Bitcoin အကြောင်း (Part 3)

(Part 1 နဲ့ Part 2 ကိုအရင်ဖတ်ပေးပါ)

Part 2 မှာ ဘယ်စာအုပ်ကို ယုံရမလဲဆိုတဲ့ ပြဿနာရှိလာတယ်ဆိုတာ ပြောခဲ့ပါပြီ။ ခုအပိုင်းဟာ ရှုပ်ထွေးမှာဖြစ်တဲ့အတွက် သေချာဖတ်ပေးစေလိုပါတယ်။

• 

ယုံကြည်မှုပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် စာအုပ်တစ်အုပ်ချင်းစီက Data တွေကို Block တွေခွဲလိုက်ပါတယ်။ (တစ်လလုံးစာ စာရင်းမတွက်ဘဲ တစ်ရက်စာ တစ်ရက် စာရင်းတွက်သလိုပေါ့)

Block တစ်ခုချင်းစီဟာ မှန်ကန်မှုရှိကြောင်း Proof of Work လိုပါတယ်။ (ဒါမှသာ နောက်ရက် စာရင်းနဲ့ပေါင်းပြီး လကုန်တဲ့အခါ လချုပ်စာရင်းလုပ်လို့ရမှာပါ)

Proof of Work ဆိုတာလည်း နံပါတ် ၁ခုပါပဲ။
ကိုယ့် Block ထဲက Data တွေနဲ့ Proof of Work နံပါတ်နဲ့ ပေါင်းပြီး Algorithm တစ်ခု (SHA256 algorithm) Run လိုက်တဲ့အခါ ထိပ်မှာ Zero အများကြီးနဲ့ ဂဏန်းတစ်ခုရလာတယ်။ (Zero အလုံး ၃၀ နဲ့စတဲ့ဂဏန်းတစ်ခုဆိုကြပါစို့)
အဲ့ဒါကို Hash လို့ခေါ်ပါတယ်။

Block တစ်ခုရဲ့ Hash က နောက် Block တစ်ခုရဲ့ Hash အပေါ်မှာလွှမ်းမိုးနိုင်ပါတယ်။

ရှင်းအောင်ပြောရရင် တစ်နေ့စာ စာရင်းတွက်တာကို Block လို့မြင်လိုက်ပါ။
ဒုတိယနေ့မှာ ပထမနေ့စာရင်းကိုပါ ထည့်ပေါင်းမယ့်အတွက် ပထမနေ့စာရင်းက မှန်ကန်နေဖို့လိုပါတယ်။
အဲ့ဒီအတွက် ပထမနေ့စာရင်းဟာ မှန်ကန်ကြောင်းပြပေးတာက Proof of Work ပါပဲ။
Hash ဆိုတာကတော့ ပထမနေ့စာရင်းနဲ့ ဒုတိယနေ့စာရင်းကို ကွန်ပြူတာနည်းအရချိတ်ဆက်ပေးတဲ့ဟာလို့ မြင်ကြည့်ပါ။
သူက စာအုပ်တစ်အုပ်လုံးကို ချိတ်ဆက်ပေးထားတာပါ။
ပထမနေ့စာရင်းကို လိမ်ချင်လို့ ပြောင်းလိုက်တဲ့အခါ ပထမနေ့နဲ့ဒုတိယနေ့ ချိတ်ထားတဲ့ Hash ပြောင်းသွားမှာဖြစ်ပြီး လကုန်တဲ့အထိချိတ်ထားတဲ့ Hash နံပါတ်တွေ အကုန်ပြောင်းကုန်မှာပါ။
အဲ့ဒီအခါမှာ အပေါ်မှာပြောခဲ့တဲ့ Zero အလုံး ၃၀ နဲ့စတဲ့ Hash ရအောင် Block ၁ခုချင်းအတွက် ပြန်ရှာရပါလိမ့်မယ်။ (နားမလည်ရင် Number 1 ပုံကိုပြန်ကြည့်ပါ)

