စိတ်ညစ်စရာတွေကြားထဲမှာ စိတ်ဖြေသာစရာနည်းလမ်းများ ၁၀၁

တနေ့တနေ့ မြင်နေကြားနေရတာတွေက စိတ်ညစ်စရာကောင်းလောက်အောင် ဖြစ်နေပြီလား?

သင် motivation ပျောက်နေပြီလား
Mood ကျလိုက် ကျလိုက် ပိုကျလိုက်ဖြစ်နေပြီလား?

ဘာလုပ်ရမှန်းမသိ…အနာဂတ်ပျောက် လမ်းပျောက်နေပြီလား?

ဒါဆို စိတ်မပူပါနဲ့တော့။စာဖတ်သူတယောက်ထဲမဟုတ်ပါဘူး။ ကျနော်တို့အကုန် လမ်းပျောက်နေတာပါ။
(ငိုသံနဲနဲထည့် ဖတ်ရန်)

ဒါကိုအကုန် ဖြေရှင်းဖို့ နည်းလမ်းကို အခုပြောပြပေးသွားမှာ… မဟုတ်ပါဘူး။
(ကျနော်လဲ အကုန်ဖြေရှင်းလို့ရမယ့်နည်းလမ်းကို မသိသေးပါ….သိခဲ့ရင်လက်တို့ခဲ့ကြပါဦး)

ဒါဆို ဘာမှလဲမပြောမယ့် ကိစ္စကို စာတပုဒ် လုပ်ရေးနေတာလားပေါ့။ ဖတ်ရတာအချိန်ကုန်တယ်ဆိုပြီး ဆန္ဒမစောပါနဲ့ဗျာ။

သိပ်မကြာသေးခင်က ကျနော် နိုင်ငံဂျားမှာနေတဲ့ psychotherapist ဆရာမတယောက်ဆီက အကြံဉာဏ်တချို့ရခဲ့လို့ အဲ့ထဲက ကောင်းနိုးရာရာလေးတွေ ပြောပြချင်လို့ပါ။

ဖတ်ကြည့်လို့ အလုပ်ဖြစ်တယ် ကောင်းတယ်ထင်ရင် ယူသုံးကြည့်ပေါ့… နည်းလမ်းတိုင်းကတော့ သင့်အတွက် ဖြစ်ချင်မှဖြစ်မှာပါ။

ပထမဆုံးနည်းလမ်းကတော့ Know your limitations ပါ။ လူတိုင်းမှာ ကန့်သတ်ချက် အားနည်းချက်ရှိပါတယ်။ သင်ကလူတိုင်းကို မကူညီနိုင်ပါဘူး။ လူတိုင်းပျော်အောင်လဲ သင်မလုပ်နိုင်ပါဘူး။

Superman ဖြစ်နေပါစေ လူတိုင်းအသက်ကိုသင်မကယ်နိုင်ပါဘူး…။ ဒါကြောင့် သင်လုပ်နိုင်တာကို သင်သေချာမြင်ဖို့လိုပါမယ်။ တနေ့တာအစမှာတော့ ဒီနေ့ဘာလုပ်ပစ်မယ် ညာလုပ်ပစ်မယ်ဆိုပြီး အများကြီးတွေးထားမိပေမယ့် တကယ်တမ်းသင်လိုက်မလုပ်ဖြစ်တဲ့အခါ အလုပ်တွေမပြီးလို့ဖြစ်ဖြစ် လုပ်ချင်တာတွေပုံနေလို့ဖြစ်ဖြစ် mood ကျနေတာဖြစ်တတ်ပါတယ်။

သင်လုပ်နိုင်သလောက်ကိုပဲလုပ်ပြီး သင်မလုပ်နိုင်တဲ့အရာတွေကို မလုပ်နိုင်ကြောင်း ရိုးသားစွာ လက်ခံကြည့်ပါ။ ဒါပေမယ့် ဘာမှမလုပ်နိုင်ဘူးဆိုပြီးလဲ ထိုင်ပဲထိုင်နေလို့မဖြစ်ပါဘူး…

လုပ်စရာတွေမပြီးလို့ mood ကျနေတယ်ဆိုတာ သင်အလုပ်ပြီးချင်တဲ့စိတ်ရှိလို့ပါ။ သင်ကအလုပ်ကို အလုပ်လိုတန်ဖိုးထားလို့ စိတ်ညစ်နေတာပါ။

သူများတွေကို မကူနိုင် မလှူနိုင် မပါဝင်နိုင်လို့ စိတ်ညစ်နေတာကလဲ သင့်စိတ်အခံက ကူညီချင်စိတ်ရှိလို့ ဒီလိုဖြစ်ရတာပါ။ သူများတွေ သေကြေနေတာတွေ့ရင် မတရားအလုပ်ခံနေရတာမြင်ရင် ဝမ်းနည်းပြီး mood ကျလာတာဟာ သင့်မှာ ကိုယ်ချင်းစာစိတ်ရှိလို့ပါ။

အဲ့တော့ အကောင်းဖက်ကတွေးရင် သင်က ကိုယ်ချင်းစာစိတ်ရှိတဲ့သူ၊ အလုပ်ပြီးချင်တဲ့သူ ၊ သူများကိုကူညီချင်တဲ့သူ ဖြစ်လောက်ပါတယ်။ အဲ့စိတ်လေးတွေကို Guilty ဖြစ်တဲ့ဖက်မှာ မသုံးပဲနဲ့
ကိုယ်ဘာကူနိုင်မလဲ….ဘာပိုလုပ်ပေးနိုင်မလဲကို ရှာဖွေကြည့်ပါ။

