ဒီ Topic ကိုရေးခိုင်းတဲ့သူများလို့ ရေးလိုက်ပါတယ်။ စိတ်ဝင်စားစရာတော့ တော်တော်ကောင်းပါတယ်။ နားလည်ရအလွယ်ဆုံးဖြစ်အောင် အတတ်နိုင်ဆုံးရေးထားပါတယ်။

ကြယ်တွေဘယ်လို သေဆုံးကြလဲ မသိခင် သူတို့တွေ ဘယ်လိုတည်မြဲနေကြလဲ အရင်သိဖို့လိုပါတယ်။
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေနဲ့ဥပမာ ပေးပြီး ပြောချင်ပါတယ်။
နေက အစိုင်အခဲမရှိတဲ့ ဓာတ်ငွေ့လုံးကြီးဆိုတာ သိကြမှာပါ။ ဓာတ်ငွေ့လုံးကြီးက ဘယ်လောက်တောင် ကြီးလဲဆိုရင် သူ့အထဲကို ကမ္ဘာအလုံးပေါင်း ၁သန်းကျော်လောက်ထည့်လို့ရပါတယ်။

ဒီဓာတ်ငွေ့လုံးကြီး ဘယ်လိုတည်မြဲနေလဲဆိုတော့ ဆွဲအားနဲ့တွန်းအားမျှခြေမှာ ရှိနေလို့ပါ။
ဆွဲအားကတော့ Gravity ပါ။ သူ့ကြောင့် နေမှာရှိတဲ့ လောင်ကျွမ်းနေတဲ့ ချော်ရည် (Hot Plasma) တွေဟာ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ အလယ်အူတိုင်နားကို ရောက်လာပါတယ်။ (ဆွဲအားဆိုတော့ ဆွဲချတာပေါ့…)

အောက်ရောက်လေလေ ဖိသိပ်ခံရလေလေဖြစ်လို့ Hydrogen တွေကနေ Helium တွေဖြစ်ကုန်ပါတယ်။
အဲ့လိုဖြစ်တဲ့အခါ စွမ်းအင် (Energy) ထွက်ပါတယ်။ အဲ့ဒီစွမ်းအင်က Gravity ကို တွန်းပြီး အပြင်ထွက်ဖို့ ကြိုးစားပါတယ်။ (သူက တွန်းအားပါ)
ဒီနှစ်ခု မျှခြေမှာရှိနေရင် ဓာတ်ငွေ့လုံးကြီး တည်မြဲနေတာပေါ့။

ဒါပေမယ့် တွန်းအားက စွမ်းအင်ထွက်လာမှ ဖြစ်လာပါ။ ဒီတော့ စွမ်းအင်ထွက်အောင် Hydrogen တွေနေ Helium ဖြစ်လာဖို့လိုပါတယ်။ Hydrogen တွေက နေမှာ အပေါများဆုံးများပဲ။ (နေရဲ့ 91% က Hydrogen ပဲလို့ဆိုတယ်)
ဒါပေမယ့် တစ်ချိန်ချိန်မှာတော့ Hydrogen တွေကုန်ခမ်းလာမှာပါ။ အဲ့ဒီအခါမှာ ဆွဲအား (Gravity) က တွန်းအားထက်ပိုသွားပါပြီ။

အရမ်းဖိသိပ်ခံရတဲ့အခါ Helium တွေအချင်းချင်းပေါင်းနိုင်သွားပါတယ်။ (အရင်က Hydrogen ကိုပဲ ပေါင်းအောင်လုပ်နိုင်တာပါ)
အဲ့ဒီအခါမှာ Carbon တွေ၊ Oxygen တွေအထိဖြစ်လာပြီး နေက အကြီးကြီးဖြစ်လာပါတယ်။ Red Giant Star လို့ခေါ်ပါတယ်။

အဲ့ဒီအခါမှာ နေက ဘယ်လောက်ထိကြီးလာမလဲဆိုတော့ သူနဲ့အနီးဆုံး Mercury နဲ့ Venus ထိကို ရောက်လာမှာပါ။ တွက်ချက်မှုတွေအရတော့ အဲ့ဒီလိုဖြစ်လာရင် ကမ္ဘာမှာ ဆက်နေဖို့ မဖြစ်နိုင်တော့ပါဘူး။
အပူရှိန်ပြင်းလွန်းလို့ လေထုနဲ့ ရေထုက ရှိတော့မှာမဟုတ်ပါဘူး။
ကမ္ဘာဆိုတာ မီးမြှိုက်ထားတဲ့ ကျောက်ခဲကြီးလိုပဲ ကျန်ခဲ့မှာပါ။
ကမ္ဘာကြီးဒီလိုအဆုံးသတ်မှာကို တွေးပြီး စိတ်မပူကြပါနဲ့။ ဒါကနောက် နှစ်ပေါင်း ၅ ဘီလီယံလောက်မှ ဖြစ်လာမှာပါ။ (အခု ကမ္ဘာ့သက်တမ်းက နှစ်ပေါင်း ၄.၅ ဘီလီယံရှိပါပြီ)

