Fast Food ဆိုတာ အသင့်စားအစားအစာတွေမှန်း သိကြမှာပါ။ ဘာဂါ၊ ပီဇာကနေစလို့ အာလူးကြော်တွေအထိပါပါတယ်။ ဒါတွေကို မစားသင့်ဘူးဆိုတာ ခဏခဏကြားရလွန်းလို့ ရိုးအီနေလောက်ပါပြီ။ ဒါပေမယ့် စားမိနေသေးတဲ့လူတွေ အများကြီးပါ။ ကျွန်တော်လည်း တခါတခါ ဘာမှမဖြစ်ပါဘူးလေဆိုပြီး စားမိတာပါပဲ။ ဒီတော့ Fast Food တွေက ဘယ်လောက်ဆိုးလဲဆိုတာ ရေးပြချင်ပါတယ်။ (စားရင်းနဲ့ Guility ဖြစ်နေအောင်ပေါ့…)

မစားခင်ကတည်းက လူတွေမှာ Cephalic Phase ဆိုတဲ့ စောင့်မျှော်နေတဲ့အဆင့်ရှိပါတယ်။ မုန့်ကို အနံ့ရတာ၊ မြင်တာနဲ့ တွယ်ဖို့ ခန္ဓာကိုယ်က ကြိုပြင်ထားတာပါ။ တံတွေးတွေပိုထွက်လာတယ်၊ ဗိုက်ကအသံပေးလာတယ်။ ဥပမာ သရက်သီးစိမ်းကို ငံပြာရည်၊ ငရုတ်သီးနဲ့နယ်ပြီး စားနေတာကို တွေးကြည့်ရုံနဲ့ သွားရည်ကျလာသလိုပေါ့။

ပါးစပ်ထဲကို Fast Food ရောက်ပြီဆိုတာနဲ့ ဦးနှောက်ရဲ့ ဆုပေးတဲ့နေရာ (Reward Center) က အလုပ်လုပ်ပါတယ်။ “မောင်မင်းတော်တယ်… ငါ့ကို ကောင်းကောင်း ခစားနိုင်တယ်… ဒါကြောင့် ပျော်စေ…” ဆိုပြီး Endorphins တွေ Dopamine တွေထွက်လာတယ်။ ဒါတွေဟာ သဘာဝကရတဲ့ ဘိန်းတွေလိုပါပဲ။
သူတို့ကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှားမှု၊ စိတ်ပျော်ရွှင်မှုကို ဖြစ်စေတယ်။ လူကို Relax ဖြစ်စေတယ်။

လူတွေ အကြိုက်ဆုံးကတော့ သကြား၊ ဆားနဲ့ အဆီပါပဲ။ ခုလိုမျိုးခွဲပြောလိုက်တော့ အဲ့လောက်မကြိုက်ပါဘူးလို့ ငြင်းစရာရှိပေမယ့် Fast Food တွေထဲမှာ ဒီ ၃ ခုအချိုးညီညီပါဝင်တဲ့အတွက် ကြိုက်နေကြတာပါ။
ဒီ ၃ခုပေါင်းရင် ဦးနှောက်ကို ဘယ်လောက်တောင် Stimulate လုပ်နိုင်လဲဆိုတော့ သက်စွန့်ဆံဖျား Stunt လုပ်တာ (ဥပမာ ကြိုးတန်းလမ်းလျှောက်တာ၊ လေထီးခုန်တာ) Porn ကြည့်တာနဲ့ သွားတူတယ်လို့ဆိုတယ်။ ကိုယ့်ကို ဒီဆရာကြီး ၃ပါးက ကြိုးကိုင်နေတာပေါ့။

ဒါပေမယ့် သကြားရယ်၊ ဆားရယ်၊ အဆီရယ် ကိုယ့်ဘာသာအိမ်မှာရောပြီး ဘာဂါလုပ်စားကြည့်ပါလား။ Fast Food နဲ့တူသေးလား?
အိမ်မှာလုပ်စားရင် ဘယ်တော့မှ Fast Food အရသာမျိုး မထွက်ပါဘူး။ ဒီတော့ Fast Food တွေမှာ Secret Ingredient တွေထည့်ထားသလားလို့ ထင်မိတယ်။
ဒါမှမဟုတ် သူတို့ထဲမှာပါတဲ့ အာလူး၊ ပေါင်မုန့်၊ အသားတွေက စျေးကွက်ထဲမှာ မရောင်းတဲ့ “ရှယ်” တွေကို သုံးတာများလား?

တကယ်တော့ Fast Food တွေကို စားလို့ကောင်းအောင် Lab တွေထဲမှာ ပညာရှင်တွေပေါင်းပြီး ဖန်တီးထားကြတာပါ။ ဘယ်သူတွေပါလဲဆိုတော့ အရသာပညာရှင်တွေ (Flavourists) ၊ သင်္ချာပညာရှင်တွေ (Mathematicians) ၊ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ (Scientists) ပါပါတယ်။
သင်္ချာပညာရှင်က ဒီကြားထဲဘာဝင်လုပ်နေတာလဲလို့ မေးစရာရှိပါတယ်။ သူက အစားအစာတစ်ခု အရသာအရှိဆုံးဖြစ်အောင် သကြားကို ဘယ်လောက်ထည့်ရမလဲ တွက်ချက်ပေးတာပါ။ ဒါကိုတော့ စာတွေမှာ Bliss Point လို့ခေါ်ပါတယ်။ သကြားကို ဒီအမှတ်ထက် ပိုထည့်လို့မရမလို၊ လျော့ထည့်လို့လည်း မရပါဘူး။

