ကလေးဘဝမှာ အကြောက်တရားမွေးဖွားလာပုံ စမ်းသပ်ချက်

လူရယ်လို့ဖြစ်လာရင် အကြောက်တရားတခုခုရှိတတ်ကြပါတယ်။ တချို့က သရဲကြောက်တယ်။ တချို့က ပင့်ကူကြောက်တယ်။ တချို့က အမြင့်ကြောက်တယ်။ တချို့က မိုးချုန်းတာကြားရင် ကြောက်တယ်။

ဒါဆို ဒီအကြောက်တရားတွေကဘယ်ကလာတာလဲ။
မွေးကတည်းက ပါလာတာလား။ ကြီးလာတော့မှ အကြောက်တရားကို သိလာတာလား။

ဒါကို အဖြေရှာဖို့အတွက် သိပ္ပံပညာရှင်တွေနဲ့ psychologists တွေက စမ်းသပ်ချက်အမျိုးမျိုးလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

အဲ့ထဲကမှ လူသိအများဆုံးနဲ့ အဝေဖန်ခံခဲ့ရဆုံး စမ်းသပ်ချက်တခုကို ပြောပြပေးပါမယ်။

ဒီစမ်းသပ်ချက်ကို လုပ်ခဲ့တဲ့သူကတော့ John B.Watson ဆိုတဲ့ psychologist တဦးနဲ့ သူ့ရဲ့ လက်ထောက် Rosalie Raynor တို့ပဲဖြစ်ပါတယ်။

စမ်းသပ်ချက်နာမည်ကို The Little Albert Experiment လို့ခေါ်ပါတယ်။

ဒီစမ်းသပ်ချက်မှာ ကိုးလအရွယ်ကလေးတယောက်ပါဝင်ပြီး သူ့နာမည်ကို Little Albert လို့ခေါ်ပါတယ်။ စမ်းသပ်ချက်အစမှာ ကလေးကို ပစ္စည်း အမျိုးစုံကိုပြပြီးလေ့လာပါတယ်။

ပါဝင်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကတော့ ယုန်ဖြူလေးတကောင်ရယ်၊ ကြွက်ဖြူလေးတကောင်ရယ်၊ မျောက်တကောင်ရယ်၊ မီးလောင်နေတဲ့ သတင်းစာစက္ကူတွေရယ်၊ မျက်နှာဖုံးပုံအမျိုးမျိုး ပါဝင်ပါတယ်။

ကလေးကို ပထမဆုံး ပစ္စည်းတခုချင်းစီ ပြတဲ့အခါ ဘာမှထူးထူးခြားခြား တုံ့ပြန်မှုမရှိပါဘူး။
ကြောက်ရွံ့တဲ့အမူအရာလဲ မပြပါဘူး။

နောက်တခါကျ Watson ကဘာလုပ်လဲဆိုတော့ ကလေးကို ကြွက်ဖြူလေးပြပြီး တပြိုင်တည်းမှာပဲ သံတူနဲ့ ပိုက်ချောင်းကိုအသံကျယ်ကျယ်ထုရိုက်လိုက်ပါတယ်။ ကလေးက တူထုသံကိုကြားပြီး လန့်ငိုသွားပါတယ်။

ပြီးတဲ့အခါမှာ Watson ကတခြားအရာတွေပြောင်းပြပါတယ်။ ကြွက်ဖြူကိုပြရမယ့် အလှည့်ရောက်တိုင်း တူထုသံလုပ်ပြပါတယ်။ ကလေးကလဲ ငိုပါတယ်။

အဲ့လိုနဲ့ အကြိမ်ကြိမ်စမ်းသပ်ပြီးနောက်ပိုင်းမှာ ကလေးရဲ့ အပြုအမူက ပြောင်းလဲလာပါတော့တယ်။ တူထုသံမလုပ်တော့တာတောင်မှ ကလေးက ကြွက်ဖြူကို မြင်တာနဲ့ ငိုပါတော့တယ်။

အသံကြားကြားမကြားကြား ကြွက်ဖြူမြင်တာနဲ့ ငိုတာပါ။ ဒါကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အကြောက်တရားဆိုတာ မွေးထဲက ပါလာတာမဟုတ်ဘဲ သင်ယူမှုကြောင့်ဖြစ်လာတဲ့ behavior တခုဆိုတာသဘောပေါက်လာပါတယ်။

ဒီစမ်းသပ်ချက်မှာ ကြွက်ဖြူက အစက neutral stimulus ပါပဲ။
တူထုတဲ့အသံကလဲ သူ့ချည်းသက်သက်ဆိုရင် unconditioned stimulus ပါပဲ။