ကမ္ဘာလောက်မမြန်ပေမယ့် အင်္ဂါဂြိုလ် (Mars) လည်း အချိန်တစ်ခုကြာတဲ့အခါမှာ ပူလာမှာပါပဲ။ ဒါကြောင့် ခုချိန်မှာ အင်္ဂါဂြိုလ်မှာ သွားနေဖို့ ပြင်နေကြတာလည်း အဖြေတစ်ခုတော့ ဟုတ်မနေပါဘူး။
ကြာသပတေးဂြိုလ် (Jupiter) နဲ့ စနေဂြိုလ် (Saturn) မှာတော့ နေလို့ရနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒါက ယာယီအဖြေတစ်ခုပါပဲ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ Red Giant Star တွေက မတည်မြဲပါဘူး။ နှစ်ပေါင်း ၁ ဘီလီယံလောက်ပဲ ခံပါတယ်။
အဲ့ဒီအချိန်အတွင်းမှာ အခြားနေရာ တစ်ခုမှာနေဖို့ ပြင်ဆင်ထားပြီးသားဖြစ်သင့်ပါပြီ။ မဟုတ်ရင်တော့ ဒါဟာ လူသားတွေရဲ့အဆုံးသတ်ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။

Red Giant ဖြစ်ပြီး နှစ်ပေါင်း ၁ ဘီလီယံလောက်ကြာတဲ့အခါမှာ နေရဲ့အပေါ်ယံအလွှာကြီးက ဆက်ပြီးမတည်မြဲတော့ပါဘူး။ ဒီတော့ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ပျောက်ကွယ်သွားပါတယ်။
သေဆုံးခါနီးကြယ် (နေ) ကို ကမ္ဘာကနေ လှမ်းကြည့်လိုက်ရင် ခုလိုမျိုး လုံးလုံးဝိုင်းဝိုင်းလေး မြင်ရမှာမဟုတ်ပါဘူး။ အောက်ပါပုံအတိုင်း မြင်တွေ့ရမှာပါ။ ဒါကို Planetary Nebula လို့ခေါ်ပါတယ်။

အဲ့ဒီကနေမှ နောက်ဆုံးကျန်ခဲ့တာကို White Dwarf Star လို့ခေါ်လိုက်ပါတယ်။
သေးသေးကျစ်ကျစ်၊ လင်းလင်းလက်လက် အရာကလေးတစ်ခုကျန်ခဲ့တာကို ပြောတာပါ။
ဒါက Medium-Sized Star တစ်ခုဖြစ်တဲ့ နေရဲ့ နိဂုံးပါပဲ။

ဟုတ်ရော ဟုတ်ရဲ့လားလို့ တွေးမိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ခုလိုမျိုးပုံစံတူဖြစ်ရပ်မျိုးကို ကမ္ဘာကနေ အလင်းနှစ် ၄၀၀ ဝေးတဲ့နေရာမှာ ပညာရှင်တွေ ရှာတွေ့ပြီးပါပြီ။
အဲ့ဒီနေရာမှာ White Dwarf Star တစ်ခုနဲ့ သူ့ကို လှည့်ပတ်နေသေးတဲ့ ဂြိုလ်တွေကိုပါ တပါတည်း တွေ့ခဲ့ကြတာပါ။
ဒီကြယ်လေးဟာ သူမသေဆုံးခင် အချိန်တစ်ခုအထိ ကျွန်တော်တို့ရဲ့နေလိုပဲ ထွန်းလင်းပေးခဲ့မှာပါ။
ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ Solar System ရဲ့အနာဂတ်ပါပဲ။

နေက Red Giant Star ဖြစ်လာမယ့် တချိန်တည်းမှာပဲ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နဂါးငွေ့တန်းဂလက်ဆီ (Milky Way Galaxy) ဟာ Andromeda Galaxy နဲ့ဝင်တိုက်ကြမှာပါ။
အဲ့ဒီအချိန်အထိ ကမ္ဘာမှာလူတွေကျန်နေသေးရင် ကောင်းကင်ကို ကြည့်တဲ့အခါ Andromeda Galaxy က တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ပိုပိုလင်းလာမှာပါ။ (ခုချိန်မှာတော့ သေချာမမြင်ရပါဘူး)
အဲ့ဒီအချိန်မှာတော့ “ကြယ်တွေစုံတဲ့ည” တကယ်ဖြစ်ပါပြီ။

