ကိုဗစ်အရေးပြောကြတဲ့အခါ Mask တပ်တဲ့ကိစ္စကလဲ ပြည်သူတွေအကြား အငြင်းပွားစရာတွေဖြစ်ရပါတယ်။
မကြာသေးခင်က CDC (Centers for Disease Control and Prevention) က Mask ၂ထပ်တပ်ဖို့စတင်အကြံပြုလိုက်တော့ အတော်လေး အုတ်အုတ်ကြတ်ကြတ် ဖြစ်သွားကြပါတယ်။
Mask တထပ်နဲ့တောင် မကာနိုင်တော့ဘူး။ ပိုးကအခြေအနေသိပ်ဆိုးနေပြီဆိုပြီး အကုန်လန့်ကုန်ကြပါတယ်။ Mask တွေပြေးဝယ်ကြ ၊ ၂ထပ် တပ်ကြနဲ့ ပေါ့။
များမကြာခင်မှာပဲ ပို့စ်တခုထပ်တက်လာပါတယ်။ WHO က mask ၂ထပ်တပ်ဖို့ မပြောပါဘူးဆိုတဲ့ ခေါင်းစီးကြီး နဲ့ပေါ့။
အားလုံးကလဲ share ကြပြန်တာပေါ့။ တွေ့လား ငါပြောသားပဲ ပိုးကမဆိုးပါဘူးပေါ့။ Mask တထပ်ဆိုရပါပြီ ပြန်ဖြစ်ကြပြန်ပါတယ်။
အဲ့တော့ ဘယ်လိုတပ်ကြမှာလဲ… တထပ်ပဲတပ်မှာလား. ၂ထပ်တပ်ကြမလား။
CDC အမေရိကန်ဂိုဏ်းအတိုင်း လိုက်နာမှာလား? WHO ဂိုဏ်းအတိုင်း လုပ်ကြမှာလား?
ကျနော့်အမြင်ကတော့ မိမိဉာဏ်နဲ့ မိမိသုံးသပ်ပြီး ဆုံးဖြတ်စေချင်တာပါ။
CDC ရော WHO ရောက မမှားပါဘူး။အကျိုးနဲ့အပြစ် ဒွန့်တွဲနေပါတယ်။
CDC ကစာကိုသေချာ ပြန်ဖတ်ကြည့်ရင် Mask ၂ထပ်တပ်မှ ပိုကောင်းတယ်လို့ မရေးထားပါ။
Double masking ဆိုတဲ့အကြံက
ဘယ်ကပေါ်လာတာလဲဆိုတော့ ပုံမှန်တပ်နေတဲ့ surgical mask တွေက ကာကွယ်နိုင်ပေမယ့် ဘေးတွေမှာ ဟာနေ တတ်ပါတယ်။ ဘေးဖက်တွေ အောက်ဖက်တွေမှာ ဟနေရင် အဲ့နေရာတွေကနေ ပိုးကဝင်သွားတတ်ပါတယ်။
ဆိုတော့ ဘေးဖက်တွေ အောက်ဖက်တွေကို ပိုပြီးတင်းကြပ်အောင် လုပ်နိုင်ရင် ပါးစပ်နဲ့ နှာခေါင်းကို fit သေချာဖြစ်ဖို့ပဲလိုတာပါ။
CDC က ၃မျိုး အကြံပြုထားပါတယ်။
ပထမတခုက Surgical mask ကိုအရင်တပ်၊ ပြီးရင် အဝတ် mask ကိုထပ်တပ်ပါတဲ့။
Surgical mask က မလုံလောက်လို့မဟုတ်ပါ။ အဝတ် mask ကကိုယ်တိုင်ချုပ်ထားတော့ face နဲ့ပိုကွက်တိကျတယ် ကြိုးလဲပိုတင်းတဲ့အတွက် အဝတ် mask ကိုအပြင်ကထပ်ခိုင်းတဲ့သဘောပါ။
အဝတ် mask အပေါ်က မထပ်ချင်ရင် ဒုတိယတနည်းက mask fitter (or) brace ထပ်တပ်လဲရပါတယ်။ အဓိကက ဘေးဖက်ကိုလုံချင်တာပါ။ အရှေ့က surgical mask တခုနဲ့ လုံလောက်ပြီးသားပါ။
