Science Nuts

Public Key Cryptography နှင့် Internet ပေါ်တွင် လျို့ဝှက်စွာ ဆက်သွယ်ခြင်း နည်းနာများ (Part 3)

(Part 1 & 2 ကို အရင်ဖတ်ပြီးမှ ဒါကိုဖတ်ပါ)

အခြေခံလေးတွေ သိပြီဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ တကယ့်လက်တွေ့ internet သိုမဟုတ် web မှာ ကျနော်တို့ ဆက်သွယ်တဲ့ အဆင့်လေးတွေကို ကြည့်ကြပါမယ်။

ကျနော်တို့ browser သုံးသုံး facebook app လိုမျိုး ဖုန်းထဲက app တွေပဲ သုံးသုံး စစချင်းမှာ ကျတော်တို့ လိုတဲ့ data ကိုရဖို့ ကျနော်တို့ဘက်ကစပြီး request လုပ်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

ဆိုပါစို့ ကျနော်တို့က google.com ဆိုတာကို လိုချင်တယ်ဆိုပါစို့။ URL bar မှာရိုက်ထည့်လိုက်ရင် browser က google.com ဆိုတဲ့ webpage ရှိရာ google ရဲ့ server တွေဆီကို request သွားလုပ်မှာပါ။ (ကြားထဲမှာ DNS လိုမျိုးအဆင့်တွေ ရှိပေမယ့် သာမန်စာဖတ်သူတို့ ရှုပ်သွားပြီး တိုက်ရိုက်မသက်ဆိုင်တာကြောင့် နောက်မှ ဖော်ပြပါ့မယ်)

ဒါဆို လက်ရှိ client (Browser တို့ App တို့ အင်တာနက်သုံးတဲ့ program မှန်သမျှကို client လို့ပဲ ကျနော် ခြုံငုံသုံးလိုက်ပါ့မယ်) က “ကျွန်တော့်ကို google.com ရဲ့ main page ကိုပေးပါ” ဆိုပြီး google ရဲ့ server တွေကို သွား request လုပ်ပါတယ်။

ဒါကို Server က ချက်ချင်းပြန်မပေးပါဘူး။ ချက်ချင်းပြန်ပေးရင် ဘာမှ encryption မရှိဘာမရှိ plain data ကိုပေးရမလိုဖြစ်နေလို့ပါ။

ဟိုးအရင်တချိန်ကတော့ ဒီလိုပဲ plain data နဲ့ ဆက်သွယ်ခဲ့ဘူးပါတယ်။ HTTP ခေတ်ကပေါ့ ။ လက်ရှိသုံးနေကြတာ HTTPS စနစ်ပါ ‘S’ ပါပါတယ်။ အခုပြောမှာက လက်ရှိသုံးနေကြတဲ့ HTTPS စနစ်ပါပဲ။

HTTP စနစ်မှာတုန်းကတော့ plain text တွေနဲ့ပဲ ပို့ခဲ့ကြပေမဲ့ အခု HTTPS မှာ client က request စလုပ်ရင် server ကဘာလုပ်လဲဆိုတော့ သူ့ရဲ့ public key လေးကို ပြန်ပေးပါတယ်။

Server ပို့လိုက်တဲ့ public key က client ဆီကို ရောက်လာတဲ့ အချိန်မှာ client က session key ၂ ခုကို generate လုပ်ထားပါတယ်။ session key ဆိုတာက symmetric key ပါပဲ။ ဒီ key နဲ့ encrypt လုပ်ထားရင် ဒီ key နဲ့ပဲ decrypt လုပ်လို့ရတဲ့ သဘောပေါ့။

ကိုယ်အိမ်က သော့ကိုပဲ မြင်ကြည့်ပါပေါ့။ ဒါမျိုး ၂ ချောင်း client က generate လုပ်လိုက်ပါတယ်။

အဲ့ထဲက တစ်ချောင်းကို client က server ရဲ့ public key ကိုသုံး encrypt လုပ်ပြီး server ကိုပြန်ပို့ပေးလိုက်ပါတယ်။ Server ဆီရောက်တဲ့အချိန်မှာ server ကသူ့ရဲ့ private key ကိုသုံး decrypt လုပ်ပြီး session key ကိုရရှိမှာဖြစ်ပါတယ်။

အဲ့တာဆိုရင် client နဲ့ server ၂ ဦးသာသိတဲ့ session key တစ်ချောင်းစီ တစ်ဖက်စီမှာ ရှိနေပြီဖြစ်လို့ ပို့သမျှ data ကို ဒီ session key နဲ့ပဲ encrypt လုပ် တစ်ဖက်ကလည်း ဒီ key နဲ့ပဲ decrypt လုပ်ပြီး secure connection တစ်ခုရပြီလို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။

အရှေ့က ပို့စ်တွေသေချာဖတ်ခဲ့သူတွေဆိုရင်တော့ ဒီနေရာမှာ ဘာမှားနေလဲ မေးခွန်းထုတ်နေကြပါပြီ။ ဟုတ်ပါတယ်။