အပေါ်ကပြောတာကို နားလည်ရင် Bitcoin Mining အကြောင်းကို ဆက်ပြောပါမယ်။
စာအုပ်ထဲမှာမှတ်ထားတယ်လို့ ပြောခဲ့ပေမယ့် တကယ့်တကယ်မှာ Block Chain တွေပဲရှိတာပါ။
ဆိုတော့… Block အသစ်တွေ ဖန်တီးပေးဖို့လိုလာတယ်။
A, B, C, D ၄ယောက် သူတို့အချင်းချင်းငွေပေး ငွေယူလုပ်နေကြတဲ့ဟာကို
ကိုယ့်စီမှာလည်း ပေါ်တယ်။
အဲ့ဒီ အချက်အလက်ကို စုပြီး Block တစ်ခုလုပ်လိုက်တယ်။ အဲ့ဒီ Block မှာ Zero အလုံး ၃၀ နဲ့စတဲ့ဂဏန်း (Hash) ကို ရှာလိုက်တယ်။ တွေ့သွားတဲ့အခါ ရှာတွေ့တဲ့သူက အဲ့ဒီဂဏန်းကို ကြေညာလိုက်တယ်။
ပြောရရင် စာအုပ်ထဲမှာ ဆက်ပြီးမှတ်ဖို့ စာရွက်ကုန်သွားလို့ စာရွက်တွေထပ်ဖြည့်ပေးတဲ့လူလိုပါပဲ။

အဲ့ဒီလူကို သူ့ရဲ့အကျိုးပြုမှုအတွက် တန်ရာတန်ကြေးပေးတဲ့အနေနဲ့ Block Reward တစ်ခု (Cryptocurrency) ပေးပါတယ်။
ထူးခြားတာက အဲ့ဒီပေးတဲ့ပိုက်ဆံက ဘယ်သူ့ဆီကမှလာတာမဟုတ်ပါဘူး။ အဲ့ဒီအတွက်ကြောင့်မို့ Signature လည်းမရှိပါဘူး။
အဲ့ဒီအတွက်ကြောင့် Block တစ်ခုအသစ်ဖြစ်လာတိုင်း ငွေလည်းတိုးလာပါတယ်။
ဒါကို Mining လုပ်တယ်လို့ခေါ်တာပါ။

Miner တွေက သူများတွေသုံးဖို့အတွက် Block အသစ်ရှာပေးတဲ့သူတွေပါပဲ။
Miner တွေအတွက် Block အသစ်ရှာရတာဟာ ထီထိုးရသလိုပါပဲ။
Zero အလုံး ၃၀ နဲ့စတဲ့ဂဏန်းကို ခန့်မှန်းပြီး ရအောင်ရှာရတာဖြစ်တဲ့အတွက် ကံနဲ့လည်းဆိုင်ပါတယ်။

အလုပ်မရှုပ်ချင်လို့ Cryptocurrency ကို အသုံးပြုလိုတဲ့လူတစ်ယောက်အနေနဲ့ ကိုယ့်စီကို ရောက်လာတဲ့ အဝင်အထွက်စာရင်းက မှန်လား၊ မှားလားခေါင်းစားနေစရာမလိုတော့ဘဲ Block အသစ်တစ်ခုဖြစ်လာတာကို စောင့်လိုက်ယုံပါပဲ။

ဆိုတော့… Block အသစ် ကြေညာတာ ၂ခုဖြစ်နေတယ်ဆိုပါစို့။
ဘာကို ယုံရမလဲဆိုရင် Computational Work (တွက်ချက်မှု) အများဆုံးလုပ်ထားတဲ့ (Block Chain) ရှည်တဲ့ Block ကိုယုံသင့်ပါတယ်။ (Part 2 မှာပြောခဲ့တဲ့အတိုင်းပါပဲ)

ဒါကြောင့် ကိုယ့်စီကို စရောက်လာတဲ့ Block အသစ်တစ်ခုကိုမယုံသင့်သေးပါဘူး။
သူ့နောက်မှာ Block တွေများများပါလာမှ ကြားထဲက Block တစ်ခုဟာ မှန်ကန်ကြောင်း ယုံသင့်ပါတယ်။

ဒါဟာ ဗဟိုထိန်းချုပ်မှုမရှိတဲ့ငွေကြေးတစ်ခုဖြစ်လာပါပြီ။
ယုံကြည်မှုရအောင် အာမခံပေးမယ့် အလယ်လူ (အစိုးရ၊ ဘဏ်) ကို ဖြုတ်လိုက်တဲ့သဘောပါ။

Miner များလေလေ Block များလေလေဖြစ်တာမို့ Bitcoin က သူ့ရဲ့ Hash မှာပါဖို့လိုအပ်တဲ့ Zero အလုံးရေကို တဖြည်းဖြည်းနဲ့တိုးတိုးလာပါတယ်။
ဒါကြောင့် Bitcoin မှာ Block အသစ်တစ်ခုဖြစ်ဖို့ ၁၀ မိနစ်ကြာပါတယ်။
(တခြား Cryptocurrency တွေနဲ့ယှဉ်ရင် တော်တော်ကြာပါတယ်)