တတိယတနည်းကကျ
ဘေးဖက်ကိုလုံအောင်
Knot and fold လို့သိကြတဲ့ ကြိုးကို အစွန်း၂ဖက်ထုံးလိုက်ပြီး အတွင်းကိုခေါက်လိုက်တဲ့နည်းပါ။
အောက်ကပုံတွေမှာပါပါတယ်။
ဒုတိယနည်းနဲ့ တတိယနည်းဆို mask ၂ထပ်မလိုပဲ တထပ်တည်းနဲ့ လုံအောင်တပ်လို့ရပါတယ်။ ၂ထပ်တပ်တာ ပိုကောင်းလားဆိုတော့ ပိုကောင်းပါတယ်။ ပိုးကိုလဲ ပိုကာကွယ်တာဟုတ်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် မကောင်းတာက အမျိုးအစားတူ ၂ထပ်ထပ်လို့မရဘူး။ Surgical mask ၂ထပ်မတပ်ရဘူး။ အဝတ် mask နဲ့ surgical mask လိုမျိုးမတူမှသုံးရမယ်။
နောက်တခုမကောင်းတာက ၂ထပ်တပ်ရင် အသက်ရှူရတာပိုမွန်းကြပ်ပါတယ်။ အဲ့တော့ လူက အကြာကြီးမတပ်နိုင်ဘဲ ခဏခဏချွတ်ချင်လာရော။ အထူးသဖြင့် သက်ကြီးရွယ်အိုတွေဆို အရမ်းမွန်းပါတယ်။
အဲ့တော့ ၂ထပ် မတပ်နိုင်ရင် တထပ်ထဲလုံအောင်တပ်လို့ရပါတယ်။ နဂိုထဲက မတတ်နိုင်တဲ့ပြည်သူတွေမှာ mask တထပ်တောင်အနိုင်နိုင်ဖြစ်နေတာ ၂ထပ်ဆို ပိုလဲကုန်ကျနိုင်ပါတယ်။
ပြီးတော့ တတ်နိုင်တဲ့သူတွေက mask 2ထပ်တပ်ဖို့ လုဝယ် လုသိမ်းထားတော့ တကယ်လိုတဲ့လူက တထပ်တောင်မတပ်နိုင်တော့တဲ့ အဖြစ်တွေကြုံရပါတယ်။
ဒါဆို WHO ကပြောတဲ့ တထပ်ပဲကလုံလောက်တာပေါ့နော်ဆိုတော့ အဲ့လိုလဲ မဟုတ်ပြန်ဘူး။
စျေးကွက်ထဲက mask တွေက ၂လွှာပဲပါတာတွေများနေပါတယ်။
အမှန်တကယ် ၃လွှာပါတဲ့ဟာကမှ တခုထဲတပ်လို့ လုံလောက်တာပါ။
ပြည်သူတွေကြားထဲသွားကြည့်ရင် ပါးရိနေတဲ့ mask တွေကို ချွေးသံတရဲရဲနဲ့ တပ်နေကြတာကို စိတ်မကောင်းစရာတွေ့ရပါတယ်။
Mask ၃ထပ်ပါတာက စျေးလဲပိုကြီးသလို ၂ထပ်တို့ ၁ထပ်တို့က စျေးသက်သာနေပါတယ်။
ဆိုတော့ mask တပ်ရက်သားနဲ့ ကူးတယ်ဆိုတာ Mask က အပါးလေးတွေဖြစ်နေလို့ပါ။ Mask က ပါးနေတယ် ၂လွှာပဲပါတာဆိုရင်တော့
တခုထဲမလုံလောက်ပါ။
Face shield နဲ့တွဲတပ်သင့်ပြီး ဖြစ်နိုင်ရင် အဝတ် mask ကိုအပြင်ကတပ်တဲ့ double masking လုပ်သင့်ပါတယ်။
နောက်တခု သိထားသင့်တာက KN95လို mask တပ်နိုင်ရင် 2ထပ်တပ်ဖို့မလိုပါ။ တခုထဲနဲ့ လုံလောက်ပါတယ်။
