မောင်ရေခဲဘာကြောင့် ရေပေါ်ပေါ်နေရသလဲ?

ရေခဲတုံးက အစိုင်အခဲဖြစ်ပေမယ့် ရေပေါ်မှာကျ ပေါလောပေါ်နေတာကို သတိထားမိပါသလား။ ဘာလို့ဒီလိုဖြစ်ရတာလဲ။ ဒီလိုဖြစ်တဲ့အတွက် ဘာအကျိုးကျေးဇူးတွေရသလဲ။

အရည်တခုမှာ ပေါလော ပေါ်တယ်မပေါ်ဘူးဆိုတာ အရာဝတ္ထုရဲ့ သိပ်သည်းခြင်း Density ပေါ်မူတည်ပါတယ်။အရည်ထက် သိပ်သည်းတဲ့ပစ္စည်းဆိုရင် မြုပ်သွားမှာဖြစ်ပြီး အရည်ထက် သိပ်သည်းခြင်းနည်းတဲ့ပစ္စည်းဆိုရင် ပေါလောပေါ်နေမှာဖြစ်ပါတယ်။

ဒါဆိုရင် ရေခဲက ရေပေါ်မှာ ပေါ်တယ်ဆိုတော့ ရေခဲက ရေလောက် density မများလို့ဆိုတာ ခန့်မှန်းမိမှာပါ။ တကယ်ပဲ ရေခဲက ရေနဲ့ယှဥ်ရင် 9% လောက် သိပ်သည်းဆပိုနည်းပါတယ်။

ရေကို Hydrogen ရယ် oxygen ရယ်နဲ့ဖွဲ့စည်းထားပြီး H2O ဆိုတဲ့ molecule အနေနဲ့နေပါတယ်။

Water molecules အချင်းချင်းကြားထဲမှာ hydrogen bond တွေက ဖြစ်လိုက်ပျက်လိုက်နဲ့ မတည်မငြိမ်ဖြစ်နေပါတယ်။ ရေကို အပူပေးလိုက်ရင် kinetic energy ဆိုတဲ့ အရွေ့စွမ်းအင်ပိုများလာပြီး ရေကိုအအေးခံလိုက်ရင်တော့ kinetic energy နည်းသွားပါတယ်။

Kinetic energy နည်းသွားတဲ့ water molecules တွေက သိပ်မလှုပ်ရွတော့ဘဲ တည်ငြိမ်လာပြီး တဖြေးဖြေးကျုံ့လာပါတယ်။ ပစ္စည်းတွေ အေးရင် ကျုံ့လာတဲ့သဘောပါပဲ။

အဲ့လို ကျုံ့လာလေလေ volume နည်းပြီး density များလာလေဖြစ်ပါတယ်။
(Density နဲ့ volume က ပြောင်းပြန်အချိုးကျပါတယ်။) အဲ့လို အေးရင် ကျုံ့လာတဲ့ water molecules တွေက အပူချိန် 4 ° Celsius အထိပဲကျုံ့တာပါတဲ့။ 4° C အောက်ကျသွားရင် ပိုအေးလာရင် ကျုံ့နေကျအတိုင်း မကျုံ့တော့ပဲ တဖန်ပြန်ပွလာပါတယ်တဲ့။

အဲ့လို ထင်ထားသလိုမဟုတ်ဘဲကြောင်တောင်တောင် ထပွလာတဲ့ ရေရဲ့ ဂုဏ်သတ္တိကို Anomalous behavior (expansion) of water လို့ခေါ်ပါတယ်။

အအေးခံရင် ကျုံ့လာပေမယ့် 4° C အောက်ရောက်ရင်တော့ ဆက်မကျုံ့တော့ဘဲ ပြန်ပွလာတာမို့လို့ volume ပြန်များလာပြီး density ပြန်ကျလာပါတော့တယ်။ ဒီလိုဖြစ်ရတာက hydrogen bond တွေကြောင့်ပါ။

4°C အောက်ရောက်လာရင် hydrogen bond တွေက တဖြေးဖြေးညီညီညာညာဖြစ်လာပြီး stable ဖြစ်သွားပါတယ်။ ပုံစံကတော့ ၆ထောင့်ပုံစံ ကွင်းလေးတွေလို ဖြစ်သွားပြီး အလယ်မှာ နေရာလွတ်တွေဖြစ်လာလို့ volume များပြီးသိပ်သည်းဆနည်းသွားတာဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ရေခဲရဲ့တည်ဆောက်ပုံအရ ရေထက်ပိုပြီး ပေါ့သလိုဖြစ်သွားတဲ့အတွက် ရေပေါ်မှာပေါ်နေရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို ရေခဲက ပေါလာပေါ်နေခြင်းဟာ အကျိုးကျေးဇူးများစွာရှိပါတယ်။ ရေကခဲလာလေလေ ရေပေါ်ရောက်လာလေလေမို့လို့ ရေကန်အောက်ခြေမှာ ရေအမြဲရှိနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရေရှိနေသမျှ ငါးတွေ ရေနေသတ္ထဝါတွေရှင်သန်နိုင်တာဖြစ်ပါတယ်။

ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်က ရေခဲတွေက အပူကာ ပစ္စည်းအနေနဲ့လုပ်ပေးလို့ ရေအောက်မှာ အပူချိန်အရမ်းကျမသွားစေပါဘူး။ ရေခဲကာပေးထားလို့ ရေအောက်ကအပူချိန်က ရေခဲမှတ်ကိုရောက်မသွားဘဲ ငါးတွေ သွေးခဲပြီး မသေကုန်ကြတာပါ။

တကယ်လို့သာ ရေမှာ Anomalous expansion ဂုဏ်သတ္တိသာမရှိရင် ရေကန် တွေ မြစ်ချောင်းတွေမှာ ငါးတွေ ရေနေသတ္တဝါတွေ ရှင်သန်ဖို့မလွယ်ပါဘူး။

ဒါ့အပြင် ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်ရောက်လာတဲ့ ရေခဲပြင်တွေက နေရောင်ခြည်ကိုရောင်ပြန်ဟပ်ပေးလို့ ကမ္ဘာပေါ်ကို နေရောင်ကျရောက်မှုကို သက်သာစေပါတယ်။

ရေခဲပြင်တွေရှိတဲ့အတွက် polar bear လိုအကောင်တွေရှင်သန်နိုင်တာလဲဖြစ်ပါတယ်။ ရေခဲတွေသာ ရေပေါ်မပေါ်လာနိုင်ရင် တိုက်တင်းနစ်သင်္ဘောလဲ မြှုပ်ချင်မှမြှုပ်မှာဖြစ်သလို
တိုက်တန်းနစ်ရုပ်ရှင်ကလဲ oscar ဆုတွေရမှာမဟုတ်တော့ပါဘူး။

သင်လဲ ရေခဲတုံးလေးတွေကို အအေးတွေ ၊ ice coffee တွေမှာ ပေါလောမြင်ရမှာမဟုတ်တော့ပါဘူး။

Thanks for your time!

လင်းမူ

Next Post, Previous Post မနှိပ်ဘဲ OUO Link ကနေ ၁ပုဒ်ချင်းဝင်ဖတ်ပြီး ကူညီပါ။
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။