ဒီတော့ Fast Food တွေစားလို့ အရမ်းကောင်းနေတာက ပစ္စည်းကောင်းလို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ပညာရှင်တွေကြောင့်ပါ။ သူတို့က အသားအရသာပေါင်းစုံကို တီထွင်ထားပြီး စျေးပေါပေါပစ္စည်းတွေထဲ ရောလိုက်တဲ့အခါ အရသာထူးခြားသွားတာပါ။

Fast Food တွေ ဘယ်လိုဖြစ်လာလဲဆိုတာ ဒီလောက်ဆို သိပြီထင်ပါတယ်။ သူတို့တွေဟာ လူရဲ့ကျန်းမာရေးကို ဘယ်လောက်ဆိုးဝါးစေသလဲဆိုတာ ဆက်ပြောပြချင်ပါတယ်။

ပထမဦးဆုံး စွဲလမ်းခြင်း အကြောင်းကို ပြောချင်ပါတယ်။ ကြွက်တွေကို Fast Food ၂ပတ်တိတိ ကျွေးပြီးတော့ သာမန်အစားအစာ ပြောင်းကျွေးလိုက်ပါတယ်။ ကြွက်တွေက နောက် ၂ပတ်ကြာမှ သာမန်အစားအစာကို ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်စားနိုင်သွားပါတယ်။ တချို့ကြွက်တွေဆိုရင် ရက်တော်တော်ကြာတဲ့အထိ ဘာမှမစားတော့ဘဲ အငတ်ခံကြတယ်လို့ ဆိုတယ်။
ကြွက်တွေလည်း ပညာရှင်တွေထွင်ထားတဲ့ “Natural Flavor” ကိုစားမိပြီး စွဲသွားကြပုံပါပဲ။
ဒါကြောင့် အမေရိကန်မှာတော့ လူ ၃ယောက်မှာ ၁ယောက်က တစ်နေ့ကို ၁နှပ်တော့ Fast Food ကိုစားတတ်ကြတယ်လို့ လေ့လာမှုတွေက ပြောပါတယ်။
(မြန်မာပြည်အတွက် Data တော့ရှာမတွေ့ပါဘူး)

Fast Food များများစားမိလေလေ သာမန်အစားအစာတွေက အရသာမရှိလေလေပါပဲ။ ဒါက ကိုယ်တွေ့ပါ။ အပြင်စာစားပြီးရင် အိမ်မှာစားတဲ့ အစာက အရသာမရှိတော့ပါဘူး။ (မြန်မာပြည်မှာကတော့ ဆရာကြီးတွေ ထုတ်ထားတဲ့ Natural Flavor မဟုတ်ဘူး၊ အချိုမှုန့်ကိုစွဲလမ်းကြတာပါ)

ဒီလို Fast Food တွေစားတဲ့အခါ Dopamine တွေများများထွက်ပါတယ်။ Dopamine က အလေ့အထ (Habit) ဖြစ်စေတဲ့အထဲမှာ ပါပါတယ်။ ရှင်းအောင်ပြောရရင် ဦးနှောက်က Dopamine ထွက်လာပြီဆိုရင် အဲ့လိုထွက်အောင်ဖြစ်စေတဲ့လုပ်ရပ်ကို ထပ်ပြီး လုပ်စေချင်ပါတယ်။
အဲ့တော့ Fast Food စားလေလေ… Dopamine ထွက်လေလေ…၊ Dopamine ထွက်လေလေ… Fast Food ကို စားချင်လေလေ… ပါပဲ။ သံသရာလည်နေတာပေါ့။ ဆေးပညာအရတော့ Positive Feedback လို့ခေါ်တယ်။

ခုက စားတဲ့အပိုင်းပေါ့။ ဗိုက်ထဲရောက်သွားရင် ဘာတွေဆက်ဖြစ်လဲ ပြောချင်ပါသေးတယ်။ စားပြီး ၁၅မိနစ်လောက်နေရင် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်က ဆောင့်ပြီးတက်ပါတယ်။ ဒါကို Blood Sugar Spike လို့ခေါ်တယ်။ သကြားဆိုတာ Carbohydrate အကုန်လုံးကိုချုံပြီးပြောလိုက်တာပါ။

Fast Food တွေမှာပါတဲ့ ဂျုံဟာ မှုန့်ညက်လွန်းတဲ့အတွက် အစာအိမ်က အရမ်းချေပေးစရာမလိုပါဘူး။ ခဏလေးနဲ့ အစာကြေသွားတယ်။

ဒါကို မာရသွန်ပြေးတဲ့လူတွေက အသုံးချကြပါတယ်။ တာဝေးပြေးတဲ့အခါ စားဖို့အချိန်သိပ်မပေးရဘဲ Calories များများရမယ့် အစာမျိုးကို ရွေးချယ်စားသုံးကြပါတယ်။ ဒီတော့ သူတို့အတွက် Fast Food က ပြိုင်ပွဲဝင်အစားအစာဖြစ်နေပါတယ်။ တစ်ကိုက်လောက်စားလိုက်တာနဲ့ လိုတဲ့စွမ်းအင်ကို ပေးနိုင်ပြီး အစာချေဖို့လည်း သိပ်မလိုတဲ့အတွက် ပြေးနေတဲ့အချိန်မှာ လူကိုအားမယုတ်စေပါဘူး။