Server က client ဆီကို public key ပြန်ပို့လိုက်တဲ့ အခြေအနေကိုကြည့်ပါ။ ဆိုပါစို့ ဒီနေရာမှာ server မဟုတ်တဲ့ တခြား ဘေးလူတစ်ယောက်က ဖြတ်ပြီး သူ့ရဲ့ public key ကို server ယောင်ဆောင်ပြီး client ပေးပို့လာနိုင်ပါတယ်။

အဲ့တာဆို client ကလဲ ယုံပြီး သူ့ session key ကို encrypt လုပ်ချပြီး ပြန်ပို့လိုက်တဲ့ အခါမှာ attacker မှာကျတော်တို့ ရဲ့ session key ရသွားပြီဖြစ်လို့ ကျတော်တို့ ပို့သမျှ data ဟာ server ဆီမရောက်ဘဲ သူ့ဆီပဲရောက်နေတော့မှာပါ။ (ဒါမျိုးကို Man in the middle attack လို့ခေါ်ပါတယ်၊ ကြားက ဖြတ်ခုတ်တဲ့လူပေါ့)

အဲ့လို false identity နဲ့ man-in-the-middle attack တွေကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ဖြေရှင်းဖို့ ယနေ့မှာ digital certificate တွေကို အသုံးပြုကြပါတယ်။ဆက်လက်ဖော်ပြပါ့မယ်။

Kevin

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။

ကြက်ဥအစိမ်းစားတာက ပြုတ်စား၊ ကြော်စားတာထက်ပိုအားရှိသလား နှင့် ဥဋီကာနိဂုံး (Part 3)

(၇) ကြက်ဥအစိမ်းစားတာ မကျက်တကျက်စားတာက အားပိုရှိတယ် ၊ ပြုတ်စား ကြော်စားတာက အားသိပ်မရှိဘူး စသဖြင့် ပြောတာ ခဏခဏကြားဖူးမှာပါ။

သူတို့ဆိုလိုတဲ့အားက ဘာအားလဲတော့မသိပေမယ့် အာဟာရဆေးပညာနဲ့ သိပ္ပံအရတော့ အာဟာရပမာဏ တူတူပဲရပါတယ်။

ပြုတ်လိုက်တာဖြစ်စေ ကြော်လိုက်တာဖြစ်စေ အပူနဲ့တွေ့ တဲ့အခါ အသားဓာတ် protein က ပုံပြောင်းသွားပါတယ်။ နဂိုထက်ပိုခဲသွားပြီး ပိုးမွှားတွေလဲသေသွားပါတယ်။ Denaturation ဖြစ်သွားတယ်လို့ဆိုပါတယ်။

ကျက်သွားတဲ့အသားဓာတ်က Denature ဖြစ်သွားလို့ အစာအိမ်ကပိုပြီးချေဖျက်လို့လွယ်သွားပါတယ်။

အာဟာရတွေကို ပိုပြီးစုပ်ယူရလွယ်လို့ အစာမကြေဖြစ်တာ ရင်ခေါင်းတောင့်နေတာ သက်သာမှာပါ။

ကြက်ဥအစိမ်းကို ဖောက်သောက်တာက သူ့ရဲ့အညှီနံ့ကြောင့်လဲ မအီမလည်ခံစားရနိုင်သလို အစာခြေရတဲ့အခါ ကျက်ပြီးသားကြက်ဥထက်ပိုကြာလို့ ရင်ပြည့်တာမျိုးခံစားရနိုင်ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ကြက်ဥအစိမ်းမှာ Salmonella ပိုးပါလာခဲ့ရင် ဝမ်းရောဂါပါထပ်ခံစားရမှာပါ။

သေချာသန့်ရှင်းစွာစားရင်တော့ ကြက်ဥအစိမ်းကလဲ ကြက်ဥအကျက်လိုပဲ အားရှိပါတယ်။

သို့သော် အားရှိချင်ဇောနဲ့ ကြက်ဥအစိမ်းတွေကို အများကြီးတခါထဲ မစားသင့်ပါ။

ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကြက်ဥအစိမ်းထဲမှာ Avidin လို့ခေါ်တဲ့ဓာတ်တမျိုးပါဝင်ပြီး Avidin က အရေးကြီးတဲ့ Vitamin တမျိုးဖြစ်တဲ့ Biotin ကိုမစုပ်အောင်တားလိုက်ပါတယ်။

ကြက်ဥအစိမ်း တရက်ထဲကို အလုံး၂၀ နဲ့အထက်စားတဲ့အခါ Biotin ဓာတ်ချို့တဲ့လာပြီး ကျန်းမာရေးကိုထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။

(၈) ကြက်ဥအရောင် ရင့်လေ အားပိုရှိလေဆိုတာဟုတ်လား ?