Galaxy ၂ခုဝင်တိုက်တယ်ဆိုလို့ ငယ်ငယ်က ရန်ဖြစ်တဲ့အခါ ဆရာမတွေက ဒဏ်ပေးတဲ့အနေနဲ့ ခေါင်းနှစ်လုံးကို ကိုင်ပြီး ဂွက်ကနဲ ဆောင့်ထည့်လိုက်သလို မမြင်ကြပါနဲ့။
Galaxy တွေထဲမှာ ကြယ်တွေက ခပ်ဝေးဝေးမှာပဲ ရှိနေကြတဲ့အတွက် ကြယ် ၂လုံးဝင်တိုက်ဖို့ Chance ကတော့ နည်းပါတယ်။
ဒါပေမယ့် Gas Cloud တွေဝင်တိုက်မိကြပြီး ကြယ်အသစ်တွေတော့ ဖြစ်လာကြမှာပါ။
နောက်ဆုံးမှာတော့ ဒီ Galaxy ၂ခုပေါင်းပြီး Galaxy အကြီးကြီးတစ်ခုဖြစ်လာမှာပါ။

ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေအဖွဲ့အစည်း (Solar System) ကရော…?
ခုချိန်မှာတော့ Solar System က Milky Way Galaxy ရဲ့ဗဟိုချက်မနဲ့ အလင်းနှစ် ၂၅၀၀၀ ကွာဝေးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Galaxy ၂ခုဝင်တိုက်ကြတဲ့အခါမှာတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အိမ်လိပ်စာ ပြောင်းသွားမှာပါ။ တချို့ပညာရှင်တွေကတော့ Galaxy အသစ်ရဲ့အလယ်ဗဟိုကနေ အလင်းနှစ် ၁သိန်းလောက် ဝေးတဲ့နေရာကို ရောက်သွားမယ်လို့ဆိုတယ်။

အဲ့ဒီအချိန်ထိ လူတွေ အသက်ရှင်နေကြသေးရင်တော့ ကမ္ဘာမှာနေဖို့လည်း နေကြောင့် မဖြစ်နိုင်တော့ဘူး၊ တခြားနေရာရှာဖို့လည်း Galaxy ၂ခု ဝင်တိုက်တဲ့အတွက်ကြောင့် ကောင်းကင်မှာ ကြယ်အသစ်တွေဖြစ်ကုန်ပြီ။
ဒီမတိုင်ခင်တော့ ဘယ်လိုဖြေရှင်းကြမလဲ၊ ဘယ်နားသွားနေကြမလဲ သိလာကောင်းပါရဲ့။ နည်းပညာလည်း ခုထက်တိုးတက်လာကောင်းပါရဲ့။
Nuclear War နဲ့ အချင်းချင်း မျိုးဖြုတ်ပြီး မသေခဲ့ကြရင်တော့ အနာဂတ်မှာ လူသားတွေဆက်လက်တည်မြဲဖို့ ပြင်ဆင်ကြရဦးမှာပါ။

(Part 2 မှာတော့ Black Hole တွေအကြောင်းပြောမှာမို့ ဆက်ဖတ်ပေးကြပါဦး)

SAGAN

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။

လူတိုင်း စာမေးပွဲဖြေဖူးတာမို့ ဒီအကြောင်းကို ထွေထွေထူးထူးရှင်းပြနေစရာ မလိုပါဘူး။ တက္ကသိုလ်ရောက်လာတော့ လုပ်စရာ Activity တွေများလွန်းပါတယ်။
စာမေးပွဲဆိုတာလည်း နှစ်လတစ်ခါလောက် ဖြေနေရတာပါပဲ၊ Tutorial ဆိုတာလည်း ခဏခဏပါပဲ။
သတိရမိသလောက်တော့ ကိစ္စတစ်ခုလုပ်မယ်ကြံလိုက်တိုင်း စာမေးပွဲနဲ့ နီးနေလိုက်၊ Tutorial နဲ့ကပ်နေလိုက်ဖြစ်နေတာပါပဲ။

နေ့တိုင်းစာလုပ်ဖြစ်ဖို့ဆိုတာလည်း ခက်ခဲပါတယ်။
အချိန်ပိုနေရင်တောင် စာလုပ်ဖို့နဲ့ ရုပ်ရှင်ကြည့်ဖို့၊ သီချင်းနားထောင်ဖို့ ယှဉ်လာရင် ဘာကိုရွေးကြလဲ ကိုယ့်ဘာသာသိကြမှာပါ။
ဒီတော့ အများအားဖြင့် စာမေးပွဲနားနီးမှ ကပ်တွန်းကြတာပေါ့။
ထူးခြားတာက အဲ့ဒီအချိန်ရောက်လာရင် လူက ဘာကျက်ကျက်၊ ဘာမှတ်မှတ် မှတ်မိလွယ်နေတာပါ။ (စာမေးပွဲခန်းထဲဝင်ခါနီးအချိန်ဆိုရင် မှတ်မိအလွယ်ဆုံးပါပဲ…)

ဆိုတော့… ခုရေးမယ့်အကြောင်းက အနားနီးမှ ကပ်တွန်းတာ ကောင်းလားဆိုတာ ဆွေးနွေးချင်တာပါ။ စာမေးပွဲခန်းထဲဝင်ခါနီး ဉာဏ်အလင်းပွင့်နေတဲ့တာကို ပြောချင်တာ မဟုတ်ပါဘူး။