စားပြီး ဆောင့်တက်သွားတဲ့ သကြားဓာတ်ကို ပြန်ချဖို့ Insulin ပါ လိုက်ထွက်လာပါတယ်။ ပြန်သုံးမယ့်နေရာ များများစားစားမရှိဘဲ သကြားဓာတ်တွေပိုနေရင် အဆီအဖြစ်ပြောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။ (ကျေးဇူးရှင်ကြောင့် စားသလောက် အဆီတက်နေတာပါ…)

စားပြီး ၃ နာရီလောက်ကြာတဲ့အခါ ဗိုက်က ဆာလာပြန်ပါတယ်။ တကယ်ဆိုရင် Fast Food တစ်ခါစားရင် တက်လာတဲ့ Calories က ထမင်း ၁နှပ်စားတာနဲ့အတူတူ (သို့) ပိုများပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ထမင်းစားတာလောက် အစာမခံပါဘူး။
အခုဗိုက်ဆာတာက တုန်တုန်ရီရီဖြစ်လာတာမျိုးပါ။ စိတ်လန်းလန်းဆန်းဆန်း မရှိတော့ဘဲ မူးဝေဝေဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။ ခေါင်းကိုက်တာမျိုးတောင် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် Fast Food အမြဲစားတဲ့သူတွေဟာ လုံးဝမစား (သို့) တခါတလေစားသုံးသူတွေထက် စိတ်ဓာတ်ကျနိုင်စွမ်း ၅၁% ပိုများပါတယ်။

အစာချေပြီးတဲ့အခါမှာ Fast Food တွေဟာ သွေးကြောထဲရောက်သွားပါတယ်။ သွေးကြောတွေကို ကျဉ်းသွားစေပါတယ်။ (နှလုံးသွေးကြောမှာ အဆီပိတ်တယ်ဆိုတာမျိုးပေါ့… အဲ့ကနေမှ သွေးတိုး၊ ဆီးချို၊ လေဖြတ်တာတွေ အထိဖြစ်နိုင်ပါတယ်)

ဒါက ဘယ်လောက်တောင် ကြောက်စရာကောင်းလဲဆိုတာ စမ်းထားတာရှိပါတယ်။ အာလူးကြော်တွေကို စားလိုက်ပြီး ၄နာရီကြာတဲ့အခါမှာ သွေးပေါင်တိုင်းကြည့်ပါတယ်။ သွေးပေါင်အတိုင်းခံဖူးရင် သိမှာပါ။ လက်က သွေးလွှတ်ကြောကို ခဏပိတ်သွားအောင် Pressure ပေးလိုက်တာပါ။ သွေးပေါင်တိုင်းပြီးတဲ့အခါမှာ အာလူးကြော်မစားထားတဲ့သူတွေက စားတဲ့လူတွေထက် သွေးကြောပြန်ပွင့်တာ ပိုကျယ်ပါတယ်။
ဒါဟာ ၁ခါစားပြီး ၄နာရီမှာတိုင်းတာပါ။ နေ့တိုင်းစားနေတဲ့လူတွေမှာ တိုင်းရင် ဘယ်လောက်တောင် သိသာမလဲ မပြောတတ်ပါဘူး။

Fast Food ကို ၁ပတ်နေလို့ ၁ခါပဲစားရင်တောင်မှ လုံးဝမစားတဲ့လူထက် နှလုံးရောဂါဖြစ်နိုင်ချေ ၂၀% ပိုတယ်လို့ လေ့လာမှုတွေက ပြောပါတယ်။

Fast Food တွေက အစာကြေလွယ်တယ်ဆိုလို့ ခံတွင်းပျက်တဲ့အခါ Fast Food စားလို့ရတာပဲလို့ မတွေးကြပါနဲ့။ သူ့မှာပါတဲ့အဆီက အစာကြေဖို့ တော်တော်ကြာပါတယ်။ ဘယ်လောက်တောင်ကြာလဲဆို ၁ရက်ကျော်ကြာပါတယ်။ အစာအိမ်ထဲမှာ ဒီအတိုင်းသွားထိုင်နေတာပေါ့။
ဒါ့အပြင် ဆီထဲမှာ Chemical တွေလည်း ပါပါတယ်။ ဒါတွေက အစာလို့သတ်မှတ်လို့မရတဲ့အတွက် အစာအိမ်ကလည်း မချေဖျက်နိုင်ပါဘူး။

အစာလို့မသတ်မှတ်ရုံတင်မဟုတ်ပါဘူး။ ရန်သူလို့ကို သတ်မှတ်လိုက်တာပါ။ ခန္ဓာကိုယ်က ကိုယ်ခံအားဆဲလ်တွေဟာ အစာအိမ်ထဲ ချေမရလို့ ထိုင်နေတဲ့ Chemical တွေကို ဘက်တီးရီးယားတွေလို့ သတ်မှတ်လိုက်ပါတယ်။ ဆော်မယ်ဟေ့… ဆိုပြီး စစ်ကူတွေပါ ခေါ်လိုက်တယ်။ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးက စစ်ပြင်တဲ့အနေနဲ့ High Alert ဖြစ်သွားပါတယ်။ ဒါကိုတော့ ဆေးပညာအရ Systemic Inflammatory Response လို့ခေါ်ပါတယ်။

