Phobia များကို တွန်းလှန်ကြည့်ခြင်း

ကျနော်ငယ်ငယ်က အတော်ကြောက်တဲ့ အကောင်က ဓားခုတ်ကောင်ပါ။ နာမည်ကိုက ဓားပါနေလို့လား…သူတို့ပုံစံကိုက အစိမ်းရောင်ဂြိုဟ်သားပုံပေါက်နေလို့လားမသိ။ ဓားခုတ်ကောင်ကို အတော်ကြောက်ပါတယ်။

တခြားကြွက်တို့ ပိုးဟပ်တို့ အိမ်မြှောင်တို့ထက် ဓားခုတ်ကောင်ပျံလာရင် အတော်လေး ကြောက်လန့်ပြီး ထွက်ပြေးရပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်လို Orthopterophobia လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ကြီးလာတော့ အဲ့အကောင်ကိုမကြောက်အောင်ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲရှာဖတ်ရင်း ကိုယ့်ဘာသာ လိုက်လုပ်ရပါတယ်။

တလောကပဲ Page မှာလဲ စာဖတ်သူတယောက်က လာပြောပြတယ်။ သူ့မှာ phobia တခုရှိတယ်ပေါ့။
အဲ့အကြောင်းရေးပေးဖို့နဲ့ ၊ မိသားစုက မယုံလို့ ခဏခဏ စနောက်တဲ့အကြောင်းကြားရတော့ ကိုယ်ချင်းစာမိပါတယ်။

လူတိုင်းမှာကြောက်တတ်တဲ့အရာတွေရှိပါတယ်။ အဲ့ကြောက်တဲ့အရာတွေက ခဏတဖြုတ်မဟုတ်ဘဲ လနဲ့ချီပြီးကြောက်နေရတဲ့အရာမျိုးဆို ဆေးပညာအရ Phobia လို့ခေါ်ပါတယ်။

Phobia ကို ၄ မျိုး အကြမ်းဖျင်းခွဲကြည့်လို့ရပါတယ်။

ပထမတမျိုးက Situational Phobia ပါ။
အခြေအနေတခုခုဖြစ်လာမှ ကြောက်တာပါ။ ဥပမာ- ဓာတ်လှေကားစီးရမှကြောက်တာ (Claustrophobia)
လေယာဥ်စီးဖို့ကြောက်တာ (Aerophobia or Aviophobia)

ဒုတိယတမျိုးကကျ Natural environmental Phobia ပါ။
သဘာဝတရားထဲကအရာတွေကိုကြောက်တာပါ။

ဥပမာ- ကြယ်တွေမြင်ရင်ကြောက်တဲ့ Astrophobia လိုမျိုး၊
ရေတွေပင်လယ်တွေမြင်ရင်ကြောက်တဲ့ Aquaphobia လိုမျိုးပေါ့။

တတိယတမျိုးကကျ Animal related Phobia တဲ့။ အကောင်တိရစ္ဆာန်တွေကိုကြောက်တာပါ။ အထူးသဖြင့် အင်းဆက်ကြောက်တာများပါတယ်။ Entomophobia လို့ခေါ်ပါတယ်။

နောက်ပြီး Molluscophobia ဆိုတာလဲရှိပါတယ်။
သူကတော့ ခရု ၊ ပက်ကျိ စတဲ့ ချွဲကျိကျိ ပျော့စိစိအကောင်တွေကြောက်တာမျိုးပါ။

နောက်ဆုံးတမျိုးကတော့ Medical Phobia တဲ့။
ဆေးသောက်ဆေးထိုးရတာကြောက်တာတို့။
ရောဂါတခုခုဖြစ်မှာ အသေကြောက်တာတို့ပေါ့။

ကြောက်တဲ့နေရာမှာ ကြောက်လန့်ပုံချင်း ဆင်တူကြပါတယ်။ အများစုက အထိတ်တလန့်ဖြစ်ကာ panic attack ရပြီး ချွေးတွေထွက်လာတာ၊ ခေါင်းတွေတရိပ်ရိပ်မူးလာတာ၊ အော်ဂလီဆန်လာတာ၊ ခြေလက်တွေ
အေးစက်ထုံထိုင်းလာတာ စတာတွေဖြစ်ကြပါတယ်။

တချို့ကလဲ အတွေးလွန်ကာ ကြောက်တတ်တာကိုပဲထပ်ခါထပ်ခါတွေးရင်း အတွေးထဲမှာ ပုံဖော်မိနေတာ၊ အိပ်မရတော့တာ၊ အိပ်မက်ဆိုးတွေမက်တာ အထိပါဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။