ကြက်ဥအရောင်ညိုလေလေ အားပိုရှိလေဆိုတာလဲ မှားယွင်းတဲ့အယူအဆတခုပါပဲ။

ကြက်ဥအရောင် ညိုရတာက အခွံမှာပါတဲ့ ရောင်ခြယ်ပစ္စည်း protoporphyrin IX ကြောင့် ညိုရတာဖြစ်ပြီး ကြက်အမျိုးအစားနဲ့သာဆိုင်ပါတယ်။

အညိုရင့်တာမရင့်တာက ဥအခွံမှာပဲကွာခြားပြီး အထဲက အားပိုရှိတယ်ဆိုတာမဟုတ်ပါဘူး။
ကျန်တာအကုန်တူတူပါပဲ။

(စကားမစပ်ပြောရရင် ကြက်ဥအခွံ စိမ်းပြာသမ်းတာတွေတောင်ရှိပြီး biliverdin ဆိုတဲ့ pigment ကြောင့်ပါတဲ့။ Biliverdin ကစိမ်းပြာရောင်ရှိပြီး ငှက်တွေမစင်အရောင်က အဲ့ဒီ pigment ပါနေလို့ စိမ်းနေတာပါ။)

(၉) ကြက်ဥကို ရေခဲသေတ္တာထဲမှာသိမ်းလို့ရလား?

ဟုတ်ကဲ့ …..ကြက်ဥကိုရေခဲသေတ္တာထဲမှာထားလို့ရပါတယ်။

အဲ့လိုရေခဲသေတ္တာထဲမှာ သိမ်းခြင်းက ပိုးပေါက်ဖွားမှုကို နှေးစေပြီး ကြက်ဥကို ပိုတာရှည်ခံစေပါတယ်တဲ့။

ကြက်ဥကိုရေခဲသေတ္တာထဲသိမ်းထားရင် ၃ပတ်ကနေ ၅ပတ်အထိ အသိမ်းခံပါတယ်တဲ့။

ဒီနေရာမှာ ရေခဲသေတ္တာဆိုတာအောက်ထပ်အခန်း (refrigerator) ကိုဆိုလိုပြီး အပေါ်ခန်း (freezer) ထဲမှာတော့ ရေခဲရိုက်မထားသင့်ပါဘူးလို့ဆိုကြပါတယ်။

ကြက်ဥလတ်မလတ်ကို ကြက်ဥကိုခွဲပြီး အနံ့ခံကြည့်လို့ရပါတယ်။
ရေထဲကို ကြက်ဥထည့်ပြီးလဲ စမ်းကြည့်လို့ရပါသေးတယ်။

ကြက်ဥဟာ အချိန်တော်တော်ကြာအောင် အထားခံပေမယ့် သူ့ရဲ့ အရသာနဲ့ quality ကတော့ ကြာလာလေကျလာလေဖြစ်လို့ လတ်ဆက်တုန်း စားသင့်ကြောင်း ရေးသားရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ရပါတယ်။

Thanks for your time!

လင်းမူ

ဗုဒ္ဓရဲ့တရားနဲ့ String Theory တူသလား?

ကျွန်တော့အတွက် ကြိုးတန်းလမ်းလျှောက်ရတဲ့ နောက်ထပ်ခေါင်းစဉ်တစ်ခုပါပဲ။
ဒါကိုရေးတဲ့အတွက် ဘာသာမဲ့တွေရော ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေရော ဆဲတာခံရဖို့များပါတယ်။
ဒါပေမယ့် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းပါတယ်။
စိတ်ရှင်းရှင်းနဲ့ဖတ်ပေးပါ။ အတွေးတစ်ခုရသွားမယ်လို့မျှော်လင့်ပါတယ်။

ဗုဒ္ဓရဲ့ဝါဒမှာ “ရုပ်” ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရသဘောမရှိပါဘူး။
ရုပ်ဆိုတာ ထင်ယောင်ထင်မှားသာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။
ဒါကြောင့် ရုပ်နာမ်ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ကိုရောက်အောင် ဉာဏ်နဲ့ရှုလို့ဟောကြားခဲ့တာဖြစ်တယ်။

ဗုဒ္ဓရဲ့ဟောကြားချက်အရ ရုပ်ဆိုတာ ဓာတ်ကြီး ၄ပါးနဲ့ဖွဲ့စည်းထားတယ်လို့ဆိုတယ်။
ပထဝီ၊ တေဇော၊ အာပေါ၊ ဝါယောတို့ပဲဖြစ်တယ်။
(ရုပ်ဖြစ်ဖို့ နောက် ၄ခုထပ်လိုသေးပေမယ့် ဘုရားဟောတာကို ဦးတည် ပြောမှာမဟုတ်လို့ ထားခဲ့ပါပြီ)

ရုပ် တကယ်မရှိဘူးဆိုတာ သာမန်လူတွေအတွက်တော့ တော်တော်နားလည်ရခက်တဲ့စကားပါ။
ခု မြင်နေရတာ ရုပ်မဟုတ်ဘူးလား၊ ကိုင်ကြည့်လို့ရနေတာ ရုပ်မဟုတ်ဘူးလား စသဖြင့် စောဒဂ တက်စရာရှိပါတယ်။

