(Part 1 နဲ့ Part 2 ကိုမဖတ်ဘဲ ခုရေးမယ့်စာကိုကျော်မဖတ်သင့်ပါ)
Double Slit Experiment မှာ Detector တစ်ခုကို ကတ်ထူပြားပေါ်မှာထားခဲ့တာ မှတ်မိကြဦးမယ်ထင်ပါတယ်။
အဲ့ဒီအတွက်ကြောင့် စောင့်ကြည့်ခံရတဲ့ Electron က အပြုအမူပြောင်းလဲသွားပါတယ်။
ဉာဏ်ကြီးရှင်တွေက ဘယ်လိုထပ်စဉ်းစားလဲဆို Detector ကို ကတ်ထူပြားအနောက်နားမှာ ထားလိုက်ရင်ရောဆိုပြီး တွေးလာကြတယ်။
အဲ့ဒီလိုဆိုရင် Electron ကလည်း သူ့ကိုစောင့်ကြည့်နေတဲ့ Detector မရှိဘူးအထင်နဲ့ Wave အဖြစ် ကတ်ထူပြားပေါ်က အပေါက် ၂ပေါက်ကနေဝင်လာမှာပဲ။
ကတ်ထူပြားကနေ Wave အဖြစ်နဲ့ကျော်လာပြီး တိတ်တိတ်လေးပုန်းနေတဲ့ Detector နားရောက်မှ စောင့်ကြည့်ခံနေရပြီဆိုတာ သိသွားလိမ့်မယ်။ (နားလည်လွယ်အောင်ပြောနေခြင်းဖြစ်တယ်၊ Electron မှာအသိရှိတယ်လို့ပြောလိုခြင်းမဟုတ်ပါ)
ဒီလိုဆို Electron Superposition ဖြစ်နေတာ မြင်ရပြီပေါ့။
မှန်းချက်နဲ့နှမ်းထွက်မကိုက်ခဲ့ကြပါဘူး။
Detector ဖွင့်ထားတာကို မြင်တာနဲ့ Electron ရဲ့ Wave Function Collapse ဖြစ်သွားပြီး Particle အနေနဲ့ပဲပြုမူတော့တယ်။
ဒါနဲ့တစ်မျိုးကြံကြပြန်တယ်။
Detector ကိုအမြဲမဖွင့်ထားဘဲနဲ့ Electron က Wave အနေနဲ့ဖြတ်လာမှ ဖွင့်လိုက်ရင်ရော…
လက်ပူးလက်ကြပ်မိအောင် (Caught in the act) ဖမ်းချင်တဲ့သဘောဖြစ်တယ်။
ဒီလိုလုပ်တော့ရော အောင်မြင်လားဆို မအောင်မြင်ပြန်ပါဘူး။
Electron က Detector ကိုဖွင့်တော့မှာ ကြိုသိနေတဲ့အတိုင်းပါပဲ။
Detector ပိတ်ထားတဲ့ကာလတစ်လျှောက်လုံး Wave လိုပြုမူနေပြီး ဖွင့်လိုက်တာနဲ့ Particle လိုပဲပြုမူတော့တယ်။
ဒါကို ဘယ်လိုတွေးမိကြလဲဆို Electron တွေ အချိန်ခရီးသွားနေသလားပေါ့။
Wave အနေနဲ့ အစကလာခဲ့ပေမယ့် Detector ဖွင့်လိုက်တဲ့အချိန်မှာ အချိန်နောက်ပြန်သွားပြီး Particle အနေနဲ့ထွက်လာတယ်ဆိုပြီး ပြောကြတယ်။
ဒါပေမယ့် Quantum Mechanics ကတော့ Electron တွေအချိန်နောက်ပြန်မသွားပါဘူးလို့ ဆိုပြန်တယ်။
Schrödinger’s cat ကိုပြန်မြင်ကြည့်ပါ။
Detector ဖွင့်လိုက်ခြင်း (Observe လုပ်လိုက်ခြင်း) က ကတ်ထူးပြားရဲ့ အပေါက် ၂ပေါက်စလုံးကနေ Wave အဖြစ်နဲ့ထွက်လာတဲ့ Superposition ဖြစ်နေတဲ့ Electron ရဲ့ Wave Function ကို ပျက်စီးသွားစေတယ်။
ဒါကြောင့် ကြောင်လေး ရှင်တယ်၊ သေတယ်ဆိုတဲ့အထဲက ၁ခုခုဖြစ်သွားသလိုမျိုး Electron ကလည်း လမ်းကြောင်း ၂ ကြောင်းထဲက ၁ကြောင်းကိုရွေးချယ်လိုက်တယ်။
Electron တွေ Superposition ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားဘာမှမကျန်ခဲ့ဘူးလို့ ဆိုကြတယ်။
ဒါကို Copenhagen Interpretation လို့ခေါ်ကြတယ်။
ကြောင်လေး ရှင်သွားတာမြင်လို့ မသေသွားဘူးလို့ မယူဆတဲ့ အယူအဆနောက်တစ်ခုလည်းရှိသေးတယ်။
(Part 4 မှာဆက်ရေးသွားပါမယ်)
အပိုင်း ၃ပိုင်း အထိဖတ်လာခဲ့ပြီး ခေါင်းရှုတ်ထွေးသွားတယ်ဆိုရင် ပုံမှန်ပါပဲလို့ပြောချင်ပါတယ်။
“I think I can safely say that nobody really understands quantum mechanics” လို့ပြောခဲ့တာကတော့ Nobel ဆုရ ရူပဗေဒပညာရှင် Richard Feynman ဖြစ်ပါတယ်။
SAGAN
Next Post, Previous Post မနှိပ်ဘဲ OUO Link ကနေ ၁ပုဒ်ချင်းဝင်ဖတ်ပြီး ကူညီပါ။
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။
Science Nuts 