတယ်။ တီဗီတွေ ရေဒီယိုတွေထဲမှာ လကိုသွားခဲ့တဲ့ ခရီးစဥ်အကြောင်းတွေပဲ အချိန်တိုင်း ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပါတယ်။ ပထမဆုံးလပေါ်ခြေချခဲ့သူအဖြစ် အာကာသယာဥ်မှူး နေးလ်အမ်ထရောင်း (Neil Armstrong) ကိုဖော်ပြကြပြီး ဟိုးလေးတကျော်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ သို့သော် လူအများစုစိတ်ထဲမှာ ယုံရခက်လွန်းနေပြီး ဒါဟာ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ပဲ ထင်ကြပါတယ်။ လဆိုတာလှမ်းမြင်ရတာတောင် သေးသေးပဲမြင်ရတာ အာကသထဲရောက်အောင်သွားဖို့ဆိုတာမဖြစ်နိုင်ဘူး နာဆာက ဂျင်းထည့်နေတာပဲလို့ထင်ကုန်ပါတယ်။ နာဆာက ထုတ်ပြန်တဲ့ သတင်းဓာတ်ပုံတွေကိုကြည့်ပြီး ဓာတ်ပုံအတုတွေလို့စွပ်စွဲကြပါတယ်။ သူတို့စွပ်စွဲချက်တွေကို National Geographic ကဆောင်းပါးတပုဒ်မှာ ရှင်းပြထားတာသဘောကျလို့ ရေးသားတင်ပြလိုက်ရပါတယ်။ ပထမဆုံး အချက်က ဓာတ်ပုံထဲမှာ အမေရိကန်အလံကြီးက ဘာလို့တလူလူလွင့်နေရတာပါလဲတဲ့။ တကယ်ဆို လေမရှိတဲ့ လေဟာပြင်အာကသထဲမှာ အလံကလွင့်နေစရာအကြောင်းမရှိပါဘူး။ ဒါသက်သက် လုပ်ကြံပြီး ကမ္ဘာပေါ်မှာပဲ ရိုက်ထားတဲ့ဓာတ်ပုံလို့ဆိုကြပါတယ်။Continue reading “လကမ္ဘာပေါ်လူတွေရောက်ခဲ့တယ်ဆိုတာ တကယ်ရောဟုတ်လို့လား?”