ရူပဗေဒမှာလည်း အဲ့ဒီသဘောရှိပါတယ်။
ကျွန်တော်တို့တွေ Fundamental Particles တွေအကြောင်းကို သင်ခဲ့ရဖူးပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်ဆယ်တန်းအောင်တဲ့အထိ Fundamental Particles (ထပ်မံခွဲစိတ်ကြည့်လို့မရတော့သော အမှုန်များ) ဆိုတာ Proton, Neutron, Electron ဆိုပြီး သင်ခဲ့ရပါတယ်။
(တကယ်တော့ အဲ့ဒီလိုမဟုတ်ခဲ့တာ ကြာခဲ့ပါပြီ၊ သင်ရိုးက မပြောင်းတာပါ)
တကယ်တော့ Proton, Neutron တွေထဲမှာ Quarks တွေနဲ့ဖွဲ့စည်းထားပါသေးတယ်။

Particles တွေ၊ Quarks တွေကို မမြင်ရပါဘူး။
မမြင်ရဘဲနဲ့ဘယ်လိုသိလဲဆို လွယ်လွယ်ပြောရရင် လေရှိမှန်း ကျွန်တော်တို့ သိသလိုပါပဲ။
မမြင်ရတဲ့အတွက်ကြောင့် ဘာပုံစံရှိလဲမသိပါဘူး။
မြင်ရအောင်ကြိုးစားကြည့်တဲ့အခါ တိမ်တွေလိုပဲတွေ့နေရပြီး ကျွန်တော်တို့ထင်သလို အမှတ်ကလေးတစ်ခု၊ အစက်ကလေးတစ်ခုလို မမြင်ရပါ။

ဒါဆိုရင် သူတို့ကို သေချာမမြင်ရဘဲ ဘယ်လိုအလုပ်ဆက်လုပ်ကြမလဲ။
ပညာရှင်တွေကတော့ တိမ်တွေလိုဖြစ်နေတာကိုမယူဘဲနဲ့ သူတို့ကို အမှတ်ကလေးတစ်ခုအနေနဲ့ပဲ ယူဆလိုက်ကြပါတယ်။
ဥပမာ Electron ဆိုရင် လျှပ်စစ်အမဓာတ်ဆောင်သော၊ အလေးချိန် 9.109×10⁻³¹ kg နီးပါး ရှိသော (သေးလွန်းလို့ အတိအကျမတိုင်းနိုင်ပါ) အစက်ကလေးတစ်ခုလို့ ယူဆလိုက်တာမျိုးပါ။
Electron တစ်လုံးကိုသိရင် ကျန်တဲ့ Electron တွေကိုပါသိတယ်လို့ သတ်မှတ်လိုက်ပါတယ်။
ဒီလို သတ်မှတ်လိုက်မှပဲ တွက်ချက်လို့ အဆင်ပြေသွားတာပါ။
ဒါကို Quantum Field Theory လို့ခေါ်ပါတယ်။
အမှုန်တွေအကြောင်းလေ့လာတဲ့ Particle Physics က ဒီနည်းကို အခြေခံပြီးဖြစ်လာတာပါ။

ဆိုတော့… မေးစရာရှိတာက ကိုယ့်ဘာသာလျောက်သတ်မှတ်ပြီး တွက်နေတော့ မှန်ရောမှန်ရဲ့လားဆိုတာပါပဲ။
သီအိုရီနဲ့တွက်ချက်ပြီး ရလာတဲ့ ဂဏန်းနဲ့ လက်တွေ့မှာ တိုင်းတာပြီး ရတဲ့ ဂဏန်းတွေက တော်တော်နီးစပ်တဲ့အတွက် မှန်တယ်လို့ဆိုရမှာပါ။

အစက်ကလေးတစ်ခုလို့ သတ်မှတ်ပြီး တွက်ချက်ကြည့်တာ အဆင်ပြေနေပြီ။
ဒါပေမယ့် Gravity ရဲ့ပြဿနာကို မရှင်းနိုင်သေးပါဘူး။ (ဒီပြဿနာအကြောင်း ပြောရင် နောက် Article တစ်ခုလိုဦးမှာမို့ မပြောတော့ပါ)

အဲ့တော့ အစက်ကလေးအနေနဲ့ မယူဆတော့ဘဲ Gravity ပြဿနာကိုဖြေရှင်းဖို့အတွက် ကြိုးမျှင်လေးတွေအဖြစ်ပြောင်းလဲ ယူဆလိုက်ပါတယ်။
String Theory လို့ သိကြပါတယ်။ (ဒီစာမှာတော့ ဒီအကြောင်းကို အသေးစိတ်ဆက်ပြောမှာမဟုတ်ပါ)
သီအိုရီအရတော့ သူက Gravity ပြဿနာကိုပါ ဖြေရှင်းနိုင်ပါတယ်။

