Panic buying နောက်ကွယ်က psychology (Part 2)

လိုလိုမလိုလို ဝယ်စုထားခြင်းက panic buying ကို ပိုဆိုးအောင် လောင်စာထည့်နေသလိုပါပဲ။

ပထမပိုင်းက ဥပမာမှာလို ကြက်ဥသွားဝယ်တဲ့အခါ ကိုယ့်လက်ထဲမှာ ငွေဘယ်လောက်ကျန်သလဲပေါ်မူတည်ပြီး မလိုတာတွေထပ်ထပ်ဝယ်မိစေပါတယ်။ ငွေကုန်သွားရင်တော့ ဝယ်မိမှာမဟုတ်တော့ပါဘူး။

ဒီအချက်ကိုကြည့်ရင် ပိုက်ဆံတတ်နိုင်တဲ့သူတွေကသာ panic buyer တွေပိုဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ပိုက်ဆံကိုအရမ်းသုံးပြီး မလိုတဲ့အရာတွေကိုပါ ဝယ်ထားမိတော့ ငွေတန်ဖိုးကလဲတဖြေးဖြေးကျလာပါတော့တယ်။ ပစ္စည်းတွေကသာစျေးတက်လာပြီး ငွေကအသုံးမခံဖြစ်လာပါတော့တယ်။

ဒါ့အပြင် panic buying လုပ်တဲ့သူတွေက တကယ် အထိတ်တလန့် panic ဖြစ်နေတဲ့သူတွေလုပ်တာထက် တခုခုဆို ကြိုစီစဥ်ချင်တဲ့သူတွေ စျေးတင်ပြီးပြန်ရောင်းချင်တဲ့ လောဘသမားတွေကလုပ်ကြတာများပါတယ်။

Panic တကယ်ဖြစ်တဲ့သူတွေကကျ ဘယ်လိုတွေးလဲဆိုတော့
ဝယ်ရမလား… လိုပါ့မလား… ပိုက်ဆံကုန်သွားမလား ဆိုပြီးတွေးကာ ချီတုံချတုံဖြစ်နေပါတယ်။ အဲ့လိုနဲ့ အချိန်ဆွဲနေမိရင်း နောက်ဆုံးမှာမှလုယက်ပြီးသွားဝယ်မိကြတဲ့ last minute buying လုပ်ဖြစ်သွားပါတော့တယ်။

Panic buying လုပ်မိခြင်းရဲ့ နောက်ထပ်အကြောင်းရင်းတခုကတော့ လူတွေက ဆုံးရှုံးရတာကို ရရှိတာထက် အများကြီးပိုခံစားရပါတယ်။ ငွေ ၁ သိန်း အလကားရလို့ ပျော်တဲ့အပျော်က တကျပ်သားဖိုးလောက် ရှိတယ်ဆိုရင် ငွေ ၁သိန်း ဆုံးရှုံးသွားလို့ စိတ်ညစ်ရတာက ဆယ်ပိဿာဖိုးလောက်ရှိပါတယ်။

Psychology အရ လူတွေရဲ့စိတ်က loss ဖြစ်မှာကို ပိုကြောက်ကြပါတယ်။
ဒါကြောင့် စျေးရောင်းကြရင် မမြတ်ရင်နေ အရင်းလေးပြန်ရရင် ကျေနပ်ပြီတို့… မရှုံးရင်ပဲရပါပြီတို့ ခဏခဏပြောတတ်ကြပါတယ်။ အမြတ်ထက် အရှုံးကိုလူတွေက ပိုခံစားတာ သဘာဝပါ။

Panic buying လုပ်မိကြတာကလဲ သူများတွေဝယ်လို့ရပြီး ကိုယ့်အလှည့်ကျ ဝယ်မရတော့မှာကိုကြောက်တဲ့စိတ်နဲ့ လိုက်ဝယ်နေမိတာဖြစ်ပါတယ်။ ပစ္စည်းတခုကို ကိုယ်မရလိုက်မှာ… ကိုယ်ဆုံးရှုံးသွားမှာ ကြောက်ကြတာပါ။ ဝယ်လို့ရသွားရင်တော့ ဝယ်လာတဲ့ပစ္စည်းလေးကိုကြည့်ပြီး ကျေနပ်သွားကြပါတယ်။

ငါတော့ တခုခု အောင်မြင်အောင်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီ။
ငါဝယ်လို့ရလာပြီဆိုပြီး ကျေနပ်နေပါတော့တယ်။
ကိုဗစ်အခြေအနေကိုသွားထိန်းချုပ်လို့မရတော့ မိမိထိန်းချုပ်လို့ရတဲ့ စျေးဝယ်တဲ့အလုပ်ကိုသာ ဖိလုပ်မိနေတာပါ။ Desire to control something ကလဲ panic buying ရဲ့လက်သည်ပါပဲ။

နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ပြည်သူက အစိုးရကိုဘယ်လောက်ယုံကြည်သလဲပေါ်လဲမူတည်နေပါတယ်။ ဆေးဆိုင်တွေ၊ စူပါမားကတ်တွေ ပိတ်တော့မလားဆိုတဲ့ ကောလဟာလတွေ၊ စိုးရိမ်စိတ်တွေက တိုင်းပြည်ရဲ့ အစိုးရစနစ်နဲ့ စျေးကွက်ကို မယုံကြည်လို့သာဖြစ်လာတာပါ။

ဒါကြောင့် panic buying က ပြည်သူနဲ့ government ကြားက ယုံကြည်မှုကိုလဲ ဖော်ပြနေပါတယ်။ အစိုးရရဲ့ဖြေရှင်းပေးမှု၊ စီမံခန့်ခွဲမှု စနစ်တကျရှိတဲ့နိုင်ငံတွေမှာ panic buying သိပ်မရှိကြတာကိုတွေ့ရပါတယ်။

Panic buying ကို ဘယ်လိုဖြေရှင်းကြမလဲ။

၁။ ကောလဟာလတွေ သတင်းမှားတွေကို နည်းအောင်လုပ်ရပါမယ်။

မြေပြင်ပေါ်က စျေးကွက်အခြေအနေမှန်သိအောင်လုပ်ရပါမယ်။
Social media တွေပေါ်က သတင်းတုတွေကို ပြင်ဆင်ရပါမယ်။ ပစ္စည်းတွေပြတ်ကုန်ပြီ… ဘယ်ဆိုင်တွေကပိတ်ကုန်ပြီစတဲ့ သတင်းမှားတွေက panic buying ရဲ့အစပါပဲ။

၂။ လိုသလောက်ပဲ ပစ္စည်းကိုရောင်းချပေးပါ။

ဆိုင်တွေမှာ ရောင်းချမှုကို ကန့်သတ်တာကလဲ ထိရောက်တဲ့ဖြေရှင်းမှုတခုပါပဲ။ လက်ကားဆိုင်တွေကအစ လက်လီဆိုင်တွေအဆုံး
တယောက်ကိုဘယ်နှခုပဲရောင်းမယ်။
အပိုပေးမဝယ်ဘူး။
တရက်ကိုဘယ်လောက်ပဲ ခွဲတမ်းနဲ့ရောင်းမယ် စတာတွေက မလိုပဲဇွတ်မဝယ်မိအောင် တားဆီးပေးနိုင်ပါတယ်။

၃။ တခုခုမဝယ်ခင် ငါဘာလို့ဒါကိုဝယ်ချင်တာလဲဆိုတာပြန်စဥ်းစားပါ။

ကိုယ်လိုချင်တာက ရောဂါကိုကာကွယ်ခြင်းတာဆိုရင် N95 mask တွေရှာဝယ်မှ ကာကွယ်တာမဟုတ်ပါ။
အိမ်မှာနေပြီး အားရှိအောင်စားတာ။
လက်ဆေးတာ။ ချောင်းဆိုးရင် လက်နဲ့ဖြစ်ဖြစ် တံတောင်နဲ့ဖြစ်ဖြစ် အုပ်ပြီးမှဆိုးတာ စတာတွေလုပ်ရုံနဲ့ ကာကွယ်နိုင်ပါပြီ။

ခက်တာက လူတွေစိတ်ထဲမှာ အဲ့လောက်လွယ်ကူရိုးရှင်းတဲ့နည်းတွေကို မလုံလောက်သေးဘူးထင်နေတာပါ။

ဒါလေးတွေက အကျိုးရှိပါ့မလားဆိုပြီး နောက်ထပ်ပိုကောင်းတာဘာရှိသေးလဲ… PPE ဝတ်ရမလား
Mask အထပ်ထပ်တပ်ရမလား
အားဆေးတွေဝယ်သောက်ရမလားဆိုပြီး PPE တွေအားဆေးတွေလိုက်ရှာရင်း panic buying လုပ်မိပြန်ပါရော။

တကယ်လိုတာရောဟုတ်လို့လားဆိုပြီး ပြန်စဥ်းစားကာ လိုမှပဲဝယ်သင့်ပါတယ်။

၄။ Government ကယုံကြည်မှုမပျောက်ရအောင် တာဝန်ယူဖြေရှင်းပေးခြင်း

၅။ ပစ္စည်းတွေဝယ်စုထားပြီး အမြတ်တင်ရောင်းတဲ့ဦးလောဘဆိုင်ရှင်တွေကို ရှာဖွေအရေးယူခြင်း

စတဲ့အချက်တွေနဲ့ panic buying ကို တားမြစ်လို့ရပါတယ်။

Panic buying မလုပ်ကြဘဲ….လိုသလောက်သာဝယ်ကြရင်း စာနာစိတ်ကလေးနဲ့ ဒီကာလကြီးကို အောင်မြင်စွာ ဖြတ်ကျော်ကြရအောင်။

Thanks for your time!

လင်းမူ

Next Post, Previous Post မနှိပ်ဘဲ OUO Link ကနေ ၁ပုဒ်ချင်းဝင်ဖတ်ပြီး ကူညီပါ။
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။