အာကာသတွင်းနက်များ (Black Holes) အကြောင်း (ကြယ်တွေဘယ်လို သေဆုံးကြသလဲ, Part 3)

(Part 1 & 2 အရင်ဖတ်ပေးရင် ပိုနားလည်ပါလိမ့်မယ်)

ကြယ်တစ်ခုသေဆုံးတဲ့အခါ သူ့ရဲ့အရွယ်အစားပေါ်မူတည်ပြီး White Dwarf Star ဖြစ်ချင်ဖြစ်မယ်၊ Neutron Star ဖြစ်ချင်ဖြစ်မယ်၊ Black Hole ဖြစ်ချင်ဖြစ်မယ်။

အခုပြောမယ့် Black Hole ကတော့ ကြယ်အကြီးစားတွေ သေဆုံးတဲ့အချိန်မှာဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် Neutron Star ၂လုံး ဝင်တိုက်တဲ့အခါလည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
(ဘယ်လိုတွေ ဖြစ်လာလဲဆိုတာ အရင်အပိုင်းတွေမှာ ရေးပြီးပြီမို့ ဆက်မရေးတော့ပါဘူး)

Black Hole ဆိုတာ Gravity (ဆွဲအား) အလွန်များတဲ့အတွက် သူ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာရှိတဲ့ ဟင်းလင်းပြင်အချိန် (Spacetime) ကွေးညွတ်လွန်းသွားပြီး ကိုယ်ပိုင်စကြဝဠာ အသေးစားလေးတစ်ခုဖြစ်သွားတာပါ။
(မြင်အောင်ပြောရရင် ဂျုံအပြားလေးကို ကိုယ့်လက်အားနဲ့ညှစ်လိုက်တဲ့အခါ အလုံးဖြစ်သွားသလိုပါပဲ၊ ဒီလောက်တော့ မရိုးရှင်းပါဘူး)

ဘယ်လောက်တောင် ဆွဲအားများသလဲဆိုရင် Electromagnetic Radiation တစ်ခုဖြစ်တဲ့ အလင်းတောင် သူ့ဆီကနေ လွတ်အောင်ရုန်းမထွက်နိုင်ပါဘူး။ အလင်းက Black Hole ထဲမှာပဲ တဝဲလည်လည်ဖြစ်နေပါတယ်။
ဒါကြောင့် Black Hole တွေရဲ့အတွင်းထဲမှာ ဘာတွေဖြစ်နေလဲဆိုတာ သေသေချာချာမသိကြသေးပါဘူး။ (အလင်းမျက်စိထဲရောက်လာမှ မြင်နိုင်မှာမို့ အလင်းတောင် မလွတ်နိုင်တဲ့ Black Hole အတွင်းထဲက ကိစ္စတွေကို မသိနိုင်တာ အဆန်းတော့မဟုတ်ပါ)

ကြယ်တစ်လုံးဟာ လုံလောက်အောင်ကြီးမားသွားရင် သူ့ရဲ့လွတ်မြောက်အလျင် (Escape Velocity) က အလင်းအလျင်နဲ့သွားတူနိုင်တယ်။
ဒါကြောင့် အလင်းတောင် မလွတ်တော့တာပါ။

Escape Velocity က ဘာလဲဆိုတာ မြင်အောင်ပြောရရင် ကမ္ဘာကနေ အာကသထဲသွားဖို့ ဒုံးပျံတွေလိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အာကာသထဲရောက်တဲ့အခါမှာတော့ အဲ့ဒီဒုံးပျံတွေကို ဖြုတ်ပြီး ဦးပိုင်းက လေယာဉ် (Space Shuttle) နဲ့သာ ခရီးဆက်ကျပါတယ်။

ဒုံးပျံတွေကို ဘာလို့လိုရလဲဆိုတော့ ကမ္ဘာရဲ့ Escape Velocity ကို လွတ်အောင်အရှိန်နဲ့ တွန်းဖို့ပါ။
ကမ္ဘာက လွတ်ဖို့ အကြမ်းဖျင်း 11.19 km/s နှင့်အထက်သွားနိုင်ရင် အာကာသထဲရောက်ပါပြီ။