တကယ် ပြောချင်တာက ခုမှလာမှာပါ။
Fundamental Particles လေးတွေကို ဘယ်လိုမြင်ရမှန်းမသိလို့ အစက်ကလေးအဖြစ်မြင်ခဲ့ရာကနေ ခု ကြိုးမျှင်အဖြစ်မြင်လိုက်တာပါ။

ကြိုးမျှင်ဆိုလို့ ကြိုးတစ်ချောင်းအနေနဲ့ မြင်စေချင်တာမဟုတ်ပါ၊ တုန်ခါခြင်းလို့ပဲယူဆစေချင်တာပါ။ (Structure ကိုမမြင်ဘဲ Function ကိုပဲမြင်စေချင်တာပါ၊ ခေါင်းမရှုတ်သွားဘူးလို့တော့ ထင်ပါတယ်)

မြင်အောင်ပြောရရင် ဂစ်တာတီးသလိုမြင်ကြည့်ပါ။
ကြိုးတစ်ချောင်းတည်းကိုပဲ နေရာပြောင်းပြီး တီးရုံနဲ့ အသံ (Notes) အမျိုးမျိုးထွက်လာသလိုပေါ့။

String Theory ကလည်း အဲ့ဒီသဘောပါပဲ။ Frequency ပေါင်းစုံနဲ့တုန်ခါနေတဲ့ကြိုးမျှင်လေးတွေကြောင့် ရုပ် (Particles) တွေဖြစ်လာတဲ့ သဘောပါ။
ဒါဟာသေချာစဉ်းစားကြည့်ရင် ရုပ်ဆိုတာ တကယ်မရှိဘဲ တုန်ခါခြင်းဆိုတာသာရှိတဲ့ ကြိုးမျှင်လေးတွေကြောင့် ရုပ်တွေဖြစ်လာတာပါ။

Particles တွေပေါင်းပြီး Atoms တွေဖြစ်လာတယ်။
Atoms တွေပေါင်းပြီး Molecules တွေဖြစ်လာတယ်။
ဒီလိုနဲ့အဆင့်ဆင့်ပေါင်းလာလိုက်တာ နောက်ဆုံးကျတော့ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း (Organ) တွေဖြစ်လာတယ်။
အဲ့ဒီကနေ သက်ရှိ (Organisms) တွေဖြစ်လာတယ်။
အရင်းစစ်လိုက်တော့ တုန်ခါခြင်းဆိုတာသာရှိတဲ့ ကြိုးမျှင်လေးတွေပါပဲ။

SAGAN

သဘာဝတရားရဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်တစ်ခုနှင့် Fibonacci Sequence

ပန်းလေးတွေကိုကြည့်ပြီး လှလိုက်တာလို့ တွေးမိဖူးမှာပါ။
သူတို့ကို ဒီလျှို့ဝှက်ချက်နဲ့ အလှဆင်ထားပါတယ်။
ခုပြောချင်တာကတော့ Fibonacci Sequence အကြောင်းပါ။

ဒီအကြောင်းကို စသိခဲ့တာက India က သင်္ချာပညာရှင်တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အီတလီလူမျိုး Leonardo Fibonacci က ဒီအကြောင်းကို စတွေ့တယ်လို့ လွဲမှားယူဆကြပြီး Fibonacci Sequence လို့ပေးထားတာပါ။
(Italian နာမည်နဲ့ဆိုတော့ ကဗျာဆန်သွားသလိုပဲ၊ Indian နာမည်ပေးရင် Kumar Sequence တို့၊ Kapoor Sequence တို့ဖြစ်ချင်ဖြစ်နေမှာ… No offence)

Fibonacci Sequence ဆိုတာ ဘာလဲအရင်ပြောပြချင်ပါတယ်။
သူတို့က Number လေးတွေပါပဲ။
0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, …
ပထမ Number နဲ့ ဒုတိယ Number ပေါင်းရင် တတိယ Number ကိုရတယ်။
ဥပမာ 0 + 1 = 1, 1 + 1 = 2, 1 + 2 = 3, …

ဒါကို Fibonacci က Thought Experiment ၁ခုနဲ့ ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။ (ယုတ္တိဗေဒအရ မစဉ်းစားပါနဲ့၊ သင်္ချာအရပြောလိုခြင်းဖြစ်ပါတယ်)

ယုန်လေး ၂ကောင်ရှိတယ်ဆိုပါတော့။ အချင်းချင်း မိတ်လိုက်ပြီး တစ်လကြာတဲ့အခါမှာ နောက်ယုန်ကောင်ထပ်ထွက်လာတယ်။
1 + 1 = 2 (ယုန်လေး ၂ကောင်ရှိတယ်၊ မိတ်လိုက်တယ်)
1 + 2 = 3 (တစ်လကြာတော့ နောက်တစ်ကောင်ထွက်လာတယ်၊ စုစုပေါင်း ၃ကောင်ပေါ့)

