လူတိုင်းဟာ ကိုယ်စိတ်ဝင်စားတဲ့အရာတွေကိုတော့ သိချင်စိတ်ပျင်းပြကြတာချည်းပါပဲ။
ဒါကြောင့်လဲ (Celebrity တစ်ယောက်၏) သင်မသိသေးသော အချက်များ၊ လူ ၉၉% ကမှန်အောင်မဖြေနိုင်သော ပုစ္ဆာ စတဲ့ Clickbait ဆန်ဆန် Post တွေကို လူတွေစိတ်ဝင်စားကြတာဖြစ်တယ်။
ဒီလိုလုပ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် Information Gap ကိုဖြစ်သွားစေတယ်။
ငါမသိနေတာ ဘာများလဲ၊ ငါက မှန်တဲ့ ၁% ထဲမှာပါနေမလားစတဲ့ အတွေးတွေဝင်သွားပြီး အဲ့ဒီ Post တွေကို ဝင်ဖတ်ကြတာပဲ။
(လေ့လာကြည့်ရသလောက် ကျွန်တော်တို့စာတွေကို ခေါင်းစဉ်ပေးတဲ့အခါမှာလည်း ခုလို Information Gap ဖြစ်သွားအောင်ပေးနိုင်ရင် ဖတ်တဲ့သူများတာပဲ)
နောက်ပြီး လူတိုင်းကြုံဖူးတဲ့ကိစ္စကတော့ ဆယ်တန်းအမှတ်စာရင်းတွေကို ကြိုသိချင်တဲ့ပြဿနာပါပဲ။ မိဘတွေက ပိုဆိုးတယ်။
အဲ့ဒီအတွက်ကြောင့် အမှတ်စာရင်း (သို့) ဂုဏ်ထူးကို ကြိုကြည့်ပေးပြီး ပိုက်ဆံတောင်းတဲ့စျေးကွက်တစ်ခုပေါ်လာတာပဲ။
တကယ်ဆိုရင် ကြိုသိလည်း ဒီအမှတ်၊ ကြိုမသိလည်း ဒီအမှတ်ပါပဲ။
ဗေဒင်မေးတယ်ဆိုတာလည်း ဒီစိတ်ကိုပြေပျောက်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းတစ်မျိုးသာဖြစ်တယ်။
ဆိုတော့… လူတိုင်းမှာ စပ်စုချင်တဲ့စိတ်၊ သိချင်တဲ့စိတ်အခံလေးတွေတော့ ရှိကြတယ်ပေါ့။
လူတွေတင်မဟုတ်ဘူး မျောက်တွေကလည်း စပ်စုကြတာပဲ၊ ကြိုသိချင်ကြတာပဲ။
သူတို့ရမယ့် ဆု (အစားအစာ၊ ရေ) ထဲက တစ်ချို့တစ်ဝက် အဆုံးရှုံးခံပြီးတော့ကို ကြိုသိချင်ကြတာပါ။ (စမ်းသပ်တာကို စာရှည်မှာကြောက်လို့ ထည့်မရေးတော့ပါဘူး)
ဒါပေမယ့် လူတွေက နေရာတိုင်းမှာတော့ အဲ့ဒီလိုစိတ်မျိုးရှိမနေပြန်ဘူး။
ဥပမာပြရရင် လေယာဉ်ပျံစပြီးမပျံသန်းခင် ဝန်ထမ်းတွေက ခရီးသည်တွေကို အရေးပေါ်အခြေအနေမှာ ဘယ်ပစ္စည်းကို ဘယ်လိုသုံးပါ၊ အရေးပေါ်ထွက်ပေါက်က ဘယ်နားမှာပါ စသဖြင့် အသက်မသေဖို့လိုအပ်တဲ့ Instructions တွေကို ပေးကြတယ်။
နေရာတိုင်းသိချင်တယ်လို့ထင်ရတဲ့ လူတွေက ဒါမျိုးကျတော့ သေချာနားမထောင်တတ်ကြဘူးလို့ လေ့လာမှုတွေအရဆိုတယ်။
တကယ်ဆိုရင် ဘေးကြုံလာတဲ့အခါ ကိုယ့်အသက်ကို ကယ်လိုက်နိုင်တဲ့အချက်တွေအကြောင်း ပြောနေတာကို Celebrity အကြောင်းထက်တော့ ပိုစိတ်ဝင်စားသင့်တာပေါ့။
(လေယာဉ်ပျံစီးနေကြမို့ စိတ်မဝင်စားတာဖြစ်မယ်လို့ ဆိုစရာရှိတယ်၊ ဒါပေမယ့် လေယာဉ်တစ်မျိုးနဲ့တစ်မျိုး Safety Protocols တွေမတူတာမို့ သေချာနားထောင်သင့်ပါတယ်)
ဘာလို့နားမထောင်ရသလဲဆိုတော့ အရေးပေါ်အခြေအနေဖြစ်လာခဲ့ရင်… ဆိုတဲ့ သတင်းဆိုးကို ကြိုမတွေးချင်လို့ဖြစ်တယ်။
လူတစ်ယောက်မှာ တစ်ကိုယ်ရည်တစ်ကာယ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းတွေကျသွားမယ်၊ လှုပ်ရှားမှုတွေ ပုံမှန်မဟုတ်တော့ဘူး၊ စကားလည်းကောင်းကောင်းမပြောနိုင်တော့ဘူး၊ ကုသဖို့ ဆေးလည်းမပေါ်သေးဘူး၊ နောက် ၁ဝနှစ်ကနေ အနှစ် ၂၀ ကြားသေနိုင်တဲ့ရောဂါတစ်ခု ရှိဖို့ 50% chance ရှိတယ်ဆိုပါစို့။
သူ့အနေနဲ့ ဒီရောဂါရှိမရှိသိဖို့ ဆေးစစ်ကြည့်တာနဲ့ 100% သေချာသိနိုင်တယ်။
သူစစ်မယ်ထင်လား? မသေချာမရေရာတဲ့ဘဝနဲ့ ဆက်နေမလား?
