ခေါင်းစဥ်က နည်းနည်းရိုင်းသွားရင် sorry ပါဗျ။ ဒါပေမယ့် စိတ်ဝင်စားဖို့တော့ တော်တော်ကောင်းတဲ့ ကိစ္စတခုပါ။ အာကာသယာဥ်မှူးတွေ ကမ္ဘာပေါ်ပြန်ရောက်လာရင်လဲ အဲ့မေးခွန်းက အမေးခံရဆုံး မေးခွန်းထဲမှာပါပါတယ်တဲ့။ ဒါဆို ကျနော်တို့ သမိုင်းကြောင်းလေးကနေစပြီး ပြောကြည့်ရအောင်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တုန်းက အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ပထမဦးဆုံးအာကာသယာဥ်မှူး Alan Shepard ကို အာကာသထဲကိုလွှတ်လိုက်ပါတယ်။ အာကာသထဲကိုအသွားမှာ ကမ္ဘာ့ဆွဲငင်အားကနေအကွာ ၁၅မိနစ်လောက်လဲကြာတော့အာကာသယာဥ်မှူး Shepard က သမိုင်းဝင်စကားကြီးတခွန်းပြောခဲ့ပါတယ်။ “ဟကောင်တွေ လုပ်ဦး…ငါသေးပေါက်ချင်လာပြီ” တဲ့။ အဲ့စကားကိုကြားကြားခြင်း ကမ္ဘာမြေပေါ်ကသိပ္ပံပညာရှင်တွေလဲ တော်တော်ကြောင်သွားမှာပဲ။ သူတို့မမျှော်လင့်ထားမိတဲ့အရာတခုကို စကြုံနေတာမို့ပါ။ အာကာသထဲရောက်နေမှတော့ ဘယ်လိုလို့ အိမ်သာရှိမှာလဲပေါ့… သူတို့လဲ မစဥ်းစားထားမိဘူး… အိမ်သာကိစ္စကို…။ Shepard က တကယ်ကို သေးတော်တော်ပေါက်ချင်နေတာပါ။ ပေါက်ချလိုက်ဖို့ကလဲ အာကာသဝတ်စုံကြီးထဲဖြစ်နေ။တပ်ဆင်ထားတဲ့ စက်ပစ္စည်းကိရိယာတွေက သေးစိုကုန်ရင် အကုန်ပျက်စီးသွားနိုင်ပါတယ်။ ကမ္ဘာမြေကိုလဲ သေးပြန်ပေါက်ဖို့တခုထဲနဲ့တော့ပြန်လာလို့ကလဲContinue reading “အာကာသထဲမှာ ဘယ်လိုချီးပါသေးပေါက်ကြတုန်း? (Part 1)”
Tag Archives: သိပ္ပံဗဟုသုတ
ကိုမြင့်နိုင်ကြီးက လင်းနို့ကလာတာဆိုရင် လင်းနို့ကျဘာလို့ရောဂါမရတာလဲ?