နောက်တချက်က အအားမနေပါနဲ့…။အားနေရင် အတွေးတွေကဝင်ဝင်လာလို့ တခုခု လုပ်စရာရှာလုပ်နေပါ။

အလုပ်လုပ်စရာရှိနေရင် လူက mood ကျတာနည်းလာပြီး တခုခုပြီးမြောက်သွားရင် feeling of accomplishment လေးရလာပါလိမ့်မယ်။ အားနေရင်ဘာလုပ်လို့ရလဲဆိုတော့
Twitter မှာ သတင်းတွေ တွိပေးတာကအစ…
Online shopping လုပ်တာအလယ်
Volunteer စာသင်ပေးတာအဆုံး
မိမိဝါသနာပါတာ သူများကိုလဲအကျိုးရှိတာလုပ်လို့ရပါတယ်။

အဓိကက လုပ်နေဖို့ပါပဲ။
(Science nuts ကတင်သမျှ vpn ပြောင်းပြီး လိုက်ဖတ်တာလဲရပါတယ် ဟဲဟဲ) လုပ်စရာမရှိရင် ရှိတာလုပ်ပါ။
ရေချိုးပါ။ ခေါင်းဖြီးပါ။ ခြေသည်းညှပ်ပါ။ ကိုယ်ညှပ်တာကုန်ရင် အိမ်ကလူတွေကို လိုက်ညှပ်ပေးပါ။
ဖုန်လိုက်သုတ်ပါ။
တခုခုရှိတာသာလုပ်နေပါ။ စိတ်ညစ်တာသက်သာပါတယ်။

နောက်တခုက တခုခုစိတ်ညစ်လာရင် Feeling thermometer လေးထုတ်ကြည့်ပါ။ အောက်ကပုံလေးမှာပါပါတယ်။

သာမိုမီတာကို ကြည့်ပြီး ကိုယ်ဘယ်လောက်အဆင့်ရောက်နေပြီလဲ သုံးသပ်ကြည့်ပါ။ ဒေါသထွက်ချင်လာရင်လဲ သာမိုမီတာလေးကို သတိရလိုက်ပါ။

သြော်… ငါတော့ ဘယ်အဆင့်ရောက်နေပြီဆိုပြီး… ဒေါသကိုသုံးသပ်ကြည့်ပါ။ လူက ကိုယ့်ခံစားချက်ကို ကိုယ်သေချာသုံးသပ်ကြည့်ရင် awareness ရသွားပြီး နဲနဲစိတ်ထိန်းလိုက်နိုင်ပါတယ်။

ငိုခါနီး ငါငိုရင်လှပါ့မလားလို့ အရင်တွေးလိုက်မိရင် မငိုမိအောင် နဲနဲထိန်းလိုက်သလိုဖြစ်သွားပါတယ်။ စမ်းကြည့်လို့ရပါတယ်။

နောက်တနည်းကတော့ mood ကျနေရင်
စားချင်တာဝယ်စားလိုက်ပါ။ မာလာရှမ်းကောလား… ပီဇာလား…
ကြက်ကြော်လား… အကင်လား… ကြေးအိုးလား…

ကိုယ်စားချင်တာကို စားလိုက်ရတဲ့အခါ တက်လာတဲ့ mood ကဘာနဲ့မှကို မတူတာပါ။ ဒါကြောင့် တချို့က စိတ်ညစ်လေ ပိုစားလေ ပိုစားကောင်းလေ ဖြစ်ကြတာပါ။ Brain မှာ rewarding အတွက် နေရာတခုရှိပါတယ်။ စားချင်တာစားလိုက်ရရင် dopamine ထွက်ပြီး mood ကအတော်တက်လာတာ လက်တွေ့ကြုံဖူးပါတယ်။

နောက်ထပ်လုပ်လို့ရတာက Plank ထောက်ကြည့်ပါ။ Plank ထောက်လိုက်ရင် သင့်ဒုက္ခတွေ စိတ်ညစ်စရာတွေက plank လောက်မဆိုးဘူးဆိုတာသိလာပါလိမ့်မယ်။ Plank ထောက်တဲ့ တစက္ကန့်က တနာရီလောက်ကြာတယ်လို့ ခံစားရတာ လူတိုင်းလိုလိုသိကြမှာပါ။

ကျနော်ကတော့ စိတ်ညစ်လာရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဒဏ်ပေးတဲ့အနေနဲ့ plank ၂မိနစ်လောက်ထောက်ပြီး နေကြည့်ပါတယ်။ ချွေးတွေလဲထွက်… နှလုံးခုန်သံတွေလဲမြန်လာပြီး
လူလဲနေလို့ကောင်းသွားမှာပါ။

Plank ထောက်တာထက် အလုပ်ပြီးအောင်လုပ်တာကမှ ပိုလွယ်ဦးမယ်ဆိုပြီး ကျနေတဲ့ စိတ်ဓာတ်ပြန်တက်လာနိုင်ပါတယ်။

ဒီလောက်ဆိုရင် စိတ်ညစ်နေတဲ့လူတွေ လုပ်ကြည့်လို့ရမယ့် tips လေးတွေ သိသွားလောက်မယ်ထင်ပါတယ်။ စမ်းကြည့်ပြီး အလုပ်ဖြစ်မဖြစ်ပြန်ပြောကြတာပေါ့။

Vector

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။