ကိုယ်က Research Paper ၃ခုကို ၃ပတ်အတွင်း အပြီးတင်ရမယ်ဆိုပါစို့။
၁ပတ်ကို ၁ခုတင်လို့ရတယ်၊ တစ်ခုစီကို ၃ပတ်အတွင်း ကိုယ်ကြိုက်တဲ့အချိန်မှာ ကြိုက်သလိုရွေးပြီး တင်လို့ရတယ်၊ ၃ခုလုံးကို နောက်ဆုံးအပတ်မှ တင်လို့ရတယ်ဆိုရင် ဘယ်ဟာကို ရွေးမလဲ။
အသင့်တော်ဆုံးကတော့ ၃ခုလုံးကို နောက်ဆုံးအပတ်မှ တင်လိုက်တာပါ။ ဒါဆို ၃ခုလုံးကို Perfect ဖြစ်အောင်ပြင်ဆင်ဖို့ အချိန်ရတယ်လေ။ ဟုတ်တယ်မလား။

စမ်းသပ်မှုတစ်ခုကို ပြောပြချင်ပါတယ်။
ကျောင်းသားတွေကို ခေါ်ပြီး ၃ဖွဲ့ခွဲလိုက်တယ်။ အပေါ်ကလိုပဲ ကိုယ်နှစ်သက်ရာ Deadline တစ်ခုစီကို ရွေးခိုင်းလိုက်တယ်။ ဘယ်အဖွဲ့အမှတ်အကောင်းဆုံးရတယ်လို့ထင်လဲ။

၁ပတ်ကို ၁ပုဒ်တင်ရတဲ့အဖွဲ့က အမှတ်အကောင်းဆုံးရတာပါ။ နောက်ဆုံးပိတ်မှ ၃ပုဒ်လုံးတင်တဲ့အဖွဲ့က အမှတ်အနည်းဆုံးပါပဲ။
နောက်ဆုံးပိတ်မှ ၃ပုဒ်လုံးတင်တဲ့သူတွေကတော့ “လေ” နေချိန်များပါတယ်။ ငါလုပ်နိုင်ပါတယ်…၊ အနားနီးမှ ကပ်တွန်းလိုက်ရင် မီပါတယ်… ဆိုတာမျိုး၊ ကိုယ့်လုပ်နိုင်စွမ်းကို ပိုတွက်တာမျိုး ဖြစ်တတ်တယ်။
၁ပတ် ၁ပုဒ်တင်တဲ့အဖွဲ့မှာ “လေ” နေချိန်သိပ်မရှိပါဘူး။ သူတို့ကလည်း ဒီလိုဖြစ်တတ်ကြောင်းသိလို့ ဒီလို Deadline ကို ရွေးတာပါ။
သူတို့အတွက် စိတ်ရှုတ်ထွေးစရာသိပ်မရှိပါဘူး။ အချိန်စာရင်းအတိုင်းလိုက်လုပ်ရုံပါပဲ။ (ပင်ပန်းတာတော့ ပိုမှာပါ)

Download ဆွဲထားပြီး နားမထောင်ဖြစ်တဲ့ သီချင်းတွေ၊ Netflix ထဲမှာ နောက်မှကြည့်မယ်ဆိုပြီး Save ထားတဲ့ဇာတ်လမ်းတွေ ဘယ်လောက်များနေပြီလဲ။ (ကျွန်တော့မှာတော့ တော်တော်များနေပြီ)
ပညာရှင်တွေကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ Collection ကသာ တိုးလာမယ်၊ ကိုယ်ကတော့ ဒီဇာတ်လမ်းတွေ၊ သီချင်းတွေကို နားထောင်ဖြစ်ဖို့ Chance ကနည်းတယ်လို့ ဆိုတယ်။

ဒါကိုလည်း စမ်းသပ်ကြည့်ထားတာလည်း ရှိပါတယ်။
လူတွေကို သူတို့ကြည့်ဖို့ ဇာတ်လမ်း ၃ပုဒ်ရွေးခိုင်းတယ်။ အဲ့ဒီထဲက ၁ပုဒ်ကို ခုချက်ချင်းကြည့်ရမယ်၊ နောက်တစ်ခုကို နက်ဖြန်၊ နောက်တစ်ခုကို သန်ဘက်ခါမှာကြည့်ရမယ်ပေါ့။
ဇာတ်လမ်းတွေကို ၂မျိုးခွဲထားတယ်။ အပျော်ကြည့်တဲ့ကားနဲ့ လေးနက်တဲ့ကားပေါ့။ လူတွေကတော့ ၂မျိုးလုံးကို ရွေးကြတယ်။