ကိုယ်ခံအားက ဒီလိုမျိုး နိုးနိုးကြားကြားရှိနေတာမကောင်းဘူးလားဆိုပြီး မေးစရာရှိမှာပါ။ ကောင်းတာထက် ဆိုးတာတွေကို ပိုဖြစ်စေပါတယ်။ သူတို့ဟာ စစ်ခွေးတွေလိုပဲ မဲမဲမြင်ရာဆော်ကြပါတယ်။ ပြည်သူလား၊ ရန်သူလားမခွဲတော့ပါဘူး။ ဒီတော့ ဆီးချိုရောဂါ၊ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါတွေ ဖြစ်လာပါတယ်။

ဒီတော့ ဖြစ်နိုင်ရင် Fast Food တွေကို လုံးဝ မစားစေချင်ပါဘူး။
Fast Food ဆိုင်အချို့လည်း မြန်မာနိုင်ငံက ထွက်သွားဖို့ ပြင်နေကြပြီလို့ သတင်းတွေ ကြားနေရပါတယ်။ ဒီတော့ ဒီအခြေအနေကို အကောင်းမြင်စိတ်လေးနဲ့ကြည့်လိုက်ပြီး သူတို့မရှိတော့ရင် ငါပိုကျန်းမာလာနိုင်တယ်လို့သာ တွက်လိုက်ကြပါတော့ဗျာ…။

SAGAN

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။

ဦးနှောက်ကို ယုံလို့မရမှန်း ခဏခဏရေးနေတော့ ဦးနှောက်က အမြင်ကတ်နေလောက်ပါပြီ။ ခုလည်း သူမကောင်းတဲ့အကြောင်းကို သူ့အကူအညီနဲ့ ဆက်ရေးပါဦးမယ်။
(အရင်က ရေးထားတာကို ဖတ်ချင်ရင် ဒီမှာသွားဖတ်ပေးပါ)

ကိုယ့်ဦးနှောက်က ပြောတာတွေကို ယုံသင့်သလား?
https://ouo.io/0d8Kiu

၂၀၀၄ ခုနှစ်တုန်းက လူ ၁၄၈ ယောက်ပါတဲ့လေယာဉ်ကြီးဟာ ကိုင်ရိုကနေ ပဲရစ်ကို ပျံသန်းလာပါတယ်။ လေဆိပ်က ပျံတက်ပြီး ၂မိနစ်လောက်နေတော့ ရေဒါကနေ ပျောက်သွားရော…။ လေယာဉ်မှူးတွေက အတွေ့အကြုံရင့်နေတဲ့သူတွေပါ။
ပုံမှန်ပျံသန်းရမယ့် လမ်းကြောင်းက ပျံတက်ပြီးခဏကြာတာနဲ့ ဘယ်ဘက်ကို ခေါင်းလှည့်ပြီး ဆက်သွားရမှာပါ။ ဒါပေမယ့် လေယာဉ်က ဘယ်ဘက်ကို မလှည့်ဘဲ ညာဘက်ကို လှည့်သွားပါတယ်။ ပြီးတော့ စောင်းစောင်းကြီး ဆက်ပြီး ပျံသန်းနေပါတယ်။ ဒီတော့ တဖြည်းဖြည်းနဲ့အောက်ကို စိုက်လာတာပေါ့။ နောက်ဆုံးမှာတော့ ခေါင်းနဲ့ ပင်လယ်ထဲထိုးဆင်းသွားပါတယ်။ ပါသမျှလူအကုန်သေတာပေါ့။

အစပိုင်းတုန်းကတော့ Bomb ကြောင့်ဖြစ်မယ်ဆိုပြီး တွက်ကြတယ်။ ဒါနဲ့ Blackbox ကို ပင်လယ်ထဲကနေ မရရအောင် ပြန်ရှာပြီး စစ်ဆေးကြည့်ကြတယ်။ နောက်ဆုံးတော့ Conclude လုပ်လိုက်တာက လေယာဉ်မှူးမှာ Spatial Disorientation ရသွားတာပါတဲ့။
ဒါက Vertigo ကို ပြောချင်တာပါ။ ချာချာလည်အောင် မူးသွားတာဆိုပါတော့။

လေယာဉ်မှူးတွေက လေပေါ်ရောက်သွားရင် ဘယ်ဟာထက် အထက်၊ ဘယ်ဟာက အောက်ဆိုတာ ပြောရခက်သွားတတ်တယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဘယ်ကြည့်ကြည့်ကောင်းကင်ကြီးပဲမြင်နေရတာကိုး။ မြေကြီးကို မြင်ရရင်သာ သူသေချာပြောနိုင်မှာပါ။
ဒီအတွက်ကြောင့် လေယာဉ်က အောက်ကိုထိုးဆင်းနေပေမယ့် တည့်တည့်ပဲပြန်နေတယ်လို့ ထင်တတ်သလို ပုံမှန်အတိုင်းပျံနေပေမယ့် အောက်ကိုထိုးဆင်းနေပြီလို့လည်း ထင်သွားတတ်တယ်။ ထင်တာက ကိစ္စမရှိပေမယ့် သေကုန်တော့မှာပဲလို့ တွေးမိပြီး လမ်းကြောင်း မြန်မြန်ပြောင်းလိုက်ရင် ပိုဆိုးဖို့ပဲ ရှိတာပေါ့။

အရှိန်ကို ခပ်မြန်မြန်လျော့လိုက်တဲ့အခါ လေယာဉ်မှူးအနေနဲ့ အောက်ကို လေယာဉ်ထိုးစိုက်သွားပြီလို့ထင်တတ်တယ်။ ဒါကို ပြင်ဆင်တဲ့အနေနဲ့ သူက လေယာဉ်ဦးပိုင်းကို ထောင်တတ်တယ်။ အဲ့တော့မှ အရှိန်တကယ်သေသွားပြီး လေယာဉ်က အောက်ကိုစိုက်ဆင်းသွားတတ်တယ်။

ဆိုတော့… လေယာဉ်မှူးရဲ့ ဦးနှောက်နည်းနည်းလွတ်သွားတာနဲ့ အကုန်သေကုန်တာပေါ့။ ဘာလို့များ ဦးနှောက်က ဒီလိုတွေ ရှုတ်ထွေးသွားရတာလဲ?