အဲ့လိုနဲ့ ၃ကောင်သား မိတ်လိုက်ကြပြန်ရော… (သင်္ချာလို့ပဲမြင်ပေးပါ…)
အဲ့လိုနဲ့ တစ်လနေတော့ နောက်ထပ် ယုန်ထီးလေးနဲ့ယုန်မလေး ၁ကောင်စီ မွေးလာကြပြန်တယ်။
2 + 3 = 5 (၃ ကောင်မိတ်လိုက်ပြီး ၂ကောင်ထွက်လာတော့ ၅ ကောင် ဖြစ်သွားတယ်)

အဲ့ဒီလိုနဲ့ ၁နှစ်ပြည့်တဲ့အခါမှာ ယုန်ဘယ်နှကောင်ဖြစ်နေမလဲဆိုတာကို ဒီနည်းနဲ့တွက်ကြည့်တဲ့အခါ 144 ဆိုတဲ့အဖြေကို ရတယ်။ Fibonacci sequence ရဲ့ ၁၂ ခုမြောက်ဂဏန်းက 144 ပါ။

သာမန်လူအနေနဲ့ဆို အဲ့တော့ဘာဖြစ်သလဲလို့ မေးချင်စရာပါ။
သင်္ချာမှာတော့ ဒါဟာစိတ်ဝင်စားစရာပါပဲ။

Fibonacci Sequence မှာထူးခြားတာ နောက်တစ်ခုက နောက်ဂဏန်းကို သူ့ရှေ့က ဂဏန်းနဲ့အချိုးချရင် ရတဲ့အချိုးက တူနေတာပါ။ (ဂဏန်းအကြီးတွေမှာ တွေ့ရတာကို ပြောချင်တာပါ)
စကားကပ်ပြီး 1 ကို 0 နဲ့စားပါလားလို့၊ 2 ကို 1 နဲ့စားပါလားတို့မလုပ်ပါနဲ့…
ဥပမာ 89/55 = 1.618…, 144/89 = 1.618…

Greece တွေက Fibonacci မတွေ့ခင်ကတည်းက ဒါကိုသိနေကြပါတယ်။
ဒါကြောင့် အဲ့ဒီအချိုးကို Phi (ဖိုင်) လို့နာမည်ပေးထားကြပါတယ်။
ခုခေတ်မှာတော့ ရွှေအချိုး (The Golden Ratio) လို့ လူသိများပါတယ်။

အဲ့ဒီတော့ ဘာဖြစ်သလဲလို့ မေးစရာရှိပြန်ပါတယ်။
ဒီရွှေအချိုးကို ခေါမခေတ်ကတည်းက Physical Perfection ဖြစ်တယ်ဆိုပြီး သုံးတတ်ကြပါတယ်။
Mona Lisa ပန်းချီကားကလည်း Golden Ratio နဲ့ဆွဲထားတာလို့ ဆိုကြပါတယ်။

သဘာဝတရားကြီးက အဲ့ဒီဂဏန်းတွေအတိုင်း ဖြစ်တည်နေတာဆို ယုံမလား။ (နည်းနည်းတော့ များသွားပြီ… ဆိုတာသိပေမယ့် ဆက်ဖတ်ပေးပါ)
စာတွေမှာတော့ ဒါကို သဘာဝတရားရဲ့လျှို့ဝှက်ချက်တို့၊ သဘာဝတရားရဲ့ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျမှု စသဖြင့်အမျိုးမျိုးရေးသားကြပါတယ်။

ပန်းပွင့်လေးတွေရဲ့ ပွင့်ဖတ်တွေကို ကြည့်လိုက်ရင် အပေါ်ကပြောခဲ့တဲ့ Number ထဲက တစ်ခုခုနဲ့ပြေးမလွတ်ပါဘူး။

သေချာရေတွက်ပြတာကို ကြည့်ချင်ရင် အောက်က Video မှာသွားကြည့်ပါ။
https://www.youtube.com/watch?v=ahXIMUkSXX0

ငှက်ပျောသီးတစ်လုံးကို လှီးလိုက်ရင်လည်း သူ့မှာ ၃ ပိုင်းဖြစ်နေတာကို မြင်နိုင်ပါတယ်။ (သီးမွှေးပဲစားလို့ ဖီးကြမ်းက ဒီ Rule ကိုလိုက်နာလားသေချာမသိပါ…)

ပန်းသီးကို လှီးလိုက်ရင်လည်း ၅ ပိုင်းညီတူညီမျှဖြစ်နေတာ တွေ့ရမှာပါ။

ဒါပေမယ့် သဘာဝတရားကြီးက ဒီ Rule ကို အမြဲလိုက်နာတယ်လို့တော့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။
Fibonacci Spiral နဲ့မသွားတဲ့ အရွက်တွေ၊ အသီးတွေ၊ အပွင့်တွေလည်း အများကြီးပါ။
ဒါပေမယ့် Fibonacci Sequence ကိုလိုက်နာတဲ့ ပန်းပွင့်တွေ၊ အသီးတွေဟာ တစ်မျိုးတော့ ထူးပြီး လှနေတယ်ဆိုတာ ငြင်းမရပါဘူး။