အလင်းအလျင် (Roughly 300,000 km/s) နဲ့ယှဉ်လိုက်ရင် ကမ္ဘာရဲ့ Escape Velocity က ကလေးသာသာပဲရှိတာမို့ ကမ္ဘာကို အာကာသကြည့်ရင် မြင်နေရပါတယ်။
Black Hole တွေကျတော့ သူတို့ရဲ့လွတ်မြောက်အလျင်က အလင်းအလျင်ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒီတော့ အလင်း မလွတ်နိုင်တော့ပါဘူး။ ဒါကြောင့် မမြင်ရပါဘူး။

မမြင်ရဘဲ ဘယ်လိုသိလဲလို့ မေးချင်မေးလို့ရပါတယ်။
သူ့ရဲ့သက်ရောက်မှုတွေကို ကြည့်ပြီး သိနိုင်ပါတယ်။ (လေကိုမမြင်ရပေမယ့် သူ့ကြောင့် သစ်ရွက်တွေလှုပ်တာမြင်နိုင်သလိုပေါ့)

Black Hole မှာ တကယ်မြင်နိုင်တာက ဖြစ်ရပ်လိုက်ကာ (Event Horizon) ကိုပါပဲ။ ဒါဟာ Black Hole ရဲ့မျက်နှာပြင်နယ်နိမိတ်လို့ ပြောလို့ရပါတယ်။
ဒါကိုကျော်သွားရင် ဘာတွေဖြစ်မလဲဆိုတာ မသိနိုင်တော့ပါဘူး။

Black Hole ရဲ့ဗဟိုချက်မမှာတော့ Singularity (အမှတ်စက်) တစ်ခုရှိမယ်လို့ ခန့်မှန်းကြပါတယ်။ (စကြဝဠာအစကို ပြောခဲ့တဲ့ Big Bang Theory ထဲကလိုပါပဲ)

Black Hole လို့ပြောလိုက်တာနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာရှိသမျှ အရာအကုန်လုံးကို ဝါးမြိုသွားလိမ့်မယ်လို့ထင်ကြတယ်။ တကယ်တော့ သူကထိမှ ငြိတာပါ။
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေလုံးကြီးနေရာမှာ Black Hole တစ်ခုဖြစ်လာလည်း ကမ္ဘာကြီးကို သူ့အထဲစုပ်ယူသွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ (နေမရှိတော့ အေးခဲပြီး ကမ္ဘာပျက်သွားဖို့တော့ ရှိပါတယ်)

ဖြစ်ရပ်လိုက်ကာကိုကျော်ပြီး ဘာမှမမြင်ရတဲ့အတွက် တကယ်သိချင်ရင် ကိုယ်တိုင်တွင်းထဲကို ဝင်သွားလိုက်တာ အကောင်းဆုံးပါပဲ။
ဒါပေမယ့် အသွားတစ်လမ်းပဲရှိမှာပါ။

အဲ့လိုသတ္တိရှိတဲ့၊ စူးစမ်းချင်တဲ့လူတစ်ယောက်က နည်းပညာအကူအညီနဲ့ တွင်းထဲကိုဝင်မယ်ဆိုပါစို့။
ခပ်လှမ်းလှမ်းကနေအားပေးနေမယ့် သူတွေက သူ့ကို ဘယ်လိုမြင်ရမလဲ၊ သူကရော လူတွေကို ဘယ်လိုမြင်ရမလဲဆိုတာ ပညာရှင်တွေက ပြောထားတာရှိပါတယ်။

