အောက်ပါအကြောင်းရာများသည် စာရေးသူဖတ်ရူနားလည်သလောက် ပြန်လည်တင်ပြခြင်းဖြစ်ရာ မိမိထက် တတ်သိနားလည်သောပညာရှင်များ အနေဖြင့်နားလည်သည်းခံ ထောက်ပြအကြံပြုနိုင်ပါသည်။
Personality ဆိုတဲ့စကားလုံးကို ဗမာလို ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးလို့ ဘာသာပြန်ထားကြပေမယ့်
အဓိပ္ပာယ်ကျယ်ပြန့်လှပါတယ်။
Personality ကို တချို့က
“What makes you is your personality”
လို့ဆိုပြီး သင့်ကို သင်လို့ သိသာစေတဲ့ ၊ ဖြစ်တည်စေတဲ့ ဝိသေသလက္ခဏာ အပြုအမူစိတ်ထား အားလုံးအကျုံးဝင်ပါတယ်။
သင်ဟာ ဘဝမှာ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနေထိုင်တတ်သူလား?
အရာရာကို စိတ်ပူစိုးရိမ်ပြီး အတွေးများတတ်သူလား?
အကောင်းမြင်တတ်သူလား? အဆိုးမြင်တတ်သူလား?
စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်ပြီး တော်ရုံမတုန်လှုပ်တတ်သူလား?
တချိန်လုံး drama ဆန်နေတတ်သူလား?
ဘယ်လို အကျင့်စရိုက်မျိုးပဲ ဖြစ်ဖြစ်
အားလုံးဟာ သင့်ကိုယ်ပိုင် personality typeပါပဲ။
သင်ဟာသင်ပါပဲ။ သင့် personality ဟာ ဘယ်လောက်ပဲ ကောင်းကောင်း ဘယ်လောက်ပဲဆိုးဆိုး သင့်အတွက်တော့ သင့်ကိုပုံဖော်ပေးနေမှာပါ။
တကယ်တမ်းတော့ Personality မှာ မှားယွင်းတဲ့ type ဆိုးရွားတဲ့ type စသဖြင့် မကောင်းတဲ့ personality ဆိုပြီးသတ်မှတ်ထားတာ မရှိပါဘူး။
Psychology ဘာသာရပ်မှာတော့ personality ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသော theory များ၊ ယူဆချက်များစွာ ရှိပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ personality “trait” နဲ့ “disorder” ကိုကွဲကွဲပြားပြား သိစေချင်ပါတယ်။
“Trait” ဆိုတာ အကျင့်စရိုက် တခု ဖြစ်ပြီး လူမှုပတ်ဝန်းကျင်မှာလက်ခံပါတယ်။
“Trait” က ပုံမှန်လူတိုင်းမှာ မတူညီစွာရှိပါတယ်။
အဲ့ “trait” တခုက အလွန်အကြူးဖြစ်လာပြီး လူ့ပတ်ဝန်းကျင်က လက်မခံနိုင်ဘဲ မဝင်ဆန့်ဖြစ်လာမယ်။ မိမိကိုယ်ကို ထိခိုက်လာမယ်။ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဒုက္ခပေးတာမျိုးဖြစ်လာမယ် ဆိုရင် “disorder” (ဖောက်ပြန်ခြင်း/ သွေဖီခြင်း)လို့ခေါ်ပါတယ်။
မှတ်ချက် ။ စိတ်ဝေဒနာကို ရောဂါ(disease) လို့သုံးတာထက် ဖောက်ပြန်ခြင်း/လွဲမှားခြင်း (disorder) လို့ ဆေးပညာမှာ ပိုသုံးကြပါသည်။
ပိုရှင်းသွားအောင် ဥပမာလေးပေးချင်ပါတယ်။
စာရေးသူက စိတ်မြန် စိတ်လောတတ်ပါတယ်။
ဒါက personality တခုပါ။
နောက်ပြီး တခုခုဆို အဆိုးဖက်ကစမြင်တတ်တယ်။ ဒီဟာကလဲ နောက်ထပ် personality တခုပါပဲ။ လူတယောက်မှာ personality များစွာရှိတတ်ပါတယ်။
စာရေးသူရဲ့ အကျင့်က စိတ်မြန် စိတ်လောတဲ့ အတွက် အလုပ်တွေကို မစခင်မှာ မြန်မြန်ပြီးအောင် ကြိုတင်လုပ်ထားလေ့ရှိတယ်။
ဒါဟာ personality trait တခုဖြစ်ပြီး စာရေးသူရဲ့ ကိုယ်ပိုင် အကျင့်စရိုက်တခု (trait) ဖြစ်ပါတယ်။
Trait တခုဟာ လွန်ကဲလာတဲ့အခါမှာတော့ disorder ဖြစ်လာပါတော့တယ်။ ဥပမာ
ဘယ်အရာမဆို အရင်ဆုံးဖြစ်ချင် ပြီးမြောက်ချင်လာတယ်။ သူများတွေကိုလဲ နောက်ကျမှာစိုးလို့ အတင်း push လိုက်လုပ်တယ်။
မလိုအပ်ဘဲ အလုပ်တွေကို အများကြီး ကြိုလုပ်တယ်။ အလုပ်တွေ မပြီးရင် မနေနိုင်တော့ဘူး အရမ်းကြောက်လန့်လာတယ်။ စိုးရိမ်တာတွေလွန်ကဲလာပြီး အိပ်လို့လဲမရ စားလို့လဲမစားနိုင်တွေဖြစ်ပြီး.ကျန်းမာရေးထိခိုက်လာတဲ့အဆင့်ဖြစ်လာတယ်။
ဒါဆို personality disorder ဖြစ်သွားပါပြီ။
စိတ်စောစိတ်လောတတ်တဲ့ personalityကနေ ကျန်းမာရေးထိခိုက်ပြီး အလုပ်အပေါ်အစွဲအလမ်းကြီးလာတဲ့ personality disorder အဖြစ်ကူးပြောင်းသွားတာဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဆိုရင် personality ဆိုတာရယ်
Trait ဆိုတဲ့ အကျင့်လေးတွေရယ်
Disorder ဆိုတဲ့ ဖောက်လွဲဖောက်ပြန်ဖြစ်တာရယ်ကိုရှင်းလောက်မယ်လို့ထင်ပါတယ်။
တချို့ disorder တွေက မိမိတယောက်ထဲကိုပဲထိခိုက်ပြီး အချို့ disorder တွေကတော့ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုပါ ဘေးရန်ဖြစ်စေပြီး crime များနဲ့ ဆက်နွယ်နေပါတယ်။
ဒီအကြောင်းတွေကို နောက်ထပ်အပိုင်းတွေမှာပြောပြသွားပါမယ်။
Stay tuned ပါ။
Thanks for your time!
လင်းမူ
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။