(ဒီအကြောင်းနဲ့ ခပ်ဆင်ဆင်ကို ဟိုး အရင်က တစ်ခါရေးဖူးပါတယ်)

ကားမူးခြင်းနှင့် Evolution
https://ouo.io/N4iOZL

မြေပြင်ပေါ်မှာရှိတုန်းကတော့ မြေကြီးကအောက်မှာ ကောင်းကင်ကြီးက အပေါ်မှာဆိုပြီး Reference ထားလို့ရတာပေါ့။ လေပေါ်ရောက်သွားတဲ့အခါ အဲ့လိုမရတော့ဘူး။ ကြည့်လေရာ ကောင်းကင်ပဲဆိုတော့ ဘယ်ဟာအောက်လဲ၊ ဘယ်ဟာအပေါ်လဲဆိုတာ ဦးနှောက်က ရှုတ်ထွေးလာတယ်။

ဒါ့အပြင် လေပေါ်မှာ Gravity ကိုဆန့်ကျင်ပြီး ပြန်သန်းကြတာဆိုတော့ Gravity ကိုပဲသိခဲ့တဲ့ ဦးနှောက် (အတိအကျပြောရရင် Inner Ear) က “ဒီကောင် လျောက်လုပ်နေပြန်ပြီကွာ…” ဆိုပြီး စိတ်ရှုပ်လာတတ်တယ်။ တကယ်တော့ လူတွေဟာ လေပေါ်ကို ပျံသန်းခွင့်မရှိပါဘူး။ ဒီသဘောကို ကျော်လွန်ပြီး ပျံသန်းတဲ့အခါ ဦးနှောက်က သူမတတ်ကျွမ်းတဲ့ နယ်ပယ်တစ်ခုကို ရောက်သွားပါတယ်။ ဒီတော့ ထင်ရာမြင်ရာ လျောက်လုပ်တော့တာပါပဲ။

ဒါကြောင့် လေယာဉ်တွေမှာ လူကိုသိပ်အားမကိုးဘဲ Navigation System တွေထည့်ထားတာပါ။ ဒါကြောင့် နေ့တိုင်းလေယာဉ်ပျက်ကျတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းကို မကြားရတာပါ။ လေယာဉ်မှူးတွေရဲ့ ဦးနှောက်ကို ယုံစားပြီး Navigation System တွေသာမထည့်ထားဘူး ဆိုလို့ကတော့ မြန်မာပြည်ကနေ ထိုင်းကို လေယာဉ်စီးတာတောင် ဘုရားတနေရမှာပါ။

ဦးနှောက်က နောက်တစ်နည်း မယုံရတာ ရှိပါသေးတယ်။ အောက်ကပုံကို ကြည့်ပါ။ A နဲ့ B ဘယ်သူပိုလင်းသလဲ?

B ပေါ့ဗျာ… မဟုတ်ဘူးလား? ကျွန်တော်ကတော့ B လို့ရွေးတယ်။ ဒါက Trick Question ကြီးမှန်းသိပေမယ့် A ကို B ထက်ပိုလင်းတယ်လို့ ဘယ်လိုမှ တွေးမရဘူးလေ… ဟုတ်တယ်မလား?
အဖြေမှန်က ဒီ ၂ခုအရောင်တူတူပါပဲ။ ဘာလို့ဒီလိုမြင်ရတာလဲဆိုတော့ ဒီစာကို ဖတ်နေတဲ့ ရွှေဦးနှောက်လေးပါပဲ။ မယုံရင် ဒါကို Print ထုတ်ကြည့်… စာရွက်ပေါ်မှာ တူတူပဲပေါ်ပါတယ်။

ဒီပုံကို Photoshop နဲ့လုပ်ထားတာပါ။ ဒါကို Checker Shadow Illusion လို့ခေါ်ပါတယ်။ Photoshop ဆိုတာ ခေတ်ပေါ် Software တစ်ခုဖြစ်လို့ ဦးနှောက်က ဒါကို မြင်ဖို့ Capacity မရှိပါဘူး။ ဒီတော့ သူသိသလောက်နဲ့ ညာချတော့တာပေါ့။
ခုထိ ဒီစတုရန်း ၂ခု အရောင်တူတယ်ဆိုတာ လက်မခံသေးဘူးဆိုရင် အောက်ကပုံကိုကြည့်လိုက်ပါ။

ဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ Subjective Reality နဲ့ Objective Reality က ကွဲပြားနေတယ်။ ဒါပေမယ့် ဦးနှောက်ကတော့ မသိရင် မသိကြောင်း မပြောဘဲ ခပ်တည်တည်နဲ့ ညာချတတ်တယ်။