ဒီရောဂါကို Hypothetical လို့ထင်ကောင်းထင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မဟုတ်ပါ။ လက်တွေ့မှာတကယ်ရှိပါတယ်။
Huntington’s disease လို့ခေါ်ပါတယ်။ လွယ်လွယ်ပြောရရင် Gene တစ်ခုပျက်လို့ဖြစ်တဲ့ရောဂါပါ။
(Spoiler Alert: House M.D Series ထဲမှာပါတဲ့ Thirteen ရဲ့ ရောဂါပါ)
ဒီတော့ ဆေးစစ်ဖို့ ဒီ gene ကို သယ်ဆောင်ထားနိုင်တဲ့လူတွေကို ရွေးရတာပေ့ါ။ သူတို့ကိုမေးတော့ 40-70% လောက်က ဆေးစစ်မယ်လို့ပြောကြတယ်။
ဒါပေမယ့် တကယ်လာ အစစ်ခံတာက 10-20% ပဲရှိတယ်။
သတင်းဆိုးကို မသိချင်ကြဘူး။
ဒါကို လူကြီးတွေမှာလည်း တွေ့ရတာပဲ။
Cholesterol တက်နေမှာကြောက်တယ်၊ သွေးတိုးနေမှာကြောက်တယ်၊ ဆီးချိုတက်နေမှာကြောက်တယ်။
ဒါနဲ့ပဲ ဆေးအစစ်မခံချင်ကြတော့ဘူး။
အနာသိရင် ဆေးရှိတယ်ဆိုတာကို သိပေမယ့် အံ့သြဖို့ကောင်းတာက သတင်းဆိုးကို မကြားချင်လို့ ဆေးအစစ်မခံချင်တဲ့လူတွေ များနေတာပဲ။
ဒီတော့ ကောက်ချက်ဆွဲလို့ရတာက လူတွေသည် သူတို့စိတ်ပျော်ရွှင်ရမယ်လို့ ထင်တဲ့ကိစ္စတွေကို စိတ်ဝင်စားကြတယ်၊ သတင်းကောင်းကို ကြိုပြီးကြားလိုကြတယ်။
ဒါပေမယ့် သတင်းဆိုးကြားရမယ်လို့ ထင်ရင်တော့ သိပ်စိတ်မဝင်စားတော့ဘဲ ရှောင်ဖယ်ရှောင်ဖယ်ဖြစ်သွားတတ်တယ်။
ဒါက အမြဲတော့မမှန်နေပါဘူး။
ဘာလို့လဲဆို မကောင်းတဲ့သတင်းကိုမကြားချင်လို့ မစစ်ဆေးဘဲနေခဲ့ပေမယ့် ခန္ဓာကိုယ်မှာ တစ်ခုခု မကောင်းဘူးလို့ခံစားလာရတဲ့အခါ ဟုတ်များဟုတ်နေမလားဆိုပြီး စစ်ဆေးဖို့ကို အာရုံဝင်စားလာကြတယ်။
ဥပမာ ပုံမှန်သွေးပေါင်ချိန်မတိုင်း၊ ဆီးချိုမစစ်ခဲ့ပေမယ့် ခေါင်းမူးတယ်၊ အမြင်တွေဝါးလာတယ်လို့ ခံစားလာရရင်တော့ ဆေးခန်းကိုပြေးပြီး စစ်ဆေးတတ်ကြပါတယ်။
Huntington’s disease ရှိတဲ့သူတွေလည်း အဲ့ဒီလိုပါပဲ။ လှုပ်ရှားရတာမူမမှန်လာတဲ့အချိန်မှာတော့ တော်တော်များများက ဆေးစစ်လိုက်ကြတာပါပဲ။
ဒီလောက်နဲ့တင် မပြီးသေးပါဘူး။ စိတ်ပညာရှင်တွေက Volunteer တွေကို Electric Shock ပေးပြီး စမ်းသပ်မှုတစ်ခုလုပ်ခဲ့တယ်။ (Shock ပေးရတာတော်တော်ကြိုက်တဲ့ Psychologist တွေပါ…)
Electrode တစ်ခုကို Volunteer ရဲ့ ခြေထောက်မှာတပ်ပေးထားပြီး Shock ပေးတာမျိုးပါ။
Headphone တစ်ခုကိုလည်းပေးထားပြီး Channel ၂ခုကို စိတ်ရှိတိုင်းပြောင်းနိုင်အောင် စီစဉ်ပေးထားတယ်။