Facebook ပေါ်မှာတွေ့ရတဲ့ဟာတခုရှိပါသေးတယ်။ Mask ကို ၃နာရီလောက်ဆက်တိုက်တပ်ပြီးရင် ချွတ်ပြီး လေရှူပေးပါတို့၊ အက်ဆစ်ဓာတ်ထွက်လာလို့ mask အကြာကြီးတပ်ရင်သေတတ်တယ်တို့ဆိုတာ မမှန်ပါဘူး။
ကိုယ်စတပ်ဖို့ ရွေးကထဲက အသက်ရှူကြပ်မယ့်ဟာ မတပ်ရပါ။ တကယ်ကောင်းတဲ့ maskဆို ခဏခဏ ချွတ်ပြီးလေရှူစရာမလိုပါ။
Mask ကောင်းတခုဆိုတာ အသက်ရှူရတာလဲအဆင်ပြေရမယ်။ ဘေးဖက်ရော အရှေ့ရော လုံလဲလုံရမယ်။ အလွှာ ၃လွှာလဲပါရမယ်။
အစထဲက အိမ်မှာစမ်းတပ်ကြည့်ကြပါ။ အရမ်းမွန်းရင် အသက်ရှူလွယ်မယ့် mask ကိုရှာပါ။ ချောင်လွန်းရင်လဲ ပိုးကဝင်တတ်လို့
မတင်းလွန်း မလျော့လွန်း အလယ်အလတ်လမ်းစဥ်ကိုသုံးသင့်ပါတယ်။
အဝတ် mask ရော တပ်သင့်လားဆို ၃လွှာ ချုပ်ထားရင် တပ်လို့ရပါတယ်။ အတွင်းလွှာက ရေငွေ့စုပ်ရမယ်။ ချည်သားအရောင်ဖျော့ဖျော့သုံးပေးပါ။ အလယ်မှာ စကာအလွှာတထပ်ပါရမယ်။ (polypropylene အစဆိုပိုကောင်းသည်) အပြင်မှာ ရေစိုခံမယ့်အလွှာတခု စုစုပေါင်း ၃လွှာချုပ်ပေးထားရင် အဝတ် mask လဲသုံးလို့ရပါတယ်။
အဝတ် mask ကို ထောင်ထားပြီး မီးရောင်နဲ့ထိုးကြည့်ပါ။ အလင်းရောင်ကိုမဖောက်အောင် ပိတ်နိုင်ရင် ကောင်းတယ်လို့ဆိုပါတယ်။
အချုပ်အနေနဲ့ ဘာပဲတပ်တပ် ၃လွှာပါတာကိုတပ်ပါ။
၃လွှာမပါရင် ၂ထပ်တပ်တာပိုစိတ်ချရပါတယ်။ ၂ထပ်က မွန်းတယ် မခံနိုင်ဘူးဆိုရင် တထပ်ကိုပဲ ကောင်းတာရှာတပ်ပါ။
ဘေးဖက်တွေအောက်ဖက်တွေလုံပါစေ။ Mask ကို ခဏခဏမချွတ်ပါနဲ့ မကိုင်ပါနဲ့။
လက်ကိုခဏခဏဆေးပါ။
လူတွေနဲ့ mask တပ်ထားလဲ ခပ်ခွာခွာနေပါ။ Mask ပါးရင် face shield နဲ့တွဲတပ်လို့ရပါတယ်။ ပါးသိုင်းမွှေး မုတ်ဆိတ်မွှေးထူနေရင်လဲ mask နဲ့အံဝင်ခွင်ကျမဖြစ်တတ်လို့ မလိုတဲ့နေရာတွေရိတ်ပေးသင့်ပါတယ်။
ဘယ်သူ့စကားပဲဖြစ်ဖြစ် ဘယ်သူဘာပြောပြော ချင့်ချိန်ပြီးမှ ရွေးချယ်ဆုံးဖြတ်နိုင်ကြပါစေ။
Dr. Venice
References
https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/your-health/effective-masks.html
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။
Science Nuts 