အောက်ကပုံကို ခဏခဏမြင်ဖူးကြမှာပါ။ ပြောင်းပြန်ကြီးပဲဆိုတာ သိပေမယ့် သူပြုံးနေတယ်ဆိုတာ ခံစားလို့ရပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ပုံမှန်အတိုင်းဖြစ်အောင် လှည့်လိုက်ရော… ပြုံးနေတာ မဟုတ်တော့ပါဘူး။

ဒါကို Thatcher Illusion လို့ခေါ်ပါတယ်။ အရယ်အပြုံးသိပ်မရှိတဲ့ Former British Prime Minister Margaret Thatcher ကိုအစွဲပြုပြီးပေးထားတာပါ။

ဒါကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဦးနှောက်က မျက်နှာကိုကြည့်တဲ့အခါ အကုန်လုံးကို မကြည့်ပါဘူး။ သူကြည့်ချင်တဲ့နေရာကို ရွေးကြည့်ပြီး ပျော်နေတယ်၊ ဝမ်းနည်းနေတယ်ဆုံးဖြတ်တာပါ။
လူတွေတင်မဟုတ်ဘူး မျောက်တွေမှာလည်း သူတို့မျောက်မျက်နှာတွေကို Thatcher Illusion နဲ့ပြရင် အကြာကြီး စိုက်ကြည့်နေတတ်တယ်လို့ဆိုတယ်။
Illusion တွေနဲ့အသားမကျတာ လူတွေတင် မဟုတ်ဘဲ မျောက်တွေပါပါနေတယ်ဆိုတော့ Evolution နဲ့ဆိုင်တယ်လို့ ပြောလို့ရပါတယ်။

ဒီတော့ ဦးနှောက်က “ငါ့မြင်းငါစိုင်း စစ်ကိုင်းရောက်ရောက်၊ ငါ့လှေငါထိုး ပဲခူးရောက်ရောက်” ထုံးကို နှလုံးမူထားပါတယ်။ သူ့ကို ယုံကြည်မှု လွန်လွန်ကဲကဲနဲ့ လွှတ်မထားကြပါနဲ့။ ပြောသမျှကို ဆားခတ်ပြီး ယုံကြပါခင်ဗျာ။

SAGAN

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။

လူတွေမှာ အာရုံငါးပါးရှိတော့ ဒီ ငါးပါးနဲ့ပဲ အချင်းချင်းဆက်သွယ်ကြတာပေါ့။ ဆက်သွယ်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောကိုမြင်အောင် အရင်ပြောချင်ပါတယ်။
ကိုယ်က စကားတစ်ခွန်းပြောလိုက်တယ်ဆိုရင် ဒီစကားရဲ့အစဟာ ဦးနှောက်ထဲက လျှပ်စီးကြောင်းတွေပါပဲ။ အဲ့ကနေမှ အသံအဖြစ်နဲ့ တစ်ဖက်လူကကြားရတာပါ။ အသံက နားထဲကို ရောက်သွားပြီး တုန်ခါခြင်းတွေကနေ လျှပ်စီးကြောင်းအဖြစ် ပြောင်းသွားပါတယ်။ ဒီတော့မှ ဦးနှောက်က သိပါတယ်။ မြင်တာ၊ ထိထာ၊ အနံ့၊ အရသာတွေဟာလည်း ဒီသဘောပါပဲ။

ဒီတော့ ကိုယ့်ဦးနှောက်နဲ့ တစ်ဖက်လူရဲ့ဦးနှောက်ကို အာရုံငါးပါးကြားခံပြီး ဆက်သွယ်နေတာပေါ့။ ဒါဆိုရင် အာရုံငါးပါး ကြားမှာခံမနေနဲ့တော့… ဦးနှောက် ၂လုံးကို တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်လို့ရမလား?
ပြောချင်တာက ဒီဘက်ဦးနှောက်က လျှပ်စီးကြောင်းကို ဟိုဘက်ဦးနှောက်ထဲ တိုက်ရိုက်ပြောင်းလိုက်လို့ရသလား?

ဒါဟာ အရင်ကတော့ သီအိုရီအရဖြစ်နိုင်တယ်လို့ တွက်ခဲ့ကြတယ်။ ခုနောက်ပိုင်းရောက်လာမှ တကယ်လက်တွေ့လုပ်လို့ရကြောင်း သိလာကြတာပါ။
ဒါဟာ Telepathy လိုမျိုး Pseudoscience မဟုတ်ဘဲ ဦးနှောက် ၂လုံး သိပ္ပံနည်းကျဆက်သွယ်တာပါ။

အရင်ဆုံးကြွက် ၂ကောင်နဲ့စမ်းထားတာကို ပြောချင်ပါတယ်။ ဉာဏ်ပြေးတဲ့ကြွက်တစ်ကောင်နဲ့ နည်းနည်းဒူတဲ့တစ်ကောင်ကို ခွက် ၂ ခွက်ထဲထည့်ထားလိုက်တယ်။ ဉာဏ်ကောင်းတဲ့ကြွက်ကို မီးအနီလင်းရင် ညာဘက်က မောင်းကိုဆွဲချဖို့၊ မီးအစိမ်းလင်းရင် ဘယ်ဘက်က မောင်းကိုဆွဲဖို့ သင်ပေးထားတယ်။ သူ့ရဲ့ခေါင်းမှာလည်း ဦးနှောက်ကထွက်တဲ့ လျှပ်စီးကြောင်းကို မှတ်တမ်းယူဖို့ Electrode တွေတပ်ထားတယ်။ (ဦးနှောက်ထဲမှာ တပ်ထားတာပါ)
အဲ့ဒီ Electrode တွေက ကွန်ပြူတာထဲကို သွားပါတယ်။ မှတ်တမ်းယူတာပေါ့။