ဒါပေမယ့် ဘယ်ဇာတ်ကားကို ခုချက်ချင်းကြည့်မလဲလို့ မေးတော့ တော်တော်များများက အပျော်ကြည့်တဲ့ကားမျိုးကိုပဲ ရွေးကြတယ်။ အဲ့ထဲမှာလည်း တော်တော်များများရွေးကြတာက Comedy တွေပဲ။ (ကျွန်တော်လည်း အဲ့ဒီလိုပဲ၊ အားရင် Comedy ပဲ ကြည့်တာ)

ဒါနဲ့ ဇာတ်ကား ၃ကားလုံးကို ခုချက်ချင်းအပြီးကြည့်ရမယ်လို့ ပြောလိုက်တဲ့အခါ လေးနက်တဲ့ကားတွေကို သိပ်မရွေးကြတော့ဘူးလို့ ဆိုတယ်။
ဒီတော့ လူတွေက ခုချက်ချင်းလုပ်ရမယ့် ခက်ခဲတဲ့ အလုပ်တွေကိုဆို မလုပ်ချင်ကြဘူးဆိုတာပဲ။

ကိုယ့်က ဝိတ်ချနေတယ်ဆိုပါစို့။ ခုချိန်မှာ အသီးနဲ့ မာလရှမ်းကော ဘယ်ဟာစားမလဲလို့ မေးရင် ဘာဖြေမလဲ။ အသီးပဲစားမှာပေါ့လို့ ဖြေမှာပါ၊ ဟုတ်တယ်မလား။
နောက်တစ်ပတ်နေလို့ ပန်းသီးတစ်လုံးနဲ့ မာလရှမ်းကောတစ်ပွဲ ၂ခုထဲက ၁ခုကို အလကားကျွေးရင် ဘယ်ဟာကို ရွေးမလဲ။ တော်တော်များများကတော့ မာလရှမ်းကောပဲ ရွေးကြမှာပါ။ ပန်းသီးကို နောက်မှ စားတာပေါ့ လို့ ပြောကြမှာပါ။

အပေါ်မှာ ပြောခဲ့တာတွေ အကုန်လုံးကို Present Bias လို့ခေါ်ပါတယ်။
ကိုယ်အခုလိုချင်နေတာ၊ စားချင်နေတာကို နောက်တစ်ချိန်မှာ လိုချင်နေမှာ၊ စားချင်နေမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ကိုယ့်ဘာသာထင်မိခြင်းပါပဲ။

ခုချိန်မှာ မာလရှမ်းကောစားချင်ပေမယ့် နောက်ရက်ကျရင် ပန်းသီးပြန်စားလို့ရတာပဲ၊ ခုချိန်မှာ စာမေးပွဲအတွက် စာဖတ်မှာထက် နောက်ရက်မှာ ဖတ်ချင်စိတ်ပေါ်လာမှာပဲ စသဖြင့် ထင်မိခြင်းပါ။
ကိုယ့်ရဲ့ လက်ရှိအတွေးအခေါ်နဲ့ နောက်တစ်ချိန်ဖြစ်လာမယ့် အတွေးအခေါ်နဲ့ မတူလောက်တော့ဘူးလို့ လွဲမှားပြီး ထင်မိခြင်းပါ။

ဒါကြောင့်လည်း Facebook မှာ “New Year, New Me” လို့ 1st January မှာတင်ခဲ့ပြီး နှစ်လယ်လောက်ရောက်လာတဲ့အခါ နှစ်ကတော့ တဝက်ကုန်သွားပြီ၊ ဘာမှအရာမထင်လိုက်ဘူး…တို့၊ နှစ်တဝက်ကို အောင်မြင်စွာဖြုန်းတီးလိုက်ပါပြီ… တို့ မြင်ရတာဖြစ်တယ်။

နောက်တစ်မျိုးကတော့ သိပ်မသိသာပါဘူး။ ခုလုပ်ရမယ့် အလုပ်ကို နောက်မှလုပ်မယ်ဆိုတာခြင်းတူပေမယ့် သူကတော့ နည်းနည်းကွဲပါတယ်။
ဒီလူတွေကို Motivation စားသုံးသူတွေလို့ ကျွန်တော်က ခေါ်ချင်ပါတယ်။

ကိစ္စတစ်ခုကို ပြင်ဆင်တဲ့ Phase က မတက်တဲ့သူတွေပါ၊ သူတို့ကိုကြည့်လိုက်ရင် အမြဲ တစ်ခုခုလုပ်နေတာပဲမို့ အလုပ်တွင်မယ်ထင်ရပေမယ့် အဲ့ဒီလိုဖြစ်မလာပါဘူး။
ဥပမာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုကို လုပ်မယ်ဆိုပြီး သင်တန်းတွေတက် ပြင်ဆင်နေပေမယ့် တကယ်လက်တွေ့ဘာမှ မလုပ်ကြတဲ့သူတွေ၊ Motivation ရမယ့် စာတွေ၊ ဟောပြောပွဲတွေနောက် လိုက်ပေမယ့် ဘာမှဟုတ်တိပတ်တိ မလုပ်တဲ့သူတွေပေါ့။ ကြာလာတော့ Motivation တွေပဲ စွဲလမ်းနေမိပြီး ခရီးမတွင်တတ်ပါဘူး။