[ဒါကတော့ မပြောလည်းဖြစ်ပေမယ့် ပြောလိုက်ချင်ပါတယ်၊ သီချင်းမှာလည်း Fibonacci Sequence ကိုထည့်ရေးထားတာ ရှားရှားပါးပါးတစ်ပုဒ်ရှိပါတယ်။
ကွန်တော်ကြိုက်တဲ့သီချင်းဖြစ်နေတာမို့ ထည့်ပြောချင်တာပါ။
Tool ရဲ့ Lateralus သီချင်းမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

Lyrics မှာရော၊ Rhythm မှာရော ဒီ Sequence ကိုသုံးထားတာပါ။ သီချင်းတစ်ခုလုံးရဲ့အဓိပ္ပါယ်ကိုလည်း Spiral နဲ့ခပ်ဆင်ဆင်ရေးထားပါတယ်။
လူတွေက 4/4 rhythm နဲ့နားယဉ်နေတာများတဲ့အတွက် နားထောင်တဲ့အခါ နားနဲ့တော်တော်စိမ်းနေနိုင်ပါတယ်။ နားထောင်ဖို့တော့ Recommend မလုပ်ပါဘူး၊ ခုလို သီချင်းတစ်ပုဒ်ရှိတယ်ဆိုတာ သိရင်ရပါပြီ]

Thanks for reading.

SAGAN

သင်စားနေတဲ့ဥက အကောင်ပေါက်လာမလားနှင့် ဥဋီကာ (Part 2)

ဒီတခါမှာတော့ အများပြောနေကျ ဥအကြောင်းလေးတွေ မှန် မမှန်ဖတ်ကြည့်ရအောင်။

(၃) ဘဲဥကိုစားရင် ပိုဝလာတတ်သလား?

ဘဲဥတလုံးနဲ့ ကြက်ဥတလုံးမှာ fat လို့ခေါ်တဲ့ အဆီပါဝင်မှုမတူပါဘူး။

ဘဲဥက ပိုပြီး fat ရော cholesterol ပါတာရော များတယ်လို့ဆိုရမယ်။
အဲ့တာကြောင့်လဲ အရသာက ကြက်ဥနဲ့သိပ်မတူဘဲ
ပိုပြီးစားလို့ကောင်းနေတာပါ။

Weight တက်မှာစိုးလို့ diet လုပ်နေတယ်….ဥလဲစားချင်ရင်တော့ ကြက်ဥကိုပိုရွေးစားလိုက်ပါ။
ဘဲဥကတော့ အဆီနည်းနည်းပိုများပြီး ကယ်လိုရီလဲပိုများလို့ပါ။

(၄) အခုစားနေတဲ့ဥတွေက အကောင်ပေါက်မလာဘူးလား ?

ဟုတ်ကဲ့ …မပေါက်ပါဘူးခင်ဗျ။

အခုစားနေတဲ့ ပုံမှန် မွေးမြူရေးကြက်ဥတွေက လေဥလို့ခေါ်တဲ့ unfertilized egg တွေပါ။

ကြက်မ တွေက မိတ်မလိုက်ဘဲနဲ့လဲ ဥတွေသူ့ဘာသာဥပါတယ်။ ဥ အုတဲ့ရာသီတော့ရှိတယ်လို့ဆိုပြီး နေ့တိုင်း ၁လုံးကနေ ၂လုံးလောက် ဥချလေ့ရှိပါတယ်တဲ့။

မွေးမြူရေးခြံက ဥစားကြက်မတွေကို သီးသန့်ထားပြီး ကြက်ထီးနဲ့ ပေးမတွေ့ပါ။
(ကြက်ထီးများအတွက် မျက်ရည်နှစ်စက်)

မျိုးဖောက်ချင်မှသာ ကြက်ထီးနဲ့ပေးတွေ့ပြီး ကြက်သားဖောက်ပါတယ်။

သို့ပေမယ့် ကြက်ဥတွေမှာ Fertilized egg (မျိုးဖောက်ကြက်ဥ) နဲ့ Unfertilized egg (လေဥ) ကအပြင်ကကြည့်ရင် ဘာမှမကွာခြားပါဘူး။

ကြက်မတွေကလဲ လေဥလား တကယ့်ဥလားမသိပါဘူးလို့ဆိုတယ်။ (သိရင်လဲသိမှာပေါ့နော် who can tell exactly)

ဒါကြောင့် သင် စားဖို့ ခွဲလိုက်တဲ့ကြက်ဥက အကောင်ပေါက်လေးထွက်လာစရာအကြောင်းမရှိပါ။

မတော်တဆများ Fertilized egg ရောပါလာတယ်ဆိုကြပါစို့။ သင်ကလဲ တိုက်ဆိုင်စွာနဲ့ ဝယ်လာမိပြီး စားဖို့ခွဲလိုက်တယ်ဆိုပါတော့ ………

ကြက်အကောင်ပေါက်ကလေး…….