ကျနော်တို့သိတဲ့ ကြားဖူးတဲ့ရောဂါပိုးတော်တော်များများက လင်းနို့ဆီကလာတာပါ။ အဆိုးဆုံးဆိုတဲ့ ကုရအခက်ဆုံးဆိုတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေကို လင်းနို့ကသယ်ဆောင်ထားတာပါ။ အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်က လူကိုအသေအကြေဖျားစေပြီး တကိုယ်လုံးက သွေးတွေယိုထွက်ရင်း သေစေတာပါ။ ဒါလဲ လင်းနို့ကလာတာပါ။ (…လို့ယူဆထားပါတယ်။) 2002-2003 ခုနှစ်လောက်က လူတွအများကြီးကိုဒုက္ခရောက်စေခဲ့တဲ့ SARS ဆိုတဲ့ရောဂါပိုးကလဲလင်းနို့ကတဆင့် ကြောင်ကတိုး (civets) တွေကိုကူးပြီး လူဆီရောက်လာတာပါ။ တခါ MERS ဆိုတဲ့ရောဂါပိုးကလဲ လင်းနို့ကနေ ကုလားအုတ်တွေကို ကူးပြီး လူကိုဆက်ကူးပါတယ်။ အခုနောက်ဆုံး လက်ရှိ ကိုမြင့်နိုင်ကြီးကလဲ ဘယ်ကလာမှန်းငြင်းနေကြတုန်းဆိုပဲမယ့် သဘာဝမှာတော့ လင်းနို့မှာတွေ့ရတတ်ပြန်ပါတယ်။ ဆိုတော့ ဒီလင်းနို့က လူတွေကို ဒုက္ခပေးတဲ့ ပိုးပေါင်းစုံသယ်ထားပြီး သူကိုယ်တိုင်ကျ ဘာရောဂါမှမခံစားရဘူးလား။ တကယ်တမ်းက လင်းနို့က တော်တော်လေးကို ထူးဆန်းတဲ့တိရစ္ဆာန်တမျိုးပါ။ ဥပမာပြောရရင် ပျံနိုင်တဲ့ နို့တိုက်သတ္တဝါဆိုလို့ လင်းနို့ပဲရှိတာပါ။(အဲ့တာကြောင့်လဲ နာမည်မှာ “နို့”လို့ပါတာလားမသိပါ။) သူပျံသန်းတဲအခါContinue reading “ကိုမြင့်နိုင်ကြီးက လင်းနို့ကလာတာဆိုရင် လင်းနို့ကျဘာလို့ရောဂါမရတာလဲ?”
Maths & Physics memes (explanation)
ဒီ article မှာတော့ Maths နဲ့ Physics meme လေးတွေကို ရှင်းပြပေးသွားပါမယ်။ ပုံမှန် ဖတ်နေကျ article တွေလို မဟုတ်ဘဲ meme လေးတွေနဲ့ ဆိုတော့ taste တစ်မျိုး ရလိမ့်မယ်လို့မျှော်လင့်ပါတယ်။ ဒီ meme ကတော့ အလင်းရဲ့ wave-particle duality ကို ပြောပြထားတာပါ။ အလင်း (light) ဟာ အမှုန် သဘာ၀ (particle nature) လည်း ရှိသလို လှိုင်း သဘာ၀ (wave nature) လည်းရှိပါတယ်။ အမှုန် ဆိုပေမယ့် ဒြပ်ထု (mass) မရှိပါဘူး။ Photon လို့ ခေါ်တဲ့ စွမ်းအင် အထုပ် (energy packet) လေးတွေနဲ့Continue reading “Maths & Physics memes (explanation)”
ဗုဒ္ဓဟောတဲ့ ပျော်ရွှင်ခြင်းအတုယောင်တွေနဲ့ အနောက်တိုင်း စိတ်ပညာ စမ်းသပ်ချက်အဖြေများ