ကျွန်တော်စာရေးတဲ့အခါမှာလည်း Idea ကို ခေါင်းထဲမှာ 100% ရုပ်လုံးပေါ်လာမှ ရေးမယ်ဆိုရင် စာတစ်ပုဒ်တောင် ရေးဖြစ်မှာမဟုတ်ပါဘူး။
စိတ်ထဲထင်တာ ချရေးပြီး ပြန် Edit လိုက်တာပါပဲ။

ဆိုတော့… လုပ်သင့်တဲ့ကိစ္စကို ထလုပ်ပစ်လိုက်တာက နောက်မှလုပ်မယ်ဆိုတာကို Counter ပြန်လုပ်နိုင်တာပေါ့။ ဒါပေမယ့် ဒီလောက်လွယ်မနေလို့ပဲ လူတွေခက်ခဲနေတာပေါ့။
ဒါကြောင့် နည်းလမ်းတွေကို တီထွင်လာကြတယ်။

စာမေးပွဲနီးရင် Facebook Log Out လုပ်သွားတဲ့သူတွေ၊ အစားလျော့စားဖို့အတွက် ဝယ်ထားတဲ့ Junk Food တွေကို လွှင့်ပစ်တဲ့သူတွေဟာ သူတို့ကိုယ်သူတို့ ရအောင်ထိန်းချုပ်နေတာပါ။
မနက်မှာ မထမခြင်း အသံဆိုးကြီးနဲ့ အော်နေတဲ့ Alarm တွေ၊ Internet ကို ညမှာ သုံးမရအောင်ဖျက်ပစ်တဲ့ App တွေ ကလည်း ဒီသဘောပါပဲ။

ဒီတော့ ကိုယ်က ကပ်တွန်းတတ်တဲ့အကျင့်ရှိနေရင် ရှိနေကြောင်း သေချာသိနေဖို့လိုပါတယ်။ အဲ့ဒီလိုမဟုတ်ဘဲ ငါလုပ်ရင်… ရပါတယ်ကွာ လို့တွေးနေမိရင်တော့ ပြင်ဆင်ဖို့နဲ့ ဝေးနေဦးမှာပါ။
ကိုယ့်အကြောင်းကိုယ် သေချာသိမှ နောက်တစ်ခါအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

SAGAN

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။

ဒီအချက်က တော်တော်စဉ်းစားရ ကြပ်တာပါ။
ကိုယ်က အကျိုးတစ်ခုလိုလို့ အလုပ်တစ်ခုကို လုပ်နေပေမယ့် အဲ့ဒီအကျိုးကို ကိုယ်လုပ်နေတဲ့အလုပ်က အထောက်အပံ့ဖြစ်နေလား၊ မဖြစ်နေဘူးလားဆိုတာ သိဖို့ (တချို့တွေအတွက်) ခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။

ဥပမာ နွေဦးတော်လှန်ရေးအတွက် လူအမျိုးမျိုး၊ လူတန်းစားပေါင်းစုံဟာ နေရာစုံက ပါဝင်နေကြတယ်။
ဒါပေမယ့် တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် Contribute လုပ်တာခြင်း မတူကြဘူး။ တချို့က များများလုပ်၊ တချို့က နည်းနည်းလုပ်၊ တချို့က လုံးဝ Contribute မလုပ်ကြဘူး။
ကိုယ်ဘယ်အထဲပါနေလဲဆိုတာ သိနိုင်ဖို့ (တချို့အတွက်) ခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။

Pareto Distribution အရတော့ 80% သော အကျိုးတရားတွေဖြစ်လာတာဟာ 20% သော အကြောင်းတရားတွေကြောင့်ပါလို့ ဆိုတယ်။ ဒါကို 80/20 Rule လို့လည်းခေါ်တယ်။
သူက ဒါကို ဘယ်လိုအတွေးပေါက်သွားလဲဆိုတော့ သူ့ခြံထဲက ပဲပင်တွေရဲ့ 20% က စုစုပေါင်း ပဲအလုံးရေရဲ့ 80% ကိုထုတ်ပေးတာကို သိသွားရာက စတယ်။ (ထိုးထွင်းဉာဏ် တော်တော်ကောင်းတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ပါ…)
ဒီတော့ အခြားအကြောင်းအရာတွေမှာလည်း 80/20 Rule ကိုလိုက်နာတယ်လို့ သူက တွေးမိခဲ့တယ်။

လူနည်းစုကပဲ အရာရာကို ချုပ်ကိုင်ထားတယ်။
ဥပမာ ၁နှစ်မှာ စာရေးဆရာ ၁သောင်းက စာအုပ်ကိုယ်စီထွက်တယ်ဆိုရင် ကုန်အောင်ရောင်းရတာက လက်တစ်စုပ်ပဲရှိတဲ့ စာရေးဆရာတွေပါပဲ။
အချမ်းသာဆုံး စာရင်းဝင် ၈၅ ယောက်ရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေပေါင်းတဲ့အခါ အောက်ခြေလူတန်းစား ၃ ဘီလီယံခွဲရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့သွားတူနေတယ်။

