သံသရာခရီးသွားများနှင့် ဝမ်းနည်းမှတ်တမ်း

ဘဝသံသရာကို ခရီးတခုလို့ဆိုကြရင် ကျနော်တို့အားလုံးက ခရီးသွားတွေပါပဲ။

ခရီးသွားနေကြရင်း ကြုံလာသမျှကိစ္စတွေက ပျော်စရာတွေလဲရှိသလို ဝမ်းနည်းစရာတွေလဲ မလွဲမသွေကြုံရမှာပါ။

ဝမ်းသာစရာကြုံရင် လူတွေအတွက် ရင်ဆိုင်ဖို့ မခက်ခဲပေမယ့်

ဝမ်းနည်းပူဆွေးစရာတွေကြုံလာရင်တော့ ဖြတ်ကျော်ဖို့ အတော်လေးခက်ခဲပါတယ်။

• 

စိတ်ညစ်စရာတွေကလဲ တချိန်ချိန်တော့ လူတိုင်းကြုံရမှာပဲမို့ စိတ်ကိုကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားဖို့လိုပါမယ်။

လမ်းမှာချော်လဲတာ ၊ ပိုက်ဆံအိတ်ကျပျောက်တာ စတဲ့ အသေးစားစိတ်ညစ်စရာတွေရှိသလို

မိသားစုဝင်နဲ့ ခွဲခွာရတာ၊ မိဘတပါးပါး ကွယ်လွန်သွားတာ ၊ ချစ်ခင်ရတဲ့ သူတယောက်ယောက်ကို လက်လွတ်ဆုံးရှုံးရတာ စတဲ့ ကြီးမားတဲ့ စိတ်ဒုက္ခတွေကိုလဲ ကြုံကြရမှာပါ။

ဒီလိုကြုံလာရင် စိတ်ပညာအရ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်တဲ့
ဝမ်းနည်းမှုဖြစ်စဥ် (Normal Grief stages) တွေကို သိထားပါက မိမိကိုယ်ကို ဆင်ခြင်တွေးတောမိပြီး အနည်းငယ်စိတ်သက်သာရာရအောင် နေထိုင်နိုင်မှာပါ။

ပုံမှန်လူတယောက်ရဲ့ ဝမ်းနည်းမှုအဆင့် ၅ဆင့်မှာ

ပထမအဆင့်ကတော့
“Denial” (လက်မခံနိုင်ခြင်း) ဖြစ်ပါတယ်။

စိတ်ညစ်စရာ ကံဆိုးမှုကြီးကို လက်မခံနိုင်ဘဲ ငြင်းဆန်နေမိတာက ပထမဆုံးဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်။

မိဘကွယ်လွန်သွားတာကို လက်မခံနိုင်တာ ၊ ချစ်သူက လမ်းခွဲသွားတာကို Emotional ဖြစ်ပြီး
မယုံကြည်နိုင်တာ စတာတွေဟာ Denial အဆင့်ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်တဆင့်ကတော့ “Anger” (ဒေါသထွက်ခြင်း)အဆင့်ဖြစ်ပါတယ်။

မိမိမှာမှ ဒီလိုကံဆိုးတာကြုံရတယ် ၊ စိတ်ညစ်စရာကြုံရတယ်ဆိုပြီး ဒေါသထွက်လာတာ စိတ်ကြီးလာတာတွေဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။

ကံတရားကို မမျှတဘူးဆိုပြီး ဒေါသထွက်ကြသလို မိမိကိုယ့်ကို (သို့) ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ကိုပါ စိတ်ဆိုး
နာကျည်းတတ်ပါတယ်။

ဒေါသထွက်တဲ့အဆင့်ကိုကျော်လွန်သွားရင်တော့
“Bargaining” (အပေးအယူလုပ်ခြင်း ၊ ညှိယူပြောင်းလဲခြင်း) အဆင့်ကိုရောက်လာပါတယ်။

ဒီအဆင့်မှာတော့ စိတ်သောကရောက်နေသူတွေက ဒီအခြေနေကို ပြန်ပြီးများကောင်းလာမလားဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ သူတို့အပြုအမူတွေကို ပြောင်းလဲဖို့ကြိုးစားကြပါတယ်။

“ဒီကိစ္စက ငါမကောင်းလို့ဖြစ်ရတာ ၊ ငါညံ့လို့ဖြစ်ရတာ ငါပိုကောင်းအောင်လုပ်လိုက်မယ်…ဒါဆို အခြေနေတွေ အရင်ကလိုပဲပြန်ကောင်းသွားမှာပါ”ဆိုပြီး အတင်းကောင်းအောင် ကြိုးစားတတ်တဲ့ အဆင့်ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်တဆင့်မှာတော့ “Despair” or “Depression” (စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း) ဖြစ်လာပြီး တဖြေးဖြေး စိတ်ညစ်စရာတွေနဲ့ စိတ်မောလူမောဖြစ်လာရပါတယ်။

စိတ်ညစ်စရာတွေကို ပိုကောင်းအောင်လုပ်လို့လဲမရ၊ ပြန်ပြင်လို့လဲမရတော့တာကို သိလိုက်ရတော့
စိတ်ပျက်လာပြီး depressed ဖြစ်လာပါတော့တယ်။

နောက်ဆုံးအဆင့်မှာတော့ စိတ်ညစ်စရာတွေ ပူဆွေးသောကတွေကို ရှောင်ပြေးလို့မရတော့ဘဲ “Acceptance” (လက်ခံလိုက်ရခြင်း) ဆိုတဲ့အခြေနေကိုရောက်လာပါတော့တယ်။

လက်ရှိအခြေအနေကို လက်ခံလိုက်ပြီး ရှေ့ဆက်ဖို့ တတ်နိုင်သမျှ ကြိုးစားတာကသာ ဒီသောကတွေကို ဖြေဖျောက်ဖို့ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းပဲဆိုတာ နားလည်လာရပါတယ်။

• 

ဒီအဆင့်တွေကတော့ Normal လူတယောက်မှာ တွေ့ရတတ်တဲ့ ဝမ်းနည်းမှုဖြစ်စဥ်ပဲဖြစ်ပြီး လူတိုင်းမှာ အဆင့် ၅ဆင့်လုံး စုံအောင် တွေ့ရချင်မှတွေ့ရမှာပါ။

ဒီအစဥ်အတိုင်းလဲ တွေ့ရချင်မှတွေ့ရမှာဖြစ်ပြီး တချိန်ထဲမှာလဲ လူတယောက်က အဆင့် ၂မျိုး တပြိုင်ထဲခံစားရနိုင်ပါတယ်။

ဥပမာ – စိတ်ဓာတ်လဲကျ လက်လဲလက်မခံနိုင်ဖြစ်နေတာမျိုးပါ။

• 

ဒီအဆင့်တွေကို ကောင်းစွာ ခံနိုင်ရည်မရှိဘဲ ရေရှည်ခံစားနေ ဝမ်းနည်းနေရင်တော့ တဖြေးဖြေး စိတ်ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်လာပြီး စိတ်ဝေဒနာခံစားရနိုင်ပါတယ်။

စာဖတ်သူတို့ အားလုံး ဝမ်းနည်းစရာတွေကြုံလာတဲ့အခါ ခံနိုင်ရည်ရှိစွာဖြတ်ကျော်နိုင်ကြပါစေလို့
ဆန္ဒပြုရင်း…..

Thanks for your time!

လင်းမူ

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။