ဗုဒ္ဓဝါဒကို Physics နဲ့ချိတ်ဆက်ရေးတဲ့အခါ ဖတ်တဲ့လူများတဲ့အတွက် ဝမ်းသာမိပါတယ်။ခုတော့ ဘာဆက်ရေးရမလဲ စဉ်းစားမရသေးလို့ ဒီခေါင်းစဉ်ကို ရေးလိုက်တာပါ။ ဒါက ငြင်းခုန်စရာသိပ်မရှိတဲ့ Topic မို့ အရင်လို “စိတ်ရှင်းရှင်းနဲ့ဖတ်ပါ” မပြောတော့ပါဘူး။ (မပြောတော့ဘူးဆိုပြီး ခုပဲ ပြောလိုက်ပါပြီ…)အတွေးတစ်ခုတော့ ရသွားမယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယမှာတော့ ဒီလိုရေးထားပါတယ်။“အို… ရဟန်းတို့၊ မြတ်စွာဘုရားတို့ ပွင့်ထွန်းလာလျှင်ဖြစ်စေ၊ မပွင့်ထွန်းလာလျှင်ဖြစ်စေ ပြုပြင်ပေးရသော သင်္ခါရတရားတို့သည် အနိစ္စ (မတည်မြဲခြင်း)၊ ဒုက္ခ (ဆင်းရဲခြင်း)၊ အနတ္တ (အတ္တမရှိခြင်း) သဘောတရားအနေဖြင့်၊ သဘာဝနိယာမအနေဖြင့် တည်ရှိနေမည်သာတည်း။ ဤအမှန်သဘောကို မြတ်စွာဘုရားသည် သိမြင်တော်မူပြီးနောက် ထိုသဘောကို ဟောကြားတော်မူ၏၊ သင်ပြတော်မူ၏၊ မှန်ကန်ကြောင်း အတည်ပြုပေးတော်မူ၏။ ဤသို့ဖြင့် သင်္ခါရတရားတို့သည် အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တသဘောတို့ကို ထင်ရှားစေတော်မူ၏” အနှစ်ချုပ်လိုက်တော့ အရာရာမတည်မြဲဘူး၊ ဘဝဟာContinue reading “ဗုဒ္ဓဟောတဲ့ ပျော်ရွှင်ခြင်းအတုယောင်တွေနဲ့ အနောက်တိုင်း စိတ်ပညာ စမ်းသပ်ချက်အဖြေများ”
မင်းဂွတ်သီးကို သကြားနဲ့တွဲစားရင်သေတတ်တာဟုတ်လား အဖြေရှာကြခြင်း
ဒီတခါလဲ အများလက်ခံထားတဲ့ common belief လေးတခုအကြောင်း ဆွေးနွေးကြည့်ချင်ပါတယ်။ ဟိုတနေ့က အိမ်မှာ မင်းဂွတ်သီးစားကြတော့ အမြဲကြားနေကျစကားကို ထပ်ကြားရပြန်ပါတယ်။ “ဟိုကောင်လေး မင်းဂွတ်သီးစားပြီး သကြားမစားနဲ့နော်”“နိဗ္ဗာန်ကိုရက်တိုတိုနဲ့ရောက်နေဦးမယ်”တဲ့။ အဲ့တာနဲ့ လူကစဥ်းစားမိပြန်ရောတခြားအသီးတွေလဲ သကြားနဲ့တွဲစားနေတာပဲ… ဘာလို့ ဒီမင်းဂွတ်သီးကျမှ သကြားနဲ့တွဲစားရင်သေတတ်တာလဲဆိုပြီး ရှာဖွေကြည့်မိပါလေရော… လူကတော့ သိပ်မယုံချင်ဘူး။ Fruit ဆိုမှတော့ အသီးထဲမှာကိုယ်က သကြားဓာတ်ကပါပြီးသားပဲ အနည်းဆုံး Polysaccharide တို့ Sucrose တို့ Fructose တို့တော့ ပါမှာပဲ။ အိမ်သုံးသကြားဆိုတာလဲ ကြံကရတဲ့ Sucrose ပဲဆိုတော့ တွဲစားလို့ရမှာပါပေါ့။ အဲ့တာနဲ့ ရှာဖတ်မိတော့ ဒီမှာတင်မဟုတ်ဘူး၊ အာရှတိုက်ရဲ့နေရာတော်တော်များများမှာကိုက အဲ့လိုယုံကြတာဗျ။ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားမှာဆို ပညာတတ်တွေကအစ ဒါကိုယုံကြသတဲ့။ ဘာလို့ယုံတာလဲ အကြောင်းပြချက်မေးတော့ မဖြေနိုင်ပေမယ့် လူကြီးတွေပြောထားလို့ဆိုတာကြောင့် တွဲမစားကြတာပါ။ ဒါဆိုContinue reading “မင်းဂွတ်သီးကို သကြားနဲ့တွဲစားရင်သေတတ်တာဟုတ်လား အဖြေရှာကြခြင်း”