Classical Music ရေးခဲ့တဲ့လူတွေ အများကြီးပါပဲ။ အဲ့ဒီ အထဲကမှ Bach, Mozart, Beethoven နဲ့ Tchaikovsky ရဲ့ Music တွေကိုပဲ ခေတ်ပေါ်သံစုံတီးဝိုင်းတွေမှာ တီးကြတယ်လို့ဆိုတယ်။
သူတို့ရေးခဲ့တဲ့ သီချင်းတွေထဲအများကြီးရှိပေမယ့် အဲ့ဒီထဲက နာမည်ကြီး Hit ဖြစ်နေတာတွေကိုသာ ထပ်ခါတလဲလဲ တီးနေကြတယ်။

မြို့ပြ (Cities) နည်းနည်းလေးတွေမှာပဲ လူအများစုက စုဝေးနေကြတယ်။
ကိုယ့်မှာ အင်္ကျီပေါင်း ၁၀၀ လောက်ရှိပေမယ့် ကိုယ်ကြိုက်တဲ့ ဆယ်ထည်လောက်ကိုပဲ ထပ်ခါတလဲလဲ ပြန်ဝတ်တတ်တယ်။
သီချင်းတွေ အများကြီးဒေါင်းထားပေမယ့် ကိုယ်အကြိုက်ဆုံး Album တွေကိုသာ နားထောင်တတ်ကြတယ်။
Customer တွေရဲ့ 20% ကပဲ Company တစ်ခုရဲ့ 80% ရောင်းအားကိုဖြစ်စေတယ်။
Websites တွေရဲ့ 20% ကပဲ 80% traffic ရှိနေတယ်။ (Porn Site တွေထင်တယ်…)
ယာဉ်မောင်းတွေရဲ့ 20% က ယာဉ်မတော်တဆမှုရဲ့ 80% ကိုဖြစ်စေတယ်။
အနည်းစုကပဲ အများကြီး Contribute လုပ်နေတာကို ပြောချင်တာပါ။

ဒီတော့ နွေဦးတော်လှန်ရေးမှာ ဖြစ်မြောက်လာတဲ့ အကျိုးတရားရဲ့ 80% ဟာ 20% သောအကြောင်းတရားတွေ (လူတွေ) ကြောင့်ဖြစ်လာတာလို့ ပြောလို့ရတာပေါ့။
ဒီလိုပြောလိုက်လို့ ငါလုပ်နေတာအရာမထင်ဘူးလို့ မတွေးကြပါနဲ့ဦး။
Pareto Distribution ကို လူတွေက လွဲမှားပြီး ယူဆတတ်ကြပါတယ်။

သူ့ကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ အဓိက သုံးဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။ Productivity ကို ပြောချင်တဲ့သဘောပါ။
ဥပမာ Company ကို ပိုအောင်မြင်စေနိုင်တဲ့ 20% သော အကြောင်းကိုသိရင် အဲ့ဒီအကြောင်းကို ပိုပြီး Focus လုပ်စေချင်တာပါ။

ကျောင်းသားတစ်ယောက်က ဘယ်သင်ခန်းစာကို လေ့လာလိုက်ရင် စာမေးပွဲအတွက် အကျိုးအများဆုံးဖြစ်မလဲဆိုတာ သိတဲ့အခါ အဲ့ဒီသင်ခန်းစာကို ဖိပြီး လေ့လာစေချင်တာပါ။
ဒီလိုပြောလိုက်လို့ ကျန်တဲ့အခန်းတွေကို မလေ့လာသင့်တော့ဘူး ပြောတာမဟုတ်ပါ။ အမှတ် ၁၀၀ ရချင်ရင်တော့ လေ့လာရဦးမှာပါ။

နွေဦးတော်လှန်ရေးမှာလည်း လူတိုင်းအားနဲ့တွန်းမှ 100% အောင်မြင်မှာမို့ လူတိုင်းရဲ့ တွန်းအားက အရေးပါပါတယ်။

အရာရာကို 80/20 Rule အရကြည့်ရင် ဟုတ်ကောင်းဟုတ်နေနိုင်ပေမယ့် ဒါက အတိအကျမှန်ကန်နေတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒီ Rule အရဆို 20% သောလူတွေက ကျန်တဲ့ 80% ထက်ပိုအရေးကြီးတယ်လို့ ဆိုသလိုဖြစ်နေတယ်။

80% က 20% လောက် အလုပ်မလုပ်ကြဘူးဆိုတဲ့ အမြင်ကို ရတယ်။
ဒီတော့ Pareto Distribution က လူတိုင်း Equally Contribute လုပ်မယ်ဆိုတဲ့ ဆိုရှယ်လစ်စနစ်နဲ့ သွားပြီး ဆန့်ကျင်နေပါတယ်။