ဒီအခါမှာ Relativity သဘောတရားတွေသိဖို့လိုပါတယ်။ (ဒီထိဖတ်လာခဲ့ပြီးပြီဆိုတော့ သိတယ်လို့ပဲယူဆလိုက်ပါမယ်)
ပရိသတ်တွေအနေနဲ့ သူရဲကောင်းကို Black Hole ထဲဝင်တဲ့အခါ Slow Motion မြင်ရမယ်လို့ဆိုပါတယ်။ အချိန်တစ်ခုရောက်သွားတဲ့အခါ မလှုပ်တော့ဘဲရပ်နေတဲ့ပုံစံဖြစ်သွားမယ်၊ ပြီးတဲ့အခါ သူရဲကောင်းက နီလာပြီး ရုတ်တရက်ပျောက်ကွယ်သွားမယ်လို့ ဆိုတယ်။

ဘယ်လိုကြီးလဲလို့ ထင်စရာရှိပါတယ်။ နှေးလွန်းမက နှေးတဲ့အခါ ရပ်သွားသလိုဖြစ်တာပါ။ နီလာတယ်ဆိုတာက ကိုယ်နဲ့ဝေးရာကို ဖယ်ခွာသွားတဲ့အခါ Red Shift ဖြစ်တဲ့သဘောပါ။ (Doppler Effect လို့ခေါ်ပါတယ်)

သူရဲကောင်းကတော့ အဲ့ဒီလိုမြင်မှာမဟုတ်ပါဘူး။ သူလည်ပြန်ကြည့်တဲ့အခါမှာ အရာရာက အရှိန်မြင့်နေမယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ပြောချင်တာက Black Hole ရဲ့အပြင်က အချိန်တွေအရမ်းမြန်နေတာကို သူတွေ့ရမှာပါ။
သူ့အတွက် အနာဂတ်ကို အချိန်ခရီးသွားလိုက်သလိုပါပဲ။ သူသာပြန်ထွက်လာနိုင်ရင် အချိန်တွေက အနာဂတ်ကာလတစ်ခုဆီ ရောက်နေမှာပါ။ (ဒါပေမယ့် ပြန်ထွက်လာလို့ မရတော့ပါဘူး)

ဒါပေမယ့် ဒီလိုတွေပြောလို့ သူရဲကောင်းက အဲ့လောက်ကြာကြာအသက်ရှင်မယ်လို့ ပြောချင်တာမဟုတ်ပါဘူး။ တွင်းထဲဝင်သွားတာနဲ့ ဖိအားအရမ်းများလာတဲ့အတွက် ဆဲလ်တွေပျက်စီးကုန်မှာပါ။ မြင်အောင်ပြောရရင် ကတော့ (Funnel) တွေမှာ အောက်နားရောက်လေ ကျဉ်းလာလေ သဘောပါပဲ။
လူတစ်ယောက်စာဖြတ်သန်းဖို့တောင် မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် ကျဉ်းတဲ့နေရာတွေရှိနိုင်တဲ့အတွက် အကုန်ပျက်ဆီးကုန်မှာပါ။ ဆဲလ်တွေအကုန် တစ်စစီဖြစ်ပြီး လူသားစွပ်ပြုတ်လိုဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။

Black Hole အကြောင်းပြောရင် မပါမဖြစ်ကတော့ Schwarzchild Radius ပါ။ ကျွန်တော်တို့ ကမ္ဘာကိုလည်း Black Hole ဖြစ်အောင်ပြောင်းလဲလို့ရပါတယ်။ ကမ္ဘာနဲ့ကို Schwarzchild Radius ဖြင်္စတဲ့ 1 cm ထိရောက်အောင် ကျုံ့ပစ်လိုက်ရင် အလင်းကမ္ဘာကနေ မလွတ်နိုင်တော့ပါဘူး။
နေကိုလည်း 2 miles လောက်ဖြစ်တဲ့အထိ ကျုံ့ပစ်နိုင်ရင် သူလည်း Black Hole တစ်ခုဖြစ်လာမှာပါ။

Black Hole အကြောင်းက ဆက်ပြောရင် ပြောစရာတွေ ကျန်ပါသေးတယ်။ ဒါပေမယ့် စာရှည်ပြီမို့ ဒီမှာတင်ရပ်လိုက်ပါတယ်။

SAGAN

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။