သို့သော် ကြွက်ဖြူနဲ့ တူထုသံကို တွဲပြလိုက်တဲ့အခါ ကလေးမှာ conditioning ဖြစ်သွားပြီး conditioned response အနေနဲ့ အကြောက်တရားဆိုတာ မွေးဖွားလာတာပါ။

သဘောပြောရရင် ခွေးကို အစာမကျွေးခင် ခေါင်းလောင်းတီးပြတယ် ပြီးမှ အစာကျွေးတယ်။ အဲ့လိုခွေးကို သင်ပေးထားရင် နောက်ပိုင်းမှာ ခေါင်းလောင်းသံကြားရုံနဲ့ ခွေးကအစာစားရတော့မယ်ဆိုပြီး အလိုလို သားရေကျနေတာမျိုးပါ။

ကလေးကလဲ ကြွက်ဖြူကိုမြင်တာနဲ့ တူထုသံကြီးကြားရတော့မယ်လို့ တွေးမိပြီး မသိစိတ်က အလိုလိုကြောက်သွားတော့တာပါ။ နောက်ပိုင်းမှာ အဲ့စမ်းသပ်ချက်ထဲက ကလေးကြီးလာတဲ့အခါ ကြွက်ဖြူတင်မကပဲ အဖြူရောင်မှန်သမျှကြောက်သွားပါတော့တယ်။

အဖြူရောင်အင်္ကျီကစပြီး ဆန်တာကလော့စ်ရဲ့ မုတ်ဆိတ်ဖြူဖြူကြီူအထိပါ ဖြူတာမြင်ရင် ကြောက်တတ်တဲ့လူဖြစ်သွားပါတယ်။ ဒါကို stimulus generalization လို့ခေါ်ပါတယ်။

ဥပမာ ခရုကိုကြောက်တဲ့သူက တဖြေးဖြေး ခရုတင်မကတော့ဘဲ ချွဲကျိကျိဖြစ်တဲ့အရာတွေ အကုန်လုံးကို ပါလိုက်ကြောက်တတ်လာတဲ့သဘောပါ။

ကလေးဘဝမှာ ဒီလိုစမ်းသပ်တာ မတရားဘူးလို့ ဝေဖန်သံတွေအများကြီးထွက်ခဲ့သလို ဒီလိုအစမ်းခံရတဲ့ကလေးမှာ ကြီးတဲ့အခါ စိတ်ဒဏ်ရာတွေပါသွားလို့ ဆိုးရွားတဲ့စမ်းသပ်မှုလို့ အများကထောက်ပြကြပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ဒီလိုစမ်းသပ်ခဲ့လို့ အကြောက်တရားဆိုတာမွေးကတည်းကပါလာတာမဟုတ်ဘဲ ငယ်ဘဝက ဖြစ်ရပ်တွေကြောင့်ဆိုတာ သိလိုက်ရတာပါ။ အထူးသဖြင့် အိမ်ကလူကြီးတွေက သွန်သင်မှုလွဲမှားတာကြောင့်ဆိုင်ပါတယ်။

အမှောင်ထဲသွားရင် ချော်လဲမှာစိုးလို့ဆိုပြီး အမှောင်ထဲမှာ သရဲခြောက်တယ်ဆိုကာ ကလေးကိုခြောက်လှန့်တာဟာ အပေါ်ကစမ်းသပ်သလိုလုပ်နေတာပါ။ ကလေးကတကယ်ထင်ပြီး ကြီးလာတဲ့အထိ အမှောင်ထဲမသွားရဲတာ သရဲကြောက်တာတွေ ဖြစ်လာတော့တာပါပဲ။

စလောင်းဖုံးတွေယူဆော့ရင် ကွဲမှာစိုးတဲ့ ရှေးလူကြီးတွေက စလောင်းဖုံးတီးရင် ကျားလာတတ်တယ်ဆိုပြီး ခြောက်လှန့်တာတွေဟာ ကလေးတွေအတွက် စိတ်ဒဏ်ရာတွေဖြစ်လာစေပါတယ်။

လောကကြီးအကြောင်းဘာမှမသိသေးတဲ့ အကြောက်တရားဆိုတာမရှိသေးတဲ့
ကလေးတယောက်ရဲ့ behavior တွေဟာ လူကြီးတွေရဲ့ ထိန်းကျောင်းမှုပေါ် အများကြီးမူတည်ကြောင်း အသိပေးရေးသားလိုက်ပါတယ်။

Thanks for your time!

လင်းမူ

Next Post, Previous Post မနှိပ်ဘဲ OUO Link ကနေ ၁ပုဒ်ချင်းဝင်ဖတ်ပြီး ကူညီပါ။
အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။