ဒီသဘော ဘယ်လိုဖြစ်လာလဲဆိုတာ ငွေကြေးနဲ့ ဥပမာပြချင်ပါတယ်။
ဟိုတစ်နေ့က ရေးခဲ့တဲ့ ပင်လယ်ဂဏန်းတွေ အကြောင်းမှတ်မိကြဦးမှာပါ။

https://ouo.io/DkMqWo (မမှတ်မိရင် ပြန်ဖတ်လို့ရအောင် Link ထည့်ပေးထားပါတယ်)

အချင်းချင်းချကြတဲ့အခါ နိုင်တဲ့ကောင်ကို ရှုံးတဲ့ကောင်က မော်မကြည့်ရဲတော့ဘူး။
ဒီတော့… နိုင်တဲ့ကောင်က နေရာကောင်းကို ရသွားပြီ။ အစာကောင်းကောင်းလည်းစားရမယ်၊ အမတွေကလည်း ဒီကောင့်ကို ပိုသဘောကျကြမယ်။
စဉ်းစားကြည့်ရင် ဒီကောင်ပိုပြီး အားကြီးလာဖို့ပဲရှိတယ်။

ရှုံးသွားတဲ့ကောင်နေရာက စဉ်းစားကြည့်။ နေရာကောင်းမရတော့ အစာလည်း ငတ်တလှည့် ပြတ်တလှည့်ဖြစ်မယ်၊ အမတွေကလည်း ဖုတ်လေတဲ့ငပိရှိတယ်တောင် မထင်ဘူး။
ဆိုတော့… အားကြီးတဲ့ကောင်ကို ယှဉ်ချဖို့က အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ ခက်ခဲလာတယ်။

လူတွေဟာလည်း ကိုယ့်ရဲ့အဆင့်အတန်းကို မသိစိတ်ကနေ သတ်မှတ်ထားတတ်ကြတယ်လို့ ဆိုတယ်။
ကိုယ်က အရမ်းအောင်မြင်နေတဲ့အခါမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို နံပါတ် ၁ ပဲလို့ သတ်မှတ်ထားတာပေါ့။
အဲ့ဒီအတွက်ကြောင့် အစားအသောက်ကောင်းကောင်းစားရမယ် (အောင်မြင်လို့ ငွေရှာနိုင်) ၊ နာမည်ကြီးတော့ မိန်းကလေးတွေကလည်း စိတ်ဝင်စားမယ်။
(စိတ်ကြောင့် ဒါတွေ ဖြစ်လာတာလို့ ပြောချင်တာမဟုတ်ပါ၊ အောင်မြင်လို့ ဒါတွေဖြစ်လာတာပါ)
ကိုယ်က အရမ်းအောင်မြင်တဲ့မိန်းမဆိုရင် ကိုယ့်ကိုသဘောကျတဲ့ ယောက်ျားတွေကို ခေါင်းခေါက်ရွေးလို့ရတယ်။ အခြားမိန်းမတွေကြားမှာလည်း ကိုယ်က ဆရာကြီးပဲပေါ့။

ကိုယ်က အောက်ဆုံးမှာပဲဆိုရင် နေစရာနေရာကောင်းကောင်းမရှိဘူး၊ အစားကောင်းတာ မစားရဘူး၊ ဒီတော့ ကျန်းမာရေးလည်း သိပ်မကောင်းတတ်ဘူး။
ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်နဲ့ရောဂါပေါင်းစုံရပြီး သေနိုင်တယ်။ (ငွေကြေးမတတ်နိုင်လို့)
ပိုက်ဆံလေး နည်းနည်းရှိလာရင် ဆေးသုံးမယ်၊ Quality မကောင်းတဲ့အရက်တွေ သေအောင်သောက်မယ်။
ပြောချင်တာက သူတို့အတွက် ပျော်စရာရှားပါးလွန်းတဲ့ဘဝမှာ ကိုယ်တတ်နိုင်သလောက်လေး ပျော်စရာရှာတဲ့သဘောပါ။

ပြောချင်တာက ချမ်းသာတဲ့သူတွေက ပိုပိုချမ်းသာလာကြပြီး ဆင်းရဲတဲ့သူတွေက ပိုပိုဆင်းရဲလာကြတယ်ဆိုတာပါ။
ဒီတော့ 80/20 Rule အရဝင်သွားတာပေါ့။

ကိုယ့်ဘဝမှာ အရေးမကြီးတာတွေကို အချိန်ပေးတဲ့အခါ အရေးကြီးတာတွေ လွတ်သွားတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီစာဖတ်ပြီး ကိုယ့်အတွက်အရေးကြီးဆုံး အရာတွေကို အလေးပေးနိုင်ကြပါစေခင်ဗျာ။

SAGAN

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။