တစ်ခုက Music တွေလာနေတယ် (စိတ်ပြေလက်ပျောက်ဖြစ်အောင်)၊ နောက်တစ်ခုက Information ပဲပေးတယ်၊ Shock လာခံနီးမှာ Warning ပေးတဲ့အသံတစ်ခုကြားရတယ်။ အဲ့ဒီအခါမှာ Volunteer က Shock မလာအောင် ခလုတ်တစ်ခုကို နှိပ်နိုင်တယ်။
ဒါဆိုရင် Volunteer တွေ ဘယ် Channel ကိုနားထောင်နေမလဲဆိုတာ စဉ်းစားနေစရာတောင်မလိုဘူး။ Information Channel ကိုပဲနားထောင်မှာပေါ့။
ဒါပေမယ့် ၄ယောက်မှာ ၁ယောက်က ဓာတ်အလိုက်ခံပြီးတော့ Music Channel ကိုနားထောင်နေတယ်။ (သီချင်းတော်တော်ကြိုက်ပုံရတယ်…)
အဲ့ဒီတော့ သူတို့ရဲ့ နှလုံးခုန်နှုန်း၊ အသက်ရှုနှုန်းတွေကို တိုင်းကြည့်တဲ့အခါ စိတ်ပြေလက်ပျောက်သီချင်းနားထောင်တဲ့ လူတွေဟာ Information Channel ကိုနားထောင်သူတွေထက် ပိုပြီးတော့ စိုးရိမ်မှုများနေတာတွေ့ရတယ်။
ဒီလောက်နဲ့မကျေနပ်သေးဘူး။ တစ်မျိုးပြောင်းပြီး စမ်းကြပြန်တယ်။
ခုချိန်မှာ Information Channel ကိုနားထောင်နေတာက Shock အရိုက်မခံရအောင် ကာကွယ်လို့ရနေလို့ပဲ ဆိုပြီးယူဆလိုက်တယ်။
ဒီတစ်ခါမှာတော့ ကြိုတော့သိမယ်၊ Shock မရအောင် ခလုတ်နှိပ်လို့မရတော့ဘူး။
(လူတိုင်း ဓာတ်လိုက်စေရမယ်ပေါ့…)
စာဖတ်သူအနေနဲ့ရော ခုချိန်မျိုးမှာ ဘယ် Channel ကိုနားထောင်နေမလဲ?
စမ်းသပ်မှုအရတော့ 45% က Information Channel ကိုဆက်ပြီးနားထောင်ကြတယ်လို့ဆိုတယ်။
ကျန်တဲ့လူတွေကတော့ စိတ်ပြေရာပြေကြောင်း Music Channel နဲ့ အာရုံလွှဲထားကြတာပေါ့။
ဒီအချိန်မှာလည်း Music နားထောင်ပြီး စိတ်ပြောင်းထားတဲ့လူတွေမှာ စိုးရိမ်စိတ်တွေ ပိုနေတယ်။
Shock လာမှာကို ကြိုသိစေတဲ့ Information Channel ကို နားထောင်တဲ့လူတွေက စိုးရိမ်စိတ် ပိုနည်းနေတယ်။
ဒါဟာဘာကိုပြသလဲဆိုရင် မကောင်းတဲ့သတင်းကို ကြိုသိခြင်းက မသိခြင်းထက်ပိုပြီး စိတ်သက်သာရာရစေတယ်ဆိုတာပဲ။
ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်လုပ်ကိုင်နေတဲ့ ပုံစံနဲ့တော့ ဆန့်ကျင်ဘက်လိုပဲ။
သတင်းကောင်းဆို ပိုပြီးသိလိုပေမယ့် သတင်းဆိုးဖြစ်မယ်လို့ထင်ရင် နောက်ကို ပို့ထားတတ်ကြတယ်။ ဒါဟာ အပြစ်တော့ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါပေမယ့် တစ်ခုခုများဖြစ်နေမလားဆိုတဲ့ စိုးရိမ်စိတ်နဲ့ နေနေရမှာထက်စာရင် အဖြူအမဲသဲသဲကွဲကွဲသိသွားတာက ပိုကောင်းပါတယ်။
ဒီအတွက်ကြောင့် ကိုယ်သိလာရတဲ့သတင်းဟာ သတင်းဆိုးဖြစ်နေခဲ့ရင်တောင် ပြင်ဆင်ဖို့အတွက် အချိန်တစ်ခုလုံလုံလောက်လောက် ရတာပေါ့။
SAGAN
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။