Bitcoin မှာတကယ်လည်ပတ်နေတဲ့ငွေတွေက Block Reward ကနေလာတာပါ။
အစောပိုင်းကာလတွေတုန်းက Block တစ်ခုကို 50 Bitcoin ရခဲ့ပေမယ့် နောက်ပိုင်းမှာ (၄နှစ်တစ်ခါ) ရမယ့် Bitcoin က တစ်ဝက်လျော့သွားပါတယ်။

2021 မှာတော့ Block တစ်ခုလုပ်ရင် 6.25 Bitcoin ပဲရပါတော့တယ်။
အဲ့လိုလျော့လျော့သွားတဲ့အတွက် စျေးကွက်ထဲမှာ Bitcoin ပေါင်း 21,000,000 ထက်ပိုမရှိနိုင်တော့ပါဘူး။

Miner တွေအနေနဲ့ တဖြည်းဖြည်းရတာနည်းလာပေမယ့် လုံးဝမရတော့တဲ့အထိလည်း မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။
Block အသစ်လုပ်လို့ရတဲ့ Bitcoin နည်းနေရင်တောင် သူတို့လုပ်လိုက်တဲ့ Block မှာ ပါချင်တဲ့လူတွေက Tip သဘောမျိုးပေးကြပါတယ်။

Bitcoin Block ၁ခုကို Transaction ပေါင်း ၂၄၀၀ ပဲခွင့်ပြုတဲ့အတွက် အဲ့ဒီထက်ပိုသွားရင်၊ ကိုယ်ကနောက်ကျနေရင် နောက် Block တစ်ခုကိုစောင့်ရမှာပါ။
အဲ့ဒီတော့ Bitcoin သုံးတဲ့လူတွေက နောက်အသစ်ဖြစ်လာမယ့် Block မှာသူတို့ရဲ့ Transaction ကိုထည့်ပေးအောင် Miner တွေကို Tip သဘောမျိုးနဲ့ Bitcoin အနည်းငယ်ကို ပေးကြတယ်။

ကျွန်တော်ဒီစာကို ရေးနေတဲ့အချိန်မှာတော့ 1 Bitcoin ကို $33,029.52 စျေးပေါက်ပါတယ်။ 1$ ကို 1600 ကျပ်နဲ့တွက်လိုက်ရင် 1 Bitcoin ကို သိန်း ၅၂၀ ကျော်တန်ပါတယ်။

Bitcoin ဝယ်သင့်လားဆိုတာကိုတော့ ကျွန်တော့အနေနဲ့ဘာမှ မပြောလိုပါဘူး။
သူဟာ စျေးမငြိမ်ဘဲ အတက်အကျ ကြမ်းတဲ့အတွက် အရမ်းမြတ်သွားနိုင်သလို ခွက်ခွက်လန်အောင်လည်း ရှုံးသွားနိုင်ပါတယ်။ Risk ရော Reward ရောများပါတယ်။
အချိန်တိုတိုနဲ့သူဋ္ဌေးဖြစ်နိုင်သလို ခွေးလည်းဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။

Bitcoin စျေးကွက်က ဘယ်လောက်တောင် မငြိမ်သလဲဆို Elon Musk က သူ့ရဲ့ Twitter ပေါ်မှာ Cryptocurrency ကိုသူမကြိုက်တော့ဘူးလို့ တင်လိုက်တာနဲ့ စျေးတွေပြုတ်ကျကုန်တာပါပဲ။
သူက ဘာလို့မကြိုက်ရသလဲဆို Bitcoin Mining လုပ်တဲ့အခါမှာ သုံးရတဲ့ Energy ကအရမ်းများပြီး ပတ်ဝန်းကျင်အတွက် မကောင်းဘူးလို့သိနေလို့ပါ။

• 

ပြီးတော့ ထီထိုးရသလိုဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့် လူတိုင်း Mining လုပ်ပေမယ့် တစ်ယောက်ကပဲကံထူးရှင်ဖြစ်တာပါ။ Energy တွေအလဟသတ်ကုန်သွားသလိုပဲဆိုပြီး လေ့လာမှုတွေက ဆိုပါတယ်။

SAGAN

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။