ဉာဏ်တိမ်တဲ့ကြွက်ကိုတော့ နီရင် စိမ်းရင် ဟိုဟာနှိပ်ပါ… ဒီဟာဆွဲပါ သင်မနေဘူး။ မောင်းတံ ၂ခုပဲပေးထားတယ်။ သူ့ကိုလည်း Electrode တွေတပ်ထားတယ်။ ဒါတွေက ကွန်ပြူတာကနေထွက်လာတာပေါ့။
ဒီတော့ ဉာဏ်ကြီးရှင်ကြွက်ရဲ့ဦးနှောက်နဲ့ ငဒူကြွက်ရဲ့ဦးနှောက်ကို ကွန်ပြူတာ ကြားခံပြီးချိတ်ထားတဲ့သဘောပါပဲ။

ငဒူရဲ့အလုပ်က သူ့ဦးနှောက်ထဲကို ဝင်လာတဲ့လျှပ်စီးကြောင်းရဲ့ Information ကို ခန့်မှန်းပြီး ဘယ် မောင်းကိုဆွဲချရမလဲ စဉ်းစားရတာပါ။ ငဒူဆိုတော့ အဖြေမှန်ဖို့ ၂ရက်လောက်ကြာတာပေါ့။ ဒါပေမယ့် နောက်ပိုင်းမှာ သူသိလာတယ်။ အဖြေဘယ်လောက်တောင် မှန်လာလဲဆိုရင် ၁၀ ခါလုပ်တဲ့အခါ ၇ ခါအထိ မှန်လာတယ်။

အဖြေမှန်ရင် ရေအေးနည်းနည်းတိုက်တယ်။
ငဒူမှန်တဲ့အခါ ဉာဏ်ကြီးရှင်အတွက်ပါ Bonus ရေတိုက်တယ်။ ဒီတော့ ငဒူ ထင်ထင်ရှားရှားသိအောင် ကြိုးစားပြီးပို့ချင်စိတ်ကို ဖြစ်သွားစေတယ်။

ပိုပြီး သေချာအောင်လို့ ပညာရှင်တွေက ကြွက်နှစ်ကောင်ကို အနီးကပ်မထားတော့ဘဲ တစ်ကောင်ကို North Carolina မှာထားပြီး နောက်တစ်ကောင်ကို Brazil မှာ ထားလိုက်တယ်။ Information ကို Internet ကနေပို့ကြတာပေါ့။
ဆိုလိုချင်တာက ဆရာကြီးက သူ့ဘာသာမှန်အောင်နှိပ်လိုက်ပြီး Internet ကတစ်ဆင့် ငဒူဆီကို သတင်းလှမ်းပေးတာပေါ့။ အဖြေတွေက မှန်နေတာပဲ။

ဒီတော့ ဦးနှောက်နှစ်လုံးကို အာရုံငါးပါးကြားမှမခံဘဲ ဆက်သွယ်လို့ရသွားတယ်။ Internet ရှိရင် ဘယ်နေရာကဖြစ်ဖြစ် သတင်းပေးလို့ရတယ်။

ကြွက်တွေမှာ စမ်းတာတော့ ဟုတ်ပါပြီ။ အဓိက လိုချင်တာက လူအချင်းချင်းဆက်သွယ်ချင်တာပါ။ Telepathy လိုပေါ့။
လူတွေမှာကြတော့ ဦးနှောက်ထဲကို Electrode ထည့်ဖို့ကို တရားဝင်ခွင့်မပြုထားဘူး။ ကိုယ်က လိုလိုလားလားနဲ့ လုပ်ပါပြောရင်တောင် ဘုတ်အဖွဲ့က လက်မခံဘူး။

ဒါပေမယ့် Neurologist တစ်ယောက်ဟာ ဘုတ်အဖွဲ့လက်ခံအောင် စောင့်မနေဘဲ သူ့ဦးနှောက်ထဲကို Electrode ထည့်ပေးဖို့ အောက်လမ်းကနေ အခြားနိုင်ငံကို လစ်သွားတယ်။ သူ့ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်က သူ့ကိုယ်သူစမ်းသပ်ချင်လို့ပါ။
ဒါကို မိုက်ရူးရဲဆန်တယ်ပြောမလား၊ ကိုယ့်ပညာရပ်ကို အရမ်းရူးသွပ်တယ်လို့ ပြောမလား?

လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၅ နှစ်က သူဟာ Locked-in syndrome (တစ်ကိုယ်လုံး မျက်စိကလွဲရင် ဘာမှ မလှုပ်နိုင်တဲ့လူနာ) တစ်ယောက်ရဲ့ ခေါင်းထဲ Electrode ထည့်ပြီး မျက်လုံးနဲ့ဆက်သွယ်နိုင်အောင် လုပ်ပေးခဲ့ဖူးတယ်။
ဒီတော့ သူ့မှာ Confidence ရှိနေတယ်။ ဒါပေမယ့် သေချာမစမ်းသပ်ရသေးခင်မှာဘဲ နောက်ဆက်တွဲတွေကြောင့် ခေါင်းထဲက Electrode ကိုပြန်ထုတ်ခဲ့ရတယ်။

ဦးနှောက်ထဲကို Electrode တပ်မရတော့ ဦးခေါင်းပေါ်မှာ Electrode တပ်လိုက်တယ်။ EEG ပေါ့။ (ဦးနှောက်ထဲထည့်တာလောက်တော့ မကောင်းဘူး)

ပညာရှင်တွေက လူရဲ့ EEG ကို Record လုပ်ပြီး ကြွက်ဆီကို ပို့တယ်။ ကြွက်ကို လူရဲ့စိတ်နဲ့ထိန်းချုပ်လို့ရမလား သိချင်တာပါ။ ရည်ရွယ်ချက်က ရန်သူ့နယ်မြေထဲမှာ စပိုင်လုပ်ဖို့ပါ။ (မကောင်းတဲ့ကိစ္စဆိုရင် တော်တော်ငွေအကုန်ခံကြတဲ့လူတွေပါ…)
ကြွက်ကို ထိန်းချုပ်လို့ မရသေးပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ကြွက်အမြီးကိုတော့ ထိန်းချုပ်နိုင်ပါတယ်။

ဒီနည်းက Brain Computer Interface (BCI) ဆိုတဲ့နည်းနဲ့ဆင်ပါတယ်။ BCI ကို အပေါ်ပိုင်းသေနေတဲ့လူတွေမှာ စမ်းသပ်ပြီးသုံးတတ်ပါတယ်။ မြင်အောင်ပြောရရင် စက်ရုပ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သွားအောင်လုပ်ပေးလိုက်တာပါ။

အပေါ်ပိုင်းသေပြီး လက်မလှုပ်နိုင်တဲ့ အမျိုးသမီးတစ်ယောက်နဲ့ ဥပမာပေးချင်ပါတယ်။ သူက ကိုယ့်ကိုကိုယ် အားမကိုးနိုင်ဘဲ ဘေးလူတွေကို အမီပြုပြီး နေရသူပါ။ ဒါပေမယ့် ဆရာဝန်တွေက BCI စမ်းလုပ်ကြည့်သင့်တယ်ဆိုပြီး အကြံပေးလာပါတယ်။ စက်ရုပ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သွားမယ်ဆိုတာ Sci-fi တွေထဲကလိုပဲဆိုတော့ ထူးခြားနေတာပေါ့။ Cyberpunk တော့မဟုတ်သေးဘူး။

ခွဲစိတ်မှုလုပ်တဲ့အခါမှာ Electrode ၂ခုကို သူ့ဦးနှောက်ထဲထည့်လိုက်တယ်။ ဒီ Electrode တွေက သူလက်လှုပ်ဖို့ Command ပေးတဲ့အခါ ဖြစ်လာတဲ့ လျှပ်စီးကြောင်းကို Record လုပ်တယ်။ အရင်က Command ပေးနေပေမယ့် သူ့လက်ကမလှုပ်ဘူး။ စက်ရုပ်လက်ပြောင်းတပ်လိုက်မှ လှုပ်လို့ရသွားတယ်။ ခွဲစိတ်ပြီ ၂ပတ်အကြာမှာ သူ့ဘာသာသူ စားနိုင်သောက်နိုင်နေပြီ။

နည်းနည်းကြာလာတော့ သူက Fighter Jet မောင်းချင်တယ်ဆိုပြီး အာသီသဖြစ်လာတယ်။ ၃နှစ်အကြာမှာ သူက Simulator နဲ့ Fighter Jet ကိုမောင်းနိုင်နေပါပြီ။

ကိုယ့်ရဲ့စက်ရုပ်လက်ကို အတွေးနဲ့တင်လှုပ်အောင်လုပ်လို့ရတယ်ဆိုတော့ အခြားသူတစ်ယောက်ရဲ့လက်ကိုရော ကိုယ့်အတွေးနဲ့လှုပ်အောင် လုပ်လို့မရဘူးလား? ဒါကို စမ်းသပ်ထားတာရှိပါတယ်။
လူတစ်ယောက်က သူ့ရဲ့လက်ကိုလှုပ်တဲ့အကြောင်းတွေးတာကို EEG နဲ့ Record လုပ်လိုက်တယ်။ နောက်လူတစ်ယောက်ကို အင်တာနက်ကနေတစ်ဆင့် ဒီ Signal လှမ်းပို့လိုက်တယ်။ တစ်ဖက်လူက မသိဘဲနဲ့ သူ့လက်ကလှုပ်သွားတယ်။

ဒီလိုဆိုရင် လူတွေရဲ့ဦးနှောက်လျှပ်စီးကြောင်းတွေကို ချုပ်ကိုင်ပြီး သူတို့ရဲ့အတွေးတွေကို ပြောင်းလို့ရမလား?
ဒါတွေဟာ အနာဂတ်မှာဖြစ်ကောင်းဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ကိုယ့်ရဲ့ Personality တွေ၊ မှတ်ဉာဏ်တွေကိုပါ ပြောင်းလဲလို့ ရလာနိုင်ကောင်းပါရဲ့။

SAGAN

အသိအမြင်၊ အတွေးအခေါ် အသစ်တစ်ခုခုရသွားလို့ လှူဒါန်းလိုပါက Science Nuts (Facebook Page) ကို ဆက်သွယ်လှူဒါန်းနိုင်ပါတယ်။
လှူသမျှငွေအကုန်လုံးကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ပြန်လည်လှူဒါန်းပေးသွားမှာပါ။