ဟုတ်ကဲ့….. ထွက်မလာပါဘူးဗျာ။
ရိုးရိုးမြင်နေကျ အနှစ်နဲ့အကာပါပဲ။

ဘာလို့လဲဆိုတော့ မိတ်လိုက်ပြီး Fertilized egg ကိုအုပြီးတဲ့အခါ ကြက်မက လိုအပ်တဲ့အပူချိန်မှာ ၂ပတ် ၃ပတ်ခန့် ဝပ်ပေးထားရပါတယ်။

အဲ့လိုသေချာဝပ်ပေးထားတဲ့ အပူချိန်မှန်ကန်တဲ့ ဥမျိုးမှသာ အကောင်ပေါက်ဖို့ဖြစ်လာမှာပါတဲ့။

ဒါ့အပြင် ကြက်ဥတွေကို အခွံကနေမီးထိုးကြည့်လို့ရပါတယ်။ ကြည်လင်မနေဘဲ မသင်္ကာစရာတခုခုတွေ့နေတယ်ဆို မစားဘဲ ဖယ်ထားလို့ရပါတယ်။

ဒါကို Egg candling လုပ်တယ်လို့ဆိုပြီး တချို့ မွေးမြူရေးခြံတွေမှာ လုပ်ကြတယ်လို့ ဖတ်ရပါတယ်။

စိတ်မပူပါနဲ့….သင်စားနေတာတွေက လေဥတွေပါပဲ။

(၅) ကြက်ဥကို ခွဲလိုက်ရင် တွေ့ရတတ်တဲ့ ဖြူဖြူအဖတ်ကလေးက ဘာကြီးလဲ ?

တခါတခါ ကြက်ဥကိုခွဲလိုက်ရင် အကာကြည်ကြည်လေးမှာ အဖြူဖတ်တခုတွေ့ဖူးမှာပါ။

အဲ့တာကို ဖယ်စားရမှာလား မဖယ်ရဘူးလားက ဒွိဟဖြစ်စရာပါ။

အဲ့တာကို Chalaza လို့ခေါ်ပြီး ဥအနှစ်ကို အလယ်မှာငြိမ်နေအောင် နေရာထိန်းပေးထားတဲ့ အမျှင်လေးပါ။ လူတွေမှာ တွေ့ရတဲ့ချက်ကြိုး သဘောမျိုးပါပဲ။

အဲ့ဒါလေးကို ဖယ်စားလဲရတယ်။ ထည့်စားလဲဘာမှမထူးပါဘူး။

အထူးသဖြင့် အရမ်းလတ်ဆက်တဲ့ ကြက်ဥတွေမှာတွေ့ရတတ်လို့ သင့်ကြက်ဥလတ်ဆက်တယ်ဆိုတာ ပြနေတာပါပဲ။

ကိတ်မုန့်လုပ်တဲ့သူတွေကတော့ ကြက်ကကိုမွှေတဲ့အခါ မညှက်ဘဲ ကိတ်သားမညီမှာစိုးလို့ ဖယ်တတ်ကြပါတယ်တဲ့။

(၆) နောက်ဆုံးမေးခွန်းကတော့ ကြက်ဥအနှစ်မှာ တခါတခါတွေ့ရတဲ့ အနီစက်လေးကရော သွေးစက်လား ဘာလား?

အဲ့တာက သွေးစက်လေးပါတဲ့။ တခါတခါ ကြက်မက သူ့မျိုးပွားအင်္ဂါထဲက သွေးကြောအသေးလေးပေါက်ပြီး ပါလာတာမျိုးပါတဲ့။

ဒီလိုဖြစ်တာ ရှားတော့ရှားပါတယ်။ တချို့က အဲ့တာ အကောင်ပေါက်မယ့် ဥမို့ သွေးပါနေတာလို့ပြောတတ်ပါတယ်။

အဲ့တာ မှားပါတယ်။ အကောင်ပေါက်ရဲ့သွေးမဟုတ်ပါ။ ကြက်အမေကြီးရဲ့ သွေးလေးတစက်ပါ။
အသာလေးဖယ်စားလို့ရပါတယ်တဲ့။

တချို့စာတွေကတော့ အဲ့လိုသွေးစက်ပါတဲ့ကြက်ဥတွေက ကြက်မရဲ့ Vitamin A ချို့တဲ့နေတာကို ပြလို့ ကြက်ဥကလဲ Vit A နည်းတတ်တယ်လို့ ဆိုပါသေးတယ်။

ကဲ ဒီလောက်ဆို ကြက်ဥအကြောင်း တော်တော်လေးသိသွားပြီမို့ ဆွေမျိုးတွေ ညီကိုမောင်နှမတွေကြား ဆရာကြီးလုပ်လို့ရလောက်ပါပြီဗျ။

နောက်ထပ် ကြက်ဥအကြောင်းတွေ ထပ်တွေ့တဲ့အခါ အပိုင်း ၃ ရေးဖြစ်လောက်မှာမို့ အားလုံးပဲ

Stay tuned ပါ။

Thanks for your time!

လင်းမူ