တနေ့တာလုပ်ငန်းတွေပါလုပ်လို့မရလောက်အောင်ကြောက်တဲ့အထိဖြစ်လာရင်တော့ သက်ဆိုင်ရာဆရာဝန်များ၊ ဆေးပညာရှင်များနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေး အကြံဉာဏ်ရယူသင့်ပါတယ်။

ဒီ post မှာတော့ မိမိဘာသာ လုပ်ကြည့်လို့ရမယ့် အကြောက်တရားကို တွန်းလှန်နည်းလေးတွေကိုပါ ဝေမျှပေးလိုက်ပါတယ်။

၁။ ကြောက်တတ်တဲ့အရာအကြောင်းကို သေချာလေ့လာရှာဖွေခြင်း

ဥပမာ လေယာဥ်စီးတာကို ကြောက်တဲ့သူက လေယာဥ်အကြောင်းတွေ၊ တည်ဆောက်ထားပုံတွေနဲ့ လုံခြုံရေးစနစ်တွေအကြောင်း ရှာဖွေလေ့လာတဲ့အခါ ကြောက်စိတ်သက်သာသွားကြောင်း တွေ့ရပါတယ်။

ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကြောက်ရတဲ့အရာတော်တော်များများက ကိုယ်သေချာမသိတဲ့အရာတွေဖြစ်နေတတ်လို့ပါ။ သေချာနားလည် သဘောပေါက်သွားတဲ့အရာဆိုရင် လူ့သဘာဝကိုက သိပ်မကြောက်တတ်တော့ပါဘူး။

မြွေကြောက်တတ်တဲ့သူက မြွေတွေအကြောင်းရှာဖတ်ကြည့်ရင် တကယ်တမ်း အဆိပ်ရှိတဲ့မြွေက သိပ်မများတာကို သိလာမှာပါ။

၂။ ကြောက်တတ်တဲ့အရာကို နည်းနည်းစီ စမ်းသပ်ကိုင်တွယ်ကြည့်ပါ။

ဒီအချက်က အခက်ဆုံးနဲ့ အလုပ်အဖြစ်ဆုံးလို့ပြောလို့ရပါတယ်။ Phobia ရှိတဲ့စာဖတ်သူတွေအတွက် သတင်းကောင်းတခုက Phobia တွေကို ပျောက်ချင်ရင် တကယ်ပျောက်အောင်လုပ်လို့ရပါတယ်။

Phobia တွေက permanent မဟုတ်ကြပါ။ Desensitize လုပ်တဲ့နည်းနဲ့ တနေ့နည်းနည်းစီကြောက်စိတ်ကို ဖြေဖျောက်လို့ရပါတယ်။

ခွေးကြောက်တဲ့သူဆိုပါတော့။ ပထမတော့ ခွေးပုံလေးတွေကြည့်ကြည့်မယ်။ နောက်တော့ ခွေး video လေးတွေကြည့်မယ်။ နောက်တဆင့်တက်ပြီး အိမ်ပေါ်ကနေ လမ်းကခွေးတွေကိုကြည့်မယ်။ လမ်းမှာ ခွေးတွေနဲ့ ခပ်ဝေးဝေးက နေမယ်။ တဖြေးဖြေးသူတို့နဲ့ နီးပြီး နေကြည့်မယ်။ နောက်ဆုံးကိုင်တွယ်ကြည့်မယ် စသဖြင့် တဆင့်စီ
ကြောက်စိတ်ကို ဖျောက်လို့ရပါတယ်။

ပြောသလောက်မလွယ်ပေမယ့် တကယ်ထိရောက်တဲ့နည်းလမ်းပါ။ အမြင့်ကြောက်တဲ့သူတွေကို လှေကားထစ် တဖြေးဖြေးတက်ခိုင်းပြီး လေ့ကျင့်ပေးသလိုပါပဲ။

ကြောက်စိတ်ကို အဓိကဖြစ်စေတာက ဦးနှောက်ထဲက Amygdala ဆိုတဲ့နေရာလေးပါ။ အဲ့နေရာလေးက သူကိုယ်တိုင်လဲ learning လုပ်ပါတယ်။ ကြောက်စရာတွေကို မကြောက်အောင် တဖြေးဖြေးသင်ယူတဲ့အခါ မကြောက်တတ်တော့တာကို လေ့လာတွေ့ရှိရပါတယ်။

၃။ အဖော်မွန်ကောင်းတယောက်နဲ့ ရင်ဖွင့်ပါ။ တိုင်ပင်ပါ။

လူအုပ်စုထဲသွားရမှာကြောက်တတ်သူတွေဆိုရင် ကိုယ့်သူငယ်ချင်းတယောက်နဲ့ အတူသွားတာ၊
မိသားစုဝင်နဲ့သွားတာ စတာတွေက အားတက်စေပြီး ကြောက်စိတ်ကိုနည်းစေပါတယ်။

ဒီလိုပါပဲ….မိမိပတ်ဝန်းကျင် မိသားစုအသိုင်းအဝိုင်းက supportive ဖြစ်ဖြစ်နဲ့ ကူညီပေးတာ၊ လမ်းပြပေးတာမျိုးဆိုရင် Phobia ကနေအလွယ်တကူ ရုန်းထွက်နိုင်ပါတယ်။

Phobia ဖြစ်စေတဲ့အချက်တွေထဲမှာ မိသားစုကြောင့်လဲ phobia ရစေတတ်ပါတယ်။ ငယ်ငယ်က ဖားတွေ မြွေတွေစတာတွေနဲ့ ကြောက်အောင် အစခံရတာ၊ တခုခု မကောင်းတဲ့အတိတ်ဆိုး မှတ်ဉာဏ်မှာရှိနေတာ စတာတွေဟာ phobia စရစေတဲ့ အချက်တွေမှာပါပါတယ်။

ဒါကြောင့် မိသားစုနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်က အလွန်အရေးပါပါတယ်။ မိသားစုဝင်တွေအနေနဲ့ phobia သမားတွေကို
မလှောင်ပြောင်ဘဲ နားလည်စာနာပေးသင့်ပါတယ်။
ကြောက်တတ်တဲ့သူကို ပိုမခြောက်သင့်ပါဘူး။ သူတပါးစိတ်နဲ့ မိမိစိတ်နဲ့မတူလို့ စာနာပေးဖို့လိုပါမယ်။

ဒါမှမဟုတ်လဲ Phobia ရှိတဲ့သူအချင်းချင်း group လေးဖွဲ့ထားပြီး တိုင်ပင်ဆွေးနွေးတာ နှစ်သိမ့်အားပေးတာတွေလဲ လုပ်လို့ရပါတယ်။ ဒီမှာတော့ အဲ့လိုအလေ့အကျင့်တွေ အားပေးတာ သိပ်မတွေ့ရပါဘူး။ အနောက်နိုင်ငံတွေမှာတော့ အဲ့လိုအဖွဲ့တွေအများကြီးရှိလို့ ပိုပြီးပွင့်လင်း လွတ်လပ်ပါတယ်။

၄။ စိတ်နဲ့ပုံဖော်ပြီး ကြောက်စိတ်နည်းအောင် လုပ်ခြင်း

အာရုံထဲမှာ ကြောက်တတ်တဲ့အရာတခုကို ပုံဖော်ပြီး မကြောက်အောင် ကျင့်ယူတာပါ။ တရားထိုင်တာ ပုတီးစိတ်တာ စတဲ့နည်းလမ်းတွေနဲ့လဲ တွဲပြီးလေ့ကျင့်လို့ရပါတယ်။

စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင်ထားပြီး relax လုပ်ကာ ကြောက်တတ်တဲ့အရာကို ဖယ်ရှားကြည့်လို့လဲရပါတယ်။

၅။ လက်ခံပြီး ရင်ဆိုင်ကြည့်ခြင်း

တချို့ phobia တွေက ရှောင်လို့ရပေမယ့်… တချို့ဟာတွေက နေ့စဥ်အလုပ်တွေမှာ ကြုံနေရတာမို့ ရှောင်မရတာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ လေယာဥ်စီးရတာကြောက်ပေမယ့် တသက်လုံးမစီးဘူးလို့ ဖြစ်နေမယ့်အစား ရင်ဆိုင်ကြည့်သင့်ပါတယ်။

တချို့အရာတွေက လက်တွေ့ကျကျ လက်ခံပြီး လုပ်ကြည့်တော့မှ မိမိတွေးသလို ကြောက်သလိုမဟုတ်ဘူးဆိုတာ သိလာရတာပါ။ အချိန်ယူပြီး တဆင့်စီ ကြောက်စိတ်ကို ထိန်းကျောင်းကြည့်ပါ။

မိမိနဲ့ phobia ချင်းတူတဲ့ celebrity တွေအကြောင်းရှာကြည့်ပြီး သူတို့ဘယ်လို handle လုပ်သလဲလေ့လာကြည့်ပါ။

ကြောက်စိတ်မှ လွန်မြောက်ကြပါစေ။

Thanks for your time